II GSK 2206/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 685/11 w sprawie ze skargi G.w K. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z 22 września 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 685/11, pozostawił bez rozpatrzenia skargę G. w K. (dalej: skarżąca) na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu z budżetu Unii Europejskiej. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że pismem z dnia 21 lutego 2011 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. poinformował G. w K., że projekt pod tytułem "Katalog reguł przyczyniających się do poprawy dostępu w rynku pracy grup osób w szczególnej sytuacji" uzyskał negatywną ocenę merytoryczną i w wyniku tej oceny projekt nie został zakwalifikowany do dofinansowania. Pismem z dnia 10 marca 2011 r. skarżąca złożyła protest na powyższe rozstrzygnięcie. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. pismem z dnia 7 kwietnia 2011 r. poinformował skarżącą, że protest ten nie podlega rozpatrzeniu. Pismo zawierało pouczenie o prawie "do wniesienia skargi na niezgodność z prawem niniejszego rozstrzygnięcia bezpośrednio do WSA w terminie 14 dni od jego doręczenia" wraz z pouczeniem o warunkach formalnych skargi, to jest z kompletną dokumentacją obejmującą między innymi wniosek o dofinansowanie projektu. Pismem z dnia 15 kwietnia 2011 r. skarżąca złożyła odwołanie do Zarządu Województwa od negatywnej oceny merytorycznej projektu, żądając jego ponownej oceny. Dyrektor Departamentu Polityki Regionalnej pismem z [...] maja 2011 r. poinformował skarżącą o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Wskazał, że odwołanie przysługuje wyłącznie wnioskodawcom, których protest został negatywnie rozpatrzony, a nie pozostawiony bez rozpatrzenia. W piśmie nie zawarto żadnego pouczenia o możliwości zaskarżenia tego rozstrzygnięcia. Dnia 14 czerwca 2011 r. skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Wraz ze skargą złożyła wniosek o odszkodowanie w związku z odpowiedzialnością majątkową funkcjonariuszy publicznych. W skardze zawarto też wniosek o zabezpieczenie dowodów, wniosku o dofinansowanie oraz kart ocen, przez ich pozyskanie z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. Pismem procesowym z 21 czerwca 2011 r. Zarząd Województwa wniósł o pozostawienie skargi skarżącej bez rozpatrzenia jako niekompletnej. Wskazał, że do skargi nie dołączono wymaganej przez prawo kompletnej dokumentacji. Zarządzeniem z dnia 29 lipca 2011 r. Sąd I instancji wezwał skarżącą o uzupełnienie braków skargi przez wskazanie daty otrzymania będącego przedmiotem skargi pisma Dyrektora Polityki Regionalnej z [...] maja 2011r. pod rygorem jej odrzucenia, oraz o uzupełnienie braków kompletności skargi przez złożenie wniosku o dofinansowanie oraz informacji w przedmiocie oceny projektu wraz z kartami ocen pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia. W odpowiedzi na wezwanie WSA, skarżąca wskazała, że przedmiotowe pismo odebrała dnia 31 maja 2011 r. W kwestii złożenia wniosku o dofinansowanie i kart ocen podtrzymała wniosek ze skargi o wystąpienie w celu ich uzyskania przez Sąd do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w K. WSA wskazał, iż organ nie zawarł w informacji z [...] maja 2011 r. właściwego pouczenia, co do wymogu kompletności skargi. Z tego powodu Sąd I instancji wezwał skarżącą do uzupełnienia dokumentacji, by brak pouczenia nie naraził jej na negatywne skutki. Ponieważ warunkiem rozpoznania skargi przez Sąd jest załączenie kompletnej dokumentacji, w tym wniosku o dofinansowanie projektu oraz kart ocen, skarżąca tego braku nie uzupełniła, co skutkowało pozostawienie przez WSA skargi bez rozpatrzenia. Skargę kasacyjną od ww. postanowienia wniosła G., jednocześnie załączając wniosek o przyznanie prawa pomocy z zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z 23 listopada 2011 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie na jej rzecz adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K., w pozostałej części (kosztów sądowych) wniosek oddalono. Zarządzeniem z 30 listopada 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła skarżącej pełnomocnika z urzędu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Zarządu Województwa [...] wniósł o pozostawienie skargi kasacyjnej bez rozpoznania względnie o jej odrzucenie jako niespełniającej wymogów formalnych oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Autor skargi kasacyjnej, nie dopełnił wymaganych prawem, a koniecznych warunków jej sporządzenia, zatem podlega ona odrzuceniu. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, iż z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) zrealizowana została w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyrażona w art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasada dwuinstancyjności. Dzięki temu każda sprawa administracyjna może zostać rozpatrzona dwukrotnie: przez sąd administracyjny niższej (Wojewódzki Sąd Administracyjny) i wyższej instancji (Naczelny Sąd Administracyjny). Podkreślenia wymaga, iż rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej wygląda inaczej przed każdym z tych sądów, bowiem sąd pierwszej instancji, pozostając w granicach danej sprawy, nie jest związany skargą tzn. zarzutami, wnioskami i powołaną przez wnoszącego ten środek zaskarżenia podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś NSA może kontrolować sprawę tylko w granicach zakreślonych przez kasację, co wynika z art. 183 § 1 p.p.s.a. Postępowanie przed NSA uruchamia złożona w przepisanym terminie skarga kasacyjna. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 173 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który przysługuje od wyroku lub kończącego postępowanie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego. Na co zwracają uwagę przedstawiciele doktryny, komentatorzy oraz, co wielokrotnie podnoszone było w orzeczeniach NSA, skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym sformalizowanym (vide: H.Knysiak-Molczyk [w] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu administracyjnym, Komentarz, LexisNexis 2005, str. 555 oraz J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz [w] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck 2011, str. 598 pkt 1), co oznacza, że musi spełniać wszystkie określone dla niej w poszczególnych przepisach cyt. ustawy warunki. Poza wynikającym z art. 175 § 1 i § 2 p.p.s.a. przymusem sporządzenia skargi kasacyjnej przez pełnomocników profesjonalnych (adwokat, radca prawny, oraz w określonych przedmiotowo sprawach - doradca podatkowy i rzecznik patentowy), ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi formułuje dla skargi kasacyjnej w art. 176 wymogi, które daje się ująć w dwie grupy, a więc te właściwe dla każdego pisma procesowego składanego przez stronę w postępowaniu sądowym oraz wymogi specyficzne i określające dane pismo procesowe jako skargę kasacyjną. Wymagania skargi kasacyjnej jak każdego innego pisma procesowego sformułowane zostały przede wszystkim w art. 46 § 1 pkt 1 – 5 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu pismo sądowe, a więc również skarga kasacyjna, powinno zawierać: oznaczenie sądu, do którego wnoszone jest pismo, oznaczenie stron, ich pełnomocników i przedstawicieli ustawowych, oznaczenie rodzaju pisma, osnowę wniosku lub oświadczenia, podpis strony lub jej pełnomocnika czy przedstawiciela ustawowego oraz wyszczególnienie załączników. Dodatkowo § 2 powołanego artykułu, w przypadku pisma pierwszy raz kierowanego, stanowi o obowiązku oznaczenia miejsca zamieszkania/siedziby stron lub w razie braku siedziby czy miejsca zamieszkania - adresu do doręczeń. Wypada też przywołać przepis art. 215 § 1 p.p.s.a. który nakłada na podmiot wszczynający postępowanie sądowe w danej instancji obowiązek podania wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tego zależy wysokość opłaty. Wszystkie wymienione wyżej warunki składają się na grupę warunków formalnych, których niezachowanie może zostać naprawione. Wadliwość skargi kasacyjnej w tym zakresie może zostać wyeliminowana na podstawie art. 49 § 1 w związku z art. 193 p.p.s.a., a dokonanie przez wnoszącego takie pismo koniecznych uzupełnień powoduje, iż skarga kasacyjna wywołuje skutki od dnia jej wniesienia (art. 49 § 3 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga kasacyjna G. nie spełnia wymogów określonych w art. 175 i 176 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. W sytuacji, gdy strona nie ma ustanowionego w sprawie pełnomocnika z wyboru, może wystąpić do wojewódzkiego sądu administracyjnego o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w powyższym zakresie nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Termin ten upływa bezskutecznie zanim postępowanie wpadkowe w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy zostanie zakończone. W tym przypadku konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że postanowienie sądu o ustanowieniu dla strony pełnomocnika z urzędu powoduje przerwanie przyczyny uchybienia terminowi do złożenia tego środka zaskarżenia. Brak pełnomocnika profesjonalnego jest bowiem traktowany w orzecznictwie sądowym jako niezawiniona przyczyna strony w niezachowaniu terminu na dokonanie tej czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 lipca 2007 r. o sygn. akt II OZ 566/07). Przeszkoda ta ustaje w dniu, w którym pełnomocnik zostaje powiadomiony o ustanowieniu go do prowadzenia konkretnej sprawy. NSA zauważa w tym miejscy, iż zgodnie z zarządzeniem z 30 listopada 2011 r. wyznaczono skarżącej pełnomocnika z urzędu. Pełnomocnik z urzędu powinien w terminie 30 dni złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2011 r. sygn. akt II OZ 656/11). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a.