II OZ 656/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 962/10 w pkt I odrzucające skargę kasacyjną; w pkt II odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/rz 962/10 odrzucił skargę R. B. na decyzję SKO w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2010 r. Następnie pismem z dnia 2 lutego 2011 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowieniem z dnia 8 lutego 2011 r. w pkt 1 ustanowił adwokata z urzędu; w pkt 2 umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów, ponieważ skarżąca została zwolniona od ich ponoszenia postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. Pismem z dnia 22 marca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Rzeszowie poinformowała Sąd o wyznaczeniu dla skarżącej pełnomocnika. Pismo to wpłynęło do Kancelarii Adwokackiej ustanowionego pełnomocnika w dniu 24 marca 2011 r. W dniu 28 marca 2011 r. pełnomocnik złożył wniosek o wydanie odpisów na podstawie akt sprawy. Pismem z dnia 19 kwietnia 2011 r. pełnomocnik skarżącej – z urzędu złożył skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 14 stycznia 2011 r. a następnie pismem z dnia 4 maja 2011 r. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 9 maja 2011 r., na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) w pkt I odrzucił skargę kasacyjną, natomiast na podstawie art. 88 p.p.s.a. w pkt II odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że termin do złożenia skargi kasacyjnej rozpoczął bieg w dniu 31 stycznia 2011 r., począwszy od dnia 1 lutego 2011 r., i zakończył z dniem 2 marca 2011 r. Ustanowiony po tym terminie pełnomocnik z urzędu może natomiast ubiegać się o przywrócenie terminu do wniesienia danego środka prawnego, przy czym wniosku takiego nie można domniemywać i musi być on wyraźny. Wniosek taki należy dołączyć do składanego środka prawnego. Sąd podkreślił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednak za dopuszczalne stanowisko wedle którego pełnomocnik ustanowiony z urzędu nie powinien znajdować się w gorszej sytuacji od innych pełnomocników z zakresie terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Termin ten wynosi bowiem 30 dni, zatem w takim terminie od wyznaczenia powinien mieć możliwość złożenia skargi kasacyjnej, a nie w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Należy jednak mieć na względzie, że złożenie wniosku o prawo pomocy w terminie otwartym do wniesienia środka prawnego nie wpływa na bieg tego terminu. Zatem dochowując terminu 30 dni od dnia wyznaczenia pełnomocnik z urzędu wnosząc skargę kasacyjną powinien połączyć ją dla swej skuteczności z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wniosek taki powinien być złożony łącznie ze środkiem prawnym, ewentualnie w terminie do jego wniesienia. Powinno to zatem w niniejszej sprawie nastąpić do dnia 26 kwietnia 2011 r. Tymczasem skarga kasacyjna z dnia 19 kwietnia 2011 r. nie została połączona z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Oznacza to, że skarga kasacyjna została wniesiona po upływie ustawowego terminu zawitego, który upłynął w dniu 2 marca 2011 r. Dodatkowo wskazano, że złożony przez pełnomocnika w dniu 5 maja 2011 r. wniosek został wniesiony po terminie, który upłynął w dniu 26 kwietnia 2011 r. (upływ terminu 30 dni od daty wyznaczenia pełnomocnika licząc od daty wpływu pisma od ORA w Rzeszowie do Kancelarii Adwokackiej, tj. 24 marca 2011 r.). Pomimo zatem, że zawierał on braki formalne w postaci brakujących odpisów wniosku oraz pisma w postaci skargi kasacyjnej dla uczestników postępowania zaniechano wezwania o ich uzupełnienie, ponieważ nie wpłynęłoby to na losy wniosku. Bez wpływu na termin do złożenia wniosku ma okoliczność daty nawiązania kontaktu ze skarżącą oraz fakt narodzin dziecka pełnomocnika. Pismem z dnia 18 maja 2011 r. pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 9 maja 2011 r. wskazując, iż korespondencja z informacją o ustanowieniu go pełnomocnikiem skarżącego wpłynęła do kancelarii w dniu 24 marca 2011 r. O ustanowieniu go pełnomocnikiem został poinformowany w dniu 28 marca 2011, kiedy mógł się faktycznie zapoznać z treścią w/w korespondencji. W dniu 31 marca 2011 r. wystąpił do skarżącej z prośba pilny kontakt, natomiast dopiero w dniu 17 kwietnia 2011 r. skarżąca nawiązała kontakt z kancelarią i dopiero w tym dniu dostał wyraźną dyspozycje od skarżącej sporządzenia skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika skarżącej dopiero od dnia 17 kwietnia 2011 r. należy liczyć trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej i wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a., strona powinna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W przedmiotowej sprawie czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a., dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt II FZ 409/10). Dodatkowo należy zauważyć, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną wynosi 30 dni od dnia w którym pełnomocnik dowiedział się o swoim umocowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2011 r. sygn. akt II OZ 630/11). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu orzekł o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Jak wynika z akt sprawy, adwokat T. P. informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu skarżącej otrzymał w dniu 24 marca 2011 r. i od tego dnia należy liczyć trzydziestodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną, który upłynął w dniu 26 kwietnia 2011 r. Natomiast w przedmiotowej sprawie pełnomocnik skarżącej taki wniosek złożył w dniu 4 maja 2011 r. Odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącej, iż termin ten należy liczyć od dnia w którym dostał on dyspozycję złożenia skargi kasacyjnej od skarżącej, tj. od dnia 17 kwietnia 2011 r. należy wskazać, iż już w dniu 24 marca 2011 r. pełnomocnik skarżącej mógł faktycznie zapoznać się z aktami sprawy (data wpływu korespondencji do Kancelarii Adwokackiej) i tą datę należy uznać za miarodajną dla złożenia skargi kasacyjnej wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, a nie datę kiedy skarżąca zgłosiła się do Kancelarii Adwokackiej i złożył dyspozycję złożenia skargi kasacyjnej, którą pełnomocnik skarżącej już w dniu 19 kwietnia 2011 r. złożył do WSA w Rzeszowie. Dodatkowo, pełnomocnik skarżącej już od momentu otrzymania informacji o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu został poinformowany, iż termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął, ponieważ jak wynika z akt sprawy wraz z informacją z Okręgowej Rady Adwokackiej o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu otrzymał również kopię postanowienia Sądu z dnia 8 lutego 2011 r. oraz kopię pisma Sądu z dnia 17 marca 2011 r., w którym to piśmie Sąd informuje Okręgową Radę Adwokacką w Rzeszowie, iż postanowieniem z dnia 14 stycznia 2011 r. odrzucił skargę skarżącej, a postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej S. B. w dniu 31 stycznia 2011 r. Powyższe oznacza, iż termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 26 kwietnia 2011 r. dlatego też zasadnie WSA w Rzeszowie w pkt II zaskarżonego postanowienia odrzuciło wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wniesiony w dniu 4 maja 2011 r. Odnosząc się do pkt I zaskarżonego postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną należy wskazać, że skoro skarga kasacyjna wniesiona w dniu 19 kwietnia 2011 r. nie została wniesiona wraz ze wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia, to termin do jej wniesienia należy liczyć od dnia 31 stycznia 2011 r. tj. od dnia kiedy został doręczony pełnomocnikowi skarżącej S. B. odpis postanowienia z dnia 14 stycznia 2011 r. o odrzuceniu skargi R. B.. Oznacza to, że trzydziestodniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 2 marca 2011 r. Dlatego też skargę kasacyjną wniesiona w dniu 19 kwietnia 2011 r. Sąd I instancji zasadnie odrzucił w pkt I zaskarżonego postanowienia, jako wniesioną po terminie do jej złożenia. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia