I OSK 2426/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-07-03
Skład orzekający: Barbara Adamiak, Ewa Dzbeńska, Mirosław Gdesz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury ma obowiązek ustalenia indywidualnego programu aplikacji dla aplikanta, który rozpoczął szkolenie z opóźnieniem z powodu postępowania odwoławczego, a jeśli tak, to czy brak takiego programu wpływa na legalność decyzji odmawiającej przyjęcia na aplikację sędziowską?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury ma obowiązek ustalenia indywidualnego programu aplikacji dla aplikanta, który rozpoczął szkolenie z opóźnieniem z powodu postępowania odwoławczego, zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Brak zapewnienia takiego programu, który umożliwiałby wyrównanie szans w dostępie do wiedzy teoretycznej i praktycznej, narusza zasadę równego traktowania i może prowadzić do nierównego traktowania aplikantów. Jednakże, w niniejszej sprawie, NSA uznał, że brak indywidualnego programu aplikacji nie miał wpływu na wynik sprawy, a tym samym nie stanowił podstawy do uchylenia decyzji Ministra Sprawiedliwości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyjęcia J. T. na aplikację sędziowską przez Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, co zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Sprawiedliwości. J. T. rozpoczęła aplikację ogólną z miesięcznym opóźnieniem z powodu postępowania odwoławczego, co skutkowało skróceniem okresu praktyk. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje, uznając naruszenie zasady równego traktowania z powodu braku indywidualnego programu aplikacji. Minister Sprawiedliwości wniósł skargę kasacyjną, kwestionując wpływ braku indywidualnego programu na wynik sprawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Ministra Sprawiedliwości.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędziowie sędzia NSA Ewa Dzbeńska sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 820/11 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz J. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie, działając na podstawie art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) decyzją z [...] stycznia 2011 r. nr [...], odmówił przyjęcia J. T. na aplikację sędziowską.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że J. T. ukończyła aplikację ogólną, a Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury w Krakowie ustalił jej miejsce na [...] pozycji listy kwalifikacyjnej. Wymieniona złożyła wniosek o kontynuowanie szkolenia na aplikacji sędziowskiej i przedłożyła zaświadczenie o zdolności do pełnienia obowiązków sędziego. Organ I instancji wskazał, że o przyjęciu na aplikację sędziowską decyduje miejsce kandydata na liście kwalifikacyjnej aplikantów, o której mowa w art. 26 ust. 2 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, przy uwzględnieniu limitu miejsc na aplikacji, który zgodnie z zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 marca 2010 r. w sprawie zarządzenia naboru na aplikację sędziowską w 2010 r. (Dz. Urz. MS Nr 2, poz. 10) wyniósł 75 miejsc na tej aplikacji.
J. T. złożyła odwołanie od ww. decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., wnosząc o jej zmianę i przyjęcie na aplikację sędziowską.
Minister Sprawiedliwości po rozpoznaniu odwołania, działając na podstawie art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.) w zw. z art. 138 § 1 kpa, decyzją z dnia 21 lutego 2011 r. nr DK-II-1621-27/11 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego Dyrektor Krajowej Szkoły w sposób prawidłowy i zgodny z art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury określił miejsce J. T. na liście kwalifikacyjnej, a następnie stosując zasady wskazane w art. 29 ust. 2 ww. ustawy uwzględnił kolejność umieszczenia kandydatów na liście kwalifikacyjnej aplikantów, w tym pozycję J. T., co w związku z wyczerpaniem limitu przyjęć na aplikacje specjalistyczne skutkowało zasadną odmową przyjęcia J. T. na aplikację sędziowską.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 22 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 820/11, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na aplikację sędziowską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Szkoły Sądownictwa i Prokuratury z [...] stycznia 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że istota sprawy, w jej stanie faktycznym, sprowadza się do oceny tego, czy Dyrektor Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury zapewnił skarżącej szkolenie teoretyczne i praktyczne w takim samym zakresie, jak pozostałym aplikantom, którzy rozpoczęli zajęcia w pierwszym dniu trwania aplikacji ogólnej. Okolicznością niesporną w sprawie jest bowiem to, iż strona, w związku z uruchomieniem trybu odwoławczego od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły, odmawiającej przyjęcia na aplikację, przystąpiła do realizacji programu zajęć na aplikacji ogólnej w terminie o miesiąc późniejszym, niż inni aplikanci. Poza sporem pozostaje również to, iż skutkiem późniejszego rozpoczęcia aplikacji ogólnej, była niemożność uczestnictwa przez skarżącą w zajęciach na pierwszym zjeździe oraz skrócenie okresu praktyk w Prokuraturze i Sądzie Karnym Odwoławczym, odpowiednio o 3 tygodnie zamiast 4 i o 1 tydzień zamiast 4.
Powyższą problematykę należało ocenić przez pryzmat przepisu art. 23 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2009 r. Nr 26, poz. 157 ze zm.). Zgodnie z jego treścią Dyrektor Krajowej Szkoły po uzyskaniu informacji, o których mowa w art. 20 ust. 1 wydaje decyzję w sprawie przyjęcia na aplikację ogólną (ust. 1). Od decyzji, o której mowa w ust. 1 przysługuje odwołanie do Ministra Sprawiedliwości w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Rozpoznanie odwołania następuje w terminie 14 dni od dnia jego wniesienia (ust. 2). Od decyzji Ministra Sprawiedliwości, o której mowa w ust. 2 przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia tej decyzji (ust. 3). W przypadku uwzględnienia skargi, o której mowa w ust. 3, Dyrektor Krajowej Szkoły wydaje niezwłocznie decyzję o przyjęciu na aplikację ogólną, którą aplikant odbywa zgodnie z indywidualnym programem ustalonym przez Dyrektora Krajowej Szkoły (ust. 4).
Konstrukcja omawianego przepisu, a w szczególności jego ust. 4 wskazuje na to, iż ma on za zadanie zapewnienie wszystkim aplikantom, zarówno tym, którzy rozpoczęli zajęcia w pierwszym dniu ich trwania, jak i tym, którzy w skutek postępowania odwoławczego rozpoczęli zajęcia w okresie późniejszym, jednakowego dostępu do zajęć praktycznych i teoretycznych. Ustawodawca racjonalnie bowiem zakładał, że postępowanie odwoławcze od decyzji w sprawie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną, może trwać na tyle długo, iż uniemożliwi odwołującemu się aplikantowi rozpoczęcie zajęć w jednakowym terminie z pozostałymi aplikantami. Dlatego więc w ust. 4 art. 23 nałożył na Dyrektora Krajowej Szkoły obowiązek ustalenia, dla każdego aplikanta rozpoczynającego zajęcia po uwzględnieniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na decyzję Ministra Sprawiedliwości, o której mowa w art. 23 ust. 2, a więc zaczynającego aplikację z opóźnieniem wywołanym postępowaniem odwoławczym, indywidualnego programu aplikacji.
Jako oczywisty i logiczny oraz pozostający w zgodzie z ratio legis omawianego przepisu, jawi się wniosek, iż indywidualny program aplikacji winien umożliwić aplikantowi zapoznanie się z programem zajęć teoretycznych, w których nie mógł uczestniczyć. Powinien również tak przeorganizować plan zajęć praktycznych, aby aplikant mógł zdobyć doświadczenie z praktyk na poziomie równym z pozostałymi aplikantami, którzy odbyli te zajęcia w pełnym wymiarze godzin. Nie wymaga zaś dowodu okoliczność, że brak zapewnienia aplikantowi dostępu do całego cyklu zajęć teoretycznych i praktycznych, zmniejsza jego szanse na dobre oceny w porównaniu z aplikantami, którzy uczestniczyli w zajęciach w pełnym zakresie. To zaś prowadzi do nierównego traktowania wszystkich aplikantów i do zachwiania zasady wynikającej z art. 2, 32 i 65 ust. 1 Konstytucji RP.
Reasumując, powyższa norma prawna spełnia funkcję gwarancyjną dla wszystkich aplikantów równorzędnego dostępu do wiedzy teoretycznej i praktycznej. Tylko bowiem zapewnienie takiej równorzędności w dostępie do zajęć w ramach aplikacji ogólnej skutkować może sprawiedliwą i obiektywną oceną kwalifikacji zawodowych aplikantów.
Podnieść także należy, iż Dyrektora Krajowej Szkoły obciąża obowiązek ustalenia indywidualnego programu aplikacji w każdym przypadku, gdy aplikant, wskutek trwania postępowania odwoławczego, rozpoczął zajęcia z opóźnieniem, niezależnie od tego, czy opóźnienie to powstało na etapie odwołania do Ministra Sprawiedliwości, czy też na etapie skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Taka wykładnia jest zgodna z wykładnią celowościową omawianego przepisu. Został on bowiem wprowadzony dla zapewnienia równości dla wszystkich aplikantów, w dostępie do pełnego zakresu aplikacji. Stąd bez znaczenia pozostaje to, czy późniejsze rozpoczęcie zajęć przez aplikanta, nastąpiło wskutek trwania postępowania odwoławczego, czy też odwoławczego i skargowego. Istotne jest jedynie to, iż wskutek postępowania toczącego się w trybie art. 23 przedmiotowej ustawy, doszło do późniejszego rozpoczęcia toku nauki przez aplikanta.
Przechodząc do realiów sprawy Sąd podkreślił, że Dyrektor Krajowej Szkoły nie ustalił dla skarżącej indywidualnego programu aplikacji mimo, iż rozpoczęła ona naukę z opóźnieniem spowodowanym trwaniem postępowania odwoławczego od decyzji Dyrektora Krajowej Szkoły w sprawie odmowy przyjęcia na aplikację ogólną. Dyrektor Krajowej Szkoły ustalił jedynie dla skarżącej indywidualny harmonogram odbywania praktyk. Brak jest jednak przesłanek umożliwiających przyjęcie, iż powyższy harmonogram w sposób skuteczny zastąpił indywidualny program aplikacji. Omawiany harmonogram nie odnosił się bowiem do materii zajęć teoretycznych. Tym samym Dyrektor Krajowej Szkoły nie zapewnił stronie dostępu do wiedzy na równym poziomie z innymi aplikantami. Harmonogram nie zawierał również rozstrzygnięć umożliwiających skarżącej uzupełnienie wiedzy praktycznej, której nie mogła zdobyć wobec skrócenia okresu odbywania praktyk. W tym więc zakresie również należy przyjąć, że Dyrektor Krajowej Szkoły nie stworzył stronie warunków dla zdobycia wiedzy na poziomie porównywalnym z aplikantami, którzy odbyli zajęcia w pełnym wymiarze czasu.
Powyższe prowadzi do konkluzji, iż skarżona decyzja, jako wadliwa, winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Wskutek niewywiązania się przez Dyrektora Krajowej Szkoły z obowiązku opisanego w art. 23 ust. 4 przedmiotowej ustawy, doszło do naruszenia zasady równego traktowania obywateli, o jakiej mowa w art. 2, 32 i 65 ust. 1 Konstytucji RP.
Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd dopatrzył się też po stronie organu uchybienia polegającego na naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu faktycznym skarżonej decyzji organ nie odniósł się bowiem do sformułowanego w odwołaniu zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady sprawiedliwości, polegającej na istotnej zmianie zasad obliczania sumy punktów, dokonanej mocą zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły nr 130 z dnia 17 listopada 2010 r., co w konsekwencji sprowadzało się do tego, iż inne kryteria liczenia punktów obowiązywały aplikantów w czasie pierwszego terminu sprawdzianu, a inne w czasie przeprowadzania sprawdzianów poprawkowych. Wobec braku stanowiska organu w skarżonej decyzji odnośnie powyższego zarzutu tutejszy Sąd został pozbawiony możliwości weryfikacji poprawności działania organu w omawianym zakresie. Nie znając sposobu rozumowania organu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie posiadał materii poddającej się ocenie.
Co zaś się tyczy pozostałych zarzutów wyartykułowanych w przedmiotowej skardze, to w ocenie tutejszego Sądu nie zasługiwały one na uwzględnienie. Po pierwsze organ prawidłowo odczytał treść art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. z 2009 r. Nr 26, poz. 157 ze zm.), stwierdzając, iż przy ustalaniu miejsca na liście kwalifikacyjnej należy brać pod uwagę sumę punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jedną, łączną ocenę ze wszystkich praktyk. Do takich konkluzji prowadzi bowiem treść art. 25 ust. 5 powyższej ustawy, zgodnie z którym, na czas odbywania przez aplikanta praktyk, zgodnie z programem aplikacji ogólnej, Dyrektor Krajowej Szkoły, w uzgodnieniu z patronem koordynatorem, wyznacza aplikantowi patrona każdej z praktyk, który zapoznaje aplikanta z czynnościami należącymi do zakresu jego obowiązków w trakcie praktyki i niezwłocznie po jej zakończeniu przedstawia patronowi koordynatorowi pisemną opinię wraz z oceną przebiegu praktyk. W oparciu o te opinie i oceny, patron koordynator sporządza końcową opinię wraz z łączną oceną przebiegu wszystkich praktyk, które odbył aplikant. Skoro więc norma art. 25 ust. 5 reguluje zasady oceny przez patrona koordynatora przebiegu praktyk, to postanowienia te, a w konsekwencji łączną ocenę przebiegu wszystkich praktyk, należy uwzględnić przy dokonywaniu wykładni art. 26 ust. 3 przedmiotowej ustawy. Racjonalny ustawodawca nie wprowadzałby bowiem regulacji art. 25 ust. 5, gdyby nie miała ona mieć żadnego zastosowania. Przyjmując zaś sposób argumentacji przedstawiony w skardze, regulacja zawarta w art. 25 ust. 5 jawiłaby się jako zbędna. Określałaby bowiem sposób ustalania łącznej oceny przebiegu wszystkich praktyk, które to kryterium nie wpływałoby w żadnej mierze na uprawnienia aplikantów i nie rzutowałoby na ustalenia odnośnie miejsca na liście kwalifikacyjnej.
Za chybiony należy też uznać zarzut nieprawidłowego liczenia punktów u aplikantów zdających egzamin poprawkowy. Wbrew argumentom skarżącej, prawidłową praktyką jest uwzględnianie przez organ, przy obliczaniu sumy punktów uzyskanych przez aplikanta ze sprawdzianów, wyłącznie ocen pozytywnych, z pominięciem ocen negatywnych. Taka zasada wynika bowiem wprost z art. 26 ust. 1 omawianej ustawy. Ustawodawca wskazał w nim, że warunkiem ukończenia aplikacji ogólnej jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk objętych programem aplikacji. Taki zapis ustawy wskazuje na to, iż podstawowym kryterium, od którego zależy ukończenie aplikacji, jest uzyskanie pozytywnych ocen ze wszystkich sprawdzianów i praktyk. Skoro więc sam ustawodawca położył nacisk wyłącznie na kwestię pozytywnych ocen, organ zasadnie uwzględnia tylko takie oceny przy ustalaniu miejsca na liście klasyfikacyjnej.
Nie znajduje także uzasadnienia zarzut skargi, iż organ przeprowadził sprawdzian po IV zjeździe niezgodnie z przyjętym zakresem praktyk i zajęć oraz programem aplikacji. Sprawdzian z dnia 19 lipca 2010 r. przeprowadzony został zgodnie z założeniami przygotowanymi przez komisję. Obejmował bowiem sporządzenie wyroku z uzasadnieniem w postępowaniu cywilnym, z uwzględnieniem dalszych możliwości wyroku wydanego wskutek zarzutów w postępowaniu nakazowym, sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, sprzeciwu od wyroku zaocznego, wyroku wstępnego lub częściowego, wyroku w sprawie o roszczenia alimentacyjne. Sporządzenie więc wyroku wraz z uzasadnieniem w sprawie o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa, mieści się w kategorii spraw rozstrzyganych w postępowaniu cywilnym.
Uznając, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji narusza prawo, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Minister Sprawiedliwości wniósł od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach naruszenia:
1/ przepisów poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26 poz. 157 ze zm.) w związku z art. 2, 32 i 65 ust. 1 Konstytucji RP poprzez bezpodstawne i dowolne przyjęcie, że brak zapewnienia J. T. dostępu do całego cyklu zajęć teoretycznych i praktycznych stanowił naruszenie ww. przepisów w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], podczas gdy takiego wpływu nie miał,
2/ naruszenie przepisów poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, a które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 §1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez bezpodstawne i dowolne przyjęcie, że brak odniesienia się przez Ministra Sprawiedliwości do sformułowanego w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady sprawiedliwości (polegającej na zmianie zasad obliczania punktów dokonanej mocą zarządzenia Dyrektora Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury nr 130 z dnia 17 listopada 2010 r.) naruszyło art. 107 §3 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], podczas gdy brak ten wpływu takiego nie miał,
3/ naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 §1 w związku z art. 133 §1 i art. 134 §1 oraz art. 141 §4 i art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 1 §1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) poprzez brak dokonania kontroli legalności zaskarżonych decyzji z uwzględnieniem wpływu ewentualnych uchybień na wynik sprawy.
Na tych podstawach wnosił o:
1/ uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
2/ zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. T. wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według przepisanych norm.
Pismem procesowym z 20 stycznia 2009 r. poinformowała o zmianie nazwiska w związku z zawarciem związku małżeńskiego na nazwisko Z.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Błędną wykładnię przeprowadził Sąd w zakresie art. 26 ust. 3 ustawy z 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.). Przede wszystkim należy podnieść, że w praworządnym (art. 7 Konstytucji RP) i demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nałożenie na stronę obowiązku lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia może nastąpić tylko na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego. Jednocześnie, co silnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego od samego początku jego istnienia, obowiązku obciążającego stronę lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia nie można domniemywać, gdyż to godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego. System obowiązujących przepisów prawnych powinien być czytelny dla jednostki, tak aby mogła ona racjonalnie pokierować swym postępowaniem. W szczególności nie można obciążać jej sankcją za niedopełnienie domniemywanego obowiązku, jeżeli obowiązek wprost wypływający z przepisu prawa - w tym wypadku z art. 26 ust. 3 ustawy o Krajowej Szkole - został sformułowany inaczej. Organy władzy, w tym organy administracji publicznej nie mogą bowiem obarczać jednostki skutkami popełnionych przez siebie błędów, np. w procesie legislacyjnym.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że treść art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji nie budzi najmniejszych wątpliwości interpretacyjnych. Znaczenie tego przepisu uzyskane na gruncie wykładni językowej jest jasne i jednoznaczne: o kolejności miejsca na liście klasyfikacyjnej aplikantów decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów i wszystkich praktyk w czasie aplikacji ogólnej. Wszak występująca w tym przepisie koniunkcja przesłanek, jakie ma spełnić aplikant nie może być inaczej rozumiana na gruncie reguł wykładni językowej.
Nie było więc potrzeby dokonywania wykładni systemowej i celowościowej tego przepisu. W dodatku systemowa wykładnia art. 26 ust. 3 i art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy, dokonana przez sąd I instancji, że o miejscu na liście klasyfikacyjnej decyduje suma punktów uzyskanych przez aplikanta ze wszystkich sprawdzianów oraz jednej oceny z praktyk, wyliczonej zgodnie z zasadą wskazaną w art. 25 ust. 5 zd. 2 ustawy jest błędna.
Przeciwko ocenie prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przemawia także uzasadnienie projektu ustawy o Krajowej Szkole, jak i względy wykładni historycznej. Nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że przyczyną nowelizacji tej ustawy była chęć zmiany kryteriów decydujących o kolejności miejsc na liście klasyfikacyjnej aplikantów. Gdyby zasady liczenia punktów przyjęte przez Sąd I instancji wynikały z pierwotnego brzmienia art. 26 ust. 3 zd. 1 ustawy, to nie byłoby potrzeby nowelizowania tego przepisu.
Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i niewłaściwego zastosowania art. 23 ust. 4 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury w związku z art. 2, 32 i 65 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trudno nie podzielić stanowiska Sądu, że brak spełnienia wymogu ustalenia indywidualnego programu nie miał wpływu na wynik sprawy. Wykładnia Sądu jest w pełni prawidłowa.
Nie można też podzielić pozostałych zarzutów. Przestrzeganie przepisów prawa procesowego w toku instancji ma istotne znaczenie dla kontroli sądu. Akta sprawy nie są dostateczną podstawą, to bowiem uzasadnienie decyzji przesądza o tym jaki stan faktyczny był podstawą rozstrzygnięcia.
W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.
O kosztach Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło