II OZ 112/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1347/11 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2013 r. w sprawie ze skargi B.C., I.W. i R.C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 1347/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił K.K. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 8 stycznia 2013 r., w sprawie ze skargi B.C., I.W. i R.C. uchylającego decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 8 stycznia 2013 r. odmówił K.K. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. Po sporządzeniu uzasadnienia ww. postanowienie zostało wysłane K.K. przy piśmie z dnia 19 lutego 2013 r. i zostało doręczone w dniu 25 lutego 2013 r. Fakt ten potwierdza zwrotne poświadczenie odbioru na (k. 1313 akt sądowych). W dniu 20 kwietnia 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie. Jednocześnie złożono zażalenie na postanowienie z 8 stycznia 2013r. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wnioskodawcy podniósł, że postanowienie z dnia 8 stycznia 2013 r. nie zostało skutecznie doręczone K.K. Uchybienie terminu nie było zatem zawinione przez K.K. Dodał, że K.K. nie miał wiedzy o postanowieniu odmawiającemu mu udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Dopiero w dniu 22 kwietnia 2013 r. po doręczeniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej K.K. dowiedział się o wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej (postanowienie z dnia 15 kwietnia 2013 r. doręczone K.K. 22 kwietnia 2013 r.). Pełnomocnik w treści uzasadnienia wniosku powołał się także na postanowienia Sądu Najwyższego. Sąd I instancji odmawiając przywrócenia terminu przywołał treść art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- zwanej dalej "p.p.s.a."). Sąd I instancji wyjaśnił, iż w niniejszej sprawie niespornym jest, że K.K. nie zachował terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 8 stycznia 2013 r. o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu charakterze uczestnika postępowania. Sąd I instancji uznał, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na wskazane postanowienie nie jest zasadny. Przede wszystkim wniosek nie zawiera praktycznie żadnego uzasadnienia. Wnioskodawca podał jedynie, że postanowienie z dnia 8 stycznia 2013 r. nie zostało skutecznie doręczone. Nie wskazano jednak na czym ta nieskuteczność miałaby polegać. Nie podano żadnej argumentacji na poparcie tego twierdzenia, stad Sąd I instancji uznał je za gołosłowne i złożone bez faktycznej podstawy. Z akt sądowych wynika natomiast, że postanowienie z dnia 8 stycznia 2013 r. zostało skutecznie doręczone, gdyż na zwrotnym poświadczeniu odbioru tego postanowienia złożono podpis, który jak wynika z adnotacji listonosza złożyła żona K.K. – Z.K. jako osoba będąca dorosłym domownikiem. Data doręczenia to dzień 25 lutego 2013 r. Tym samym w ocenie Sądu I instancji nie można przyjąć, że doręczenie postanowienia było nieskuteczne. Sąd I instancji wskazał, iż wniosek o przywrócenie terminu K.K. za pośrednictwem pełnomocnika złożył w dniu 29 kwietnia 2013 r. Nie wskazano jednocześnie żadnych argumentów wskazujących na zachowanie 7 dniowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu I instancji trudno zatem uznać by w tej sytuacji zachowany został także i ten termin, a tym samym nie spełniono kolejnej przesłanki wynikającej z przywołanych regulacji prawnych. Sąd I instancji wskazał, iż z akt sądowych bezspornie wynika, że o wydanym postanowieniu z 8 stycznia 2013 r. K.K. wiedział już w dniu 9 stycznia 2013 r. Tę datę nosi pismo, osobiście podpisane przez K.K., zatytułowane jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia. W treści tego pisma autor wprost wskazuje, że wnosi o sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 8 stycznia 2013 r. w przedmiocie oddalenia wniosku o dopuszczenie do udziału K.K. do udziału w postępowaniu charakterze uczestnika postępowania. Tym samym nie można uznać za zasadny argument pełnomocnika wskazujący, że K.K. nie miał wiedzy o postanowieniu odmawiającemu mu udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Sąd I instancji uznał, że nie została spełniona podstawowa przesłanka do przywrócenia terminu, czyli kryterium braku winy w uchybieniu terminu, jak również nie został dochowany 7 dniowy termin określony w art. 87 § 1 p.p.s.a. wymagany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył K.K. reprezentowany przez adwokata. Postanowieniu zarzucono naruszenie 86 § 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie, w sytuacji gdy z obiektywnych okoliczności wynika, iż wniosek taki był zasadny, albowiem wnioskodawca w dostateczny sposób uprawdopodobnił, że spóźnienie terminu nie było przez niego zawinione. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż argument jakoby wniosek nie zawierał praktycznie żadnego uzasadnienia jest oczywiście chybiony. W rzeczywistości wnioskodawca w sposób wyczerpujący podał argumentację pozwalającą na ustalenie przyczyn niedochowania terminu oraz przytoczył fakty na poparcie swoich twierdzeń, a mianowicie podał, że K.K. o wydaniu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej dowiedział się dopiero w dniu 22 kwietnia 2013 r., a w związku z tym 7 dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu został zachowany, albowiem termin ten liczony winien być dopiero od tej daty. Nadto podniesiono, iż wnioskodawca nie miał również wiedzy o żadnym postanowieniu, które odmawiało mu udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika, ponieważ nie zostało mu ono skutecznie doręczone. Zdaniem wnioskodawcy ustalenia Sądu I instancji w tym zakresie zawierają rozbieżności. Podniesiono, iż z zalegającej w aktach sprawy korespondencji, czego nie ustalił Sąd I instancji w przesyłce adresowanej do K.K., a odebranej w dniu 25 lutego 2013 r. przez jego małżonkę Z.K. nie znajdowało się przedmiotowe postanowienie lecz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Potwierdzeniem zaś tego faktu jest pismo z WSA w Warszawie wzywające K.K. do odesłania odpisu wyroku, który został mu omyłkowo przesłany właśnie w miejsce postanowienia z dnia 8 stycznia 2013 r. Z pisma tego jednoznacznie wywodzić należy zatem, iż faktycznie do skarżącego nie przesłano postanowienia lecz zupełnie inne orzeczenie sądowe. Bezpodstawnym i zarazem nieistotnym również w tym kontekście jawi się argument jakoby fakt skierowania już w dniu 9 stycznia 2013 r. przez K.K. pisma zawierającego wniosek o sporządzenie uzasadnienie postanowienia. Po pierwsze z zasad logicznego rozumowania wynika, iż jeżeli przedmiotowe postanowienie wydane zostało w dniu 8 stycznia 2013 r. Sąd nie mógł skutecznie przesłać mu postanowienia, a to z uwagi na zbyt krótki okres czasu, po drugie zaś jeśli nawet K.K. posiadał wiedzę o wydanym postanowieniu - wydanym przecież na rozprawie - czym innym jest posiadania wiedzy o orzeczeniu, a czym innym jest doręczenie takiego orzeczenia w znaczeniu procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 p.p.s.a. przewiduje możliwość przywrócenia uchybionego terminu, jednakże przy zachowaniu określonych przepisami warunków, tj. wynikających z art. 87 § 1 – 4 p.p.s.a. Jednym z nich, przewidzianym w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Na wstępie wskazać należy, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu (B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, komentarz do art. 87, teza 8). Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest jedynie w sytuacji powstania przeszkody obiektywnie uniemożliwiającej zachowanie terminu przez stronę. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony, a ocena braku winy pozostawiona została uznaniu sądu, co daje mu możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Zauważyć należy, że stan faktyczny sprawy wskazany przez Sąd I instancji jest bezsporny i należy podzielić ocenę, jakiej dokonał Sąd I instancji uznając, że wnioskodawca nie wykazał po swojej stronie braku winy w uchybieniu terminowi. Również zażalenie nie zawiera żadnej argumentacji wskazującej okoliczności, na podstawie, których możliwe byłoby uznanie, że uchybienie terminowi do wniesienia skargi nie było spowodowane z winy wnioskodawcy. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, aby odbierający pismo zobowiązał się do jego przekazania odbiorcy. Strona będzie więc ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09, LEX nr 564244 oraz z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11 https://cbois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego stwierdzić należy, iż twierdzenie zawarte w zażaleniu, iż K.K. nie doręczono postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie nie zostało mu doręczone jest całkowicie bezpodstawne. Bowiem jak wynika z akt sprawy, K.K. miał świadomość wydania przez Sąd I instancji omawianego postanowienia z dnia 8 stycznia 2013 r. o czym świadczy chociażby jego wniosek z dnia 9 stycznia 2013 r. złożony do Sądu I instancji o sporządzenie uzasadnienia ww. postanowienia. Nadto w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, iż żona K.K. odebrała w dniu 25 lutego 2013 r. odpis postanowienia z dnia 8 stycznia 2013 r. wraz z uzasadnieniem oraz odpis wyroku z dnia 16 stycznia 2013 r. wraz z uzasadnieniem (k- 1313 akt sądowych). Należy przy tym nadmienić, że właściwym dowodem, z którym wiąże się domniemanie doręczenia przesyłki przez pocztę jest zwrotne potwierdzenie odbioru (tzw. zwrotka). Pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Pogląd ten należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. post. NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 555/08, zbiór LEX nr 52569; wyrok WSA w W-wie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. III SA/Wa 4015/06, zbiór LEX nr 345902). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Nie można jednak przyjąć, by do obalenia tego domniemania wystarczyło twierdzenie wnioskodawcy, że doręczenie przesyłki było nieskuteczne. Ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym (ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wątpliwości wnioskodawcy co do niedoręczenia postanowienia z dnia 8 stycznia 2013 r. są całkowicie bezzasadne i nie poparte żadnymi przeciwdowodami. Nadto prawidłowy jest także wywód Sądu I instancji, iż o wydanym postanowieniu z dnia 8 stycznia 2013 r. K.K. wiedział już w dniu 9 stycznia 2013 r. składając w tym dniu pismo, osobiście podpisane, zatytułowane jako wniosek o sporządzenie uzasadnienia postanowienia w przedmiocie oddalenia wniosku o dopuszczenie do udziału K.K. do udziału w postępowaniu charakterze uczestnika postępowania (k – 1228 akt sądowych). Z tych też przyczyn nie można było uznać, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego. Prawidłowe jest również stanowisko Sądu I instancji, iż nie została spełniona przesłanka dochowania 7 dniowego terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. wymaganego do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, bowiem jak wynika z akt sprawy doręczenie postanowienia z dnia 8 stycznia 2013 r. nastąpiło w dniu 25 lutego 2013 r. Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.