II OZ 630/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 1206/10 odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 1206/10 oddalającego skargę J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wyrokiem z dnia 25 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargę J. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 19 sierpnia 2010 r. W dniu 4 marca 2011 r. skarżąca złożyła wypełniony formularz o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 9 marca 2011r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego i oddalił wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 9 maja 2011 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, załączył skargę kasacyjną oraz uiścił wpis od tejże skargi. Uzasadniając wniosek wskazał, iż postanowienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu otrzymał w dniu 7 kwietnia 2011 r., zatem nie miał możliwości sporządzenia skargi w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku. Postanowieniem z dnia 25 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a.) odmówił skarżącej przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 stycznia 2011 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż strona dopełniła czynności, której uchybiła, jak również wykazała, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Jednakże art. 87 §1 p.p.s.a stanowi, iż wniosek o przywrócenie uchybionego terminu winien zostać złożony w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia. W rozpatrywanej sprawie ten siedmiodniowy termin nie został zachowany. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podkreślił, że skoro dopiero w dniu 7 kwietnia 2011 r. otrzymał postanowienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w sprawie J. D., to konsekwentnie nie mógł zachować trzydziestodniowego terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu dopiero od dnia otrzymania informacji o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, dany pełnomocnik może skutecznie reprezentować stronę. Niemniej jednak rozważany wniosek o przywrócenie terminu został złożony w Sądzie dopiero w dniu 9 maja 2011 r., ponad miesiąc od otrzymania pisma z Okręgowej Izby Radców Prawnych w sytuacji, gdy przepis art. 87 § 1 p.p.s.a. przewiduje, iż wniosek o przywrócenie terminu winien być złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Niewątpliwie nie jest dopuszczalne złożenie wniosku w dowolnym czasie, gdyż taka dowolność skutkowałaby nieuzasadnionym otwarciem i przedłużeniem terminu do zakwestionowania orzeczenia Sądu w trybie skargi kasacyjne, a takie swego rodzaju zawieszenie postępowania nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Pełnomocnik skarżącej, pismem z dnia 6 czerwca 2011 r. złożył zażalenie na powyższe postanowienie z dnia 25 maja 2011 r. o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do jego złożenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Pełnomocnik skarżącej zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 87 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a., strona powinna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W przedmiotowej sprawie czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a., dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku gdy strony nie stać na pełnomocnika z wyboru, ma ona prawo wystąpić do sądu o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Czynność ta nie wstrzymuje jednak biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, który przeważnie upływa bezskutecznie, zanim postępowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostanie zakończone. W przypadku uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej konieczne jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwzględnieniem faktu, że przeszkoda w postaci braku profesjonalnego pełnomocnika ustała z dniem, w którym pełnomocnik został powiadomiony, że został w danej sprawie ustanowiony (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt II FZ 409/10). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego literalne stosowanie art. 87 § 4 p.p.s.a., doprowadziło by do sytuacji w której pełnomocnik z urzędu miałby zaledwie 7 dni na wniesienie skargi kasacyjnej, co w praktyce całkowicie podważałoby istotę prawa pomocy w tym zakresie. Ponadto doszłoby do naruszenia konstytucyjnego prawa do sądu poprzez warunkowanie terminu wniesienia środka zaskarżenia statusem majątkowym strony. Dodatkowo przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy na czynności związane ze sporządzeniem i wniesieniem skargi kasacyjnej dysponują trzydziestoma dniami (por. postanowienie NSA z 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II FZ 610/10 Lex nr 742669). Rację ma zatem pełnomocnik skarżącej wskazując na obiektywne trudności, które wiązałyby się z koniecznością wniesienia skargi kasacyjnej w siedmiodniowym w istocie terminie, wynikającym ze ścisłego stosowania art. 87 § 4 p.p.s.a., nakazującym dokonanie spóźnionej czynności równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu. Dlatego też mając na uwadze treść art. 177 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP należy uznać, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną wynosi 30 dni od dnia w którym pełnomocnik dowiedział się o swoim umocowaniu. Z powyższego wynika, iż skoro pełnomocnik skarżącego dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem J. D. pełnomocnikiem z urzędu w dniu 7 kwietnia 2011 r., to wskazany powyżej trzydziestodniowy termin upłynął w dniu 9 maja 2011 r. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.