III SA/Łd 669/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 września 2011 r. sprawy ze skargi J.K. postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz J.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 669/11 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł., działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 67 § 1 pkt 3, art. 207 ustawy Ordynacja podatkowa, w związku z wnioskiem J. K. o umorzenie należności wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...], określającej kwotę podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego (kempingowego) w wysokości 2.184,00zł, odmówił umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 2.184,00 zł oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w zapłacie ww. zaległości podatkowej. W dniu 14 marca 2011 roku J. K. wniósł do Dyrektora Izby Celnej w Ł. odwołanie od decyzji z dnia [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślił, iż informował wcześniej organy, iż nie posiada pełnomocnika, a od połowy października do 15 grudnia 2010 r. nie będzie go w domu z powodu zaplanowanego wyjazdu. Tymczasem, będąc w organie egzekucyjnym, dowiedział się, że taka decyzja została mu doręczona przez awizo, kiedy nie było go w domu. Wskazał, iż jest to celowe i zaplanowane przedsięwzięcie. Zaznaczył, iż o umorzenie należności podatkowej zwracał się 12 lipca 2010 roku i złożył wtedy wszystkie wymagane dokumenty, tymczasem organ prowadził sprawę przez 108 dni i wydał decyzję odmowną wtedy, gdy wiedział, że skarżący nie będzie mógł odebrać decyzji. W piśmie z dnia 6 kwietnia 2011 roku J. K. uzupełnił złożone przez siebie wcześniej odwołanie o dodatkowe zarzuty merytoryczne odnoszące się do decyzji z dnia [...]. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art. 162 i art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r.- Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm.), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] znak: [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. odmówił J. K. umorzenia zaległości podatkowej w wysokości 2.184,00 złotych oraz odmówił umorzenia odsetek za zwłokę w zapłacie w/w zaległości. Przedmiotowa decyzja została doręczona w trybie art. 150 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, ze skutkiem doręczenia na dzień 23 listopada 2010 roku. Podkreślił, iż pomimo tego, że skarżący wiedział, że toczy się postępowanie przed Naczelnikiem Urzędu Celnego I w Ł. w sprawie umorzenia zaległości podatkowej i odsetek, nie poinformował organu podatkowego o swojej nieobecności w okresie od połowy października do połowy grudnia 2010 r. Tymczasem, zgodnie z treścią art. 146 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania strona ma obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku, pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. W ocenie organu J. K. nie wykonał ciążącego na nim obowiązku wynikającego z cytowanego przepisu, a o swojej nieobecności informował jedynie w skardze skierowanej do sądu administracyjnego. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, w razie uchybienie terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie natomiast do art. 162 § 2 powołanej ustawy, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W ocenie Dyrektora Izby Celnej nie zostało udowodnione przez stronę spełnienie następujących przesłanek: 1/ złożenia przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, bowiem skoro J. K. dowiedział się o decyzji nr [...] z dnia [...] w styczniu 2011 roku, jeszcze przed wpłatą podatku akcyzowego na konto Izby Celnej w Ł., to od tego czasu należało liczyć ten siedmiodniowy termin. Wniosek o przywrócenie terminu wpłynął tymczasem w dniu 14.03.2011 roku. 2/ braku winy podatnika w uchybieniu terminowi, gdyż o swoim wyjeździe strona poinformowała w skardze Wojewódzki Sąd Administracyjny, jednakże nie poinformowała Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. przed którym toczyła się sprawa dotycząca umorzenia zaległości podatkowej oraz umorzenia odsetek. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie strona wskazując przyczynę uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie uprawdopodobniła, że przyczyna ta pozostawała niezależna od niej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie J. K. ponownie podkreślił, iż informował Dyrektora Izby Celnej w Ł. o swojej nieobecności w okresie od połowy października do połowy grudnia 2010 roku. Wskazał, iż na rozprawie w Sądzie Administracyjnym w Łodzi w dniu 10 marca 2011 roku sędzia poinformował go o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji o odmowie umorzenia zaległości podatkowej i wniosek taki złożony został już następnego dnia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy, wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie skarga okazała się zasadna. Ocenie Sądu poddane zostało postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...] . Organ uznał, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] została doręczona J. K. w sposób prawidłowy przy zastosowaniu instytucji tak zwanego doręczenia zastępczego, o której mowa w art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.- Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. nr 8 poz. 60 ze zm. ). W ocenie Sądu, wbrew wywodom organu odwoławczego, nie można było w niniejszej sprawie stwierdzić, że decyzja organu pierwszej instancji została skutecznie doręczona skarżącemu przez pocztę w dniu 23 listopada 2010 r. w trybie art. 150 powołanej wyżej ustawy. Zasady wykonywania działalności pocztowej reguluje ustawa z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.), która w art. 37 ust. 1 ustanawia dla właściciela lub współwłaścicieli nieruchomości, której częścią składową jest budynek lub budynku stanowiącego odrębna własność, obowiązek umieszczenia oddawczej skrzynki pocztowej, o parametrach określonych w przepisach wykonawczych, zapewniających m.in. bezpieczeństwo obrotu pocztowego. Taka skrzynka jest miejscem wydania adresatowi ze skutkiem doręczenia przesyłek nierejestrowanych (art. 26 ust. 2 ust. 2 prawa pocztowego). W niej także pozostawia się zawiadomienie o próbie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wraz z informacją o terminie ich odbioru i adresie placówki oddawczej, w której przesyłka lub przekaz pocztowy są przechowywane, jeżeli w chwili ich doręczania stwierdzi się nieobecność adresata lub innych osób uprawnionych do ich odbioru. Obowiązek ten wynika z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.) wydanego na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 46 ust. 3 Prawa pocztowego i ma na celu określenie sposobu świadczenia powszechnych usług pocztowych przy uwzględnieniu ochrony interesów podmiotów korzystających z tych usług. Należy zauważyć, że z uwagi na ustanowienie w art. 150 Ordynacji podatkowej. tzw. fikcji prawnej doręczenia, wymienione w nim warunki muszą być spełnione w sposób nie nasuwający wątpliwości z uwagi na fakt, że stanowi ona wyjątek od zasady bezpośredniego doręczania pism adresatowi. Przepis ten stanowi, iż w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej (art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni (art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej). Przepis art. 150 § 3 Ordynacji podatkowej stanowi, że zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata (...). W przypadku, gdy adresatem pisma jest osoba fizyczna doręczenie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej znajduje zastosowanie w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi w jego mieszkaniu, bądź miejscu pracy albo przy nieobecności adresata, gdy nie można doręczyć go pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, w sytuacji gdy osób takich nie ma lub osoby te nie podjęły się oddania pisma adresatowi. Innymi słowy doręczenie z art. 150 Ordynacji podatkowej musi poprzedzać próba doręczenia z art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej (patrz wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2005 r. sygn. akt FSK 2194/04). Stwierdzić należy, że zarówno na kopercie jak i na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki nadanej w dniu 2 listopada 2010 roku (k. 25 – 27 akt admin.) i zawierającej decyzję z dnia [...], brak jest informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób powiadomił adresata o przesyłce. Z dołączonej do akt sprawy zwróconej przesyłki wynika, że doręczyciel nie zastał adresata w domu w dniu 5 listopada 2010 r. i przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach: 5 i 16 listopada 2010 r., a jej zwrot z powodu niepodjęcia korespondencji w terminie, nastąpił w dniu 29 listopada 2010 r. Z dokumentu tego nie wynika natomiast, w którym urzędzie pocztowym pozostawiono przesyłkę na okres 14 dni do dyspozycji adresata, jak również nie wiadomo czy i gdzie umieszczono zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym. Na druku: "Potwierdzenie odbioru przesyłki listowej" doręczyciel nie zawarł żadnych informacji dotyczących sposobu awizacji przedmiotowej przesyłki. Wpisany został tam jedynie adres skarżącego, numer przesyłki listowej i przystemplowano datownik placówki nadawczej z datą: 2 listopada 2010 r. Nie zostało natomiast wypełnione żadne z pól o numerach od 1 do 4 potwierdzenia odbioru. Zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, dla uznania, iż doszło do doręczenia pisma w trybie określonym w art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa, nie jest wystarczające stwierdzenie faktu dwukrotnego awizowania przesyłki. Słowo "awizo", jakkolwiek oznacza zawiadomienie odbiorcy, nie można z niego jednak wywieść sposobu zawiadomienia takiego, aby mieścił się on w wymogach art. 150 Ordynacji podatkowej. Koniecznym jest zatem zaznaczenie przez doręczyciela, czy i w jaki sposób adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki, gdzie i w jakim terminie może ją odebrać (podobne stanowisko zostało zawarte w orzeczenia na tle art.44 k.p.a. porównaj np. wyrok NSA w Gdańsku z dnia 5 maja 1997 r. sygn. akt I SA/Gd 470/96, niepubl., wyrok WSA w Opolu z dnia 6 lutego 2008 r. I SA/Op 314/07, LEXnr 437617, wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2007 r. V SA/Wa 417/07, LEX nr 345717). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 565/05: ,,dla uznania, że decyzja została skutecznie doręczona stronie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa zawiadomiła adresata w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać." W niniejszej sprawie należy uznać, że organy celne nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący był zawiadomiony o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać. Wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy, dysponując wyłącznie wadliwie sporządzonym dokumentem potwierdzającym doręczenie, w którym nie zawarto informacji o miejscu umieszczenia zawiadomienia o pozostawieniu przedmiotowego pisma w urzędzie pocztowym, nie mógł zasadnie twierdzić, że przesyłka była dwukrotnie awizowana i że spełnione zostały wymogi z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej, od których wypełnienia uzależniona jest możliwość uznania doręczenia za dokonane z upływem okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy nie podjął żadnej próby wyjaśnienia tej okoliczności. Nie zwrócił się do urzędu pocztowego o informację w jakim miejscu pozostawiono przedmiotowe zawiadomienia, ani czy zawiadomienia takie zostały w ogóle sporządzone i gdziekolwiek umieszczone. Skoro zaś dane wynikające z dowodu doręczenia były niepełne i uniemożliwiały stwierdzenie skuteczności przedmiotowego doręczenia, to zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w tym art. 150 § 2, art. 120, art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza również, że organ nie mógł uznać, iż decyzja z dnia [...] Nr [...] została skutecznie doręczona jej adresatowi w trybie, o którym mowa w art. 150 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie udowodnił również, że doszło w sprawie do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a w konsekwencji na obecnym etapie postępowania organ nie mógł odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż nie wykazał jednej z przesłanek art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, a mianowicie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Tak więc, nie mógł w dniu 24 listopada 2010 r. rozpocząć się bieg czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania. Postępowanie w sprawie przywrócenia terminu dotyczy bowiem terminu uchybionego a zatem takiego, który rozpoczął bieg i upływał przed dokonaniem wyznaczonej dla niego czynności. Warunkiem niezbędnym dla merytorycznego rozstrzygnięcia tak określonej sprawy jest więc ustalenie, że dany termin procesowy zaistniał w określonej dacie w sposób zgodny z prawem. W przypadku odwołania od decyzji, termin do jego wniesienia liczy się od dnia doręczenia decyzji stronie (pełnomocnikowi). Prawidłowe doręczenie decyzji ma więc istotne znaczenie dla określenia terminu do wniesienia odwołania. Nieskuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji, a więc sytuacja, w której decyzja nie weszła do obrotu prawnego (art. 212 Ordynacji podatkowej) powoduje niedopuszczalność odwołania (art. 228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej). W przypadku zaś, gdy doręczenie było prawidłowe, a odwołanie złożono po terminie, organ odwoławczy wydaje postanowienie o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej). Ustalenie, że decyzja podatkowa została doręczona, oraz że upłynął termin do wniesienia odwołania, ciąży na organie odwoławczym skoro zaistnienie tych okoliczności obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia, w formie postanowienia, tego faktu oraz warunkuje możliwość rozstrzygania sprawy o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu, nie można również przyjąć w rozpoznawanej sparwie, iż skuteczne doręczenie skarżącemu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] Nr [...] miało miejsce w dniu 18 stycznia 2011 r. (k. 24 akt admin.), kiedy będąc w organie egzekucyjnym otrzymał odpis przedmiotowej decyzji od pracownika działu egzekucji. Jak wynika bowiem z akt sprawy, z uwagi na brak wiedzy skarżącego o wydaniu przez Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. decyzji z dnia [...], została mu ona jedynie udostępniona informacyjnie z pouczeniem, że jest to decyzja ostateczna. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie stwierdzając naruszenie prawa w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz zasądził koszty postępowania działając na podstawie art. 200 tej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien przeprowadzić stosowne postępowanie wyjaśniające na okoliczność spełnienia warunków określonych w art. 150 ustawy Ordynacja podatkowa dla przyjęcia skuteczności doręczenia w tym trybie przesyłki nadanej do skarżącego w dniu 2 listopada 2010 r., bądź też podjąć kolejną próbę skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji z dnia [...] Nr [...], z uwzględnieniem faktu, iż w piśmie procesowym złożonym do niniejszej sprawy sądowej, J. K. zawarł informację, iż w dniach 10 października – 15 grudnia 2011 roku nie będzie go w domu z uwagi na zaplanowany wcześniej wyjazd.