IV SA/Wa 968/11
WyrokWSA w Warszawie2011-09-27
Skład orzekający: Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości, na której funkcjonowało znacjonalizowane przedsiębiorstwo, posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej dotyczącej tego przedsiębiorstwa oraz orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa?Ratio decidendi
Właściciel nieruchomości, na której funkcjonowało znacjonalizowane przedsiębiorstwo, ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej dotyczącej tego przedsiębiorstwa oraz orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy, jeśli nieruchomość ta stanowiła integralną część przedsiębiorstwa i przeszła na własność Państwa wraz z nim. Odmowa wszczęcia postępowania lub umorzenie go z powodu braku interesu prawnego wnioskodawcy jest sprzeczna z konstytucyjną ochroną prawa własności.Stan faktyczny
Skarga dotyczy decyzji Ministra Gospodarki z marca 2011 r. odmownej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej dotyczącej przejęcia przedsiębiorstwa S. oraz umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa, w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...]. Skarżący, powołując się na prawo własności do nieruchomości, zarzucił naruszenie prawa przez organ.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Gospodarki; stwierdził, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; zasądził od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2011 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącego R. N. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 968/11
UZASADNIENIE
Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...].03.2011 r. Minister Gospodarki utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...].10.2010 r., w pkt. I odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności "orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa S." oraz w pkt. II umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...].02.1960 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa S., w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...], zapisaną w KW P., tom XVIII, w. I. [...].
Minister, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, podobnie jak i uprzednio stanął na stanowisku, iż interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej posiada właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa lub jego następcy prawni, po udokumentowaniu prawa własności do tego mienia w dacie wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej - 5.02.1946 r. Przedmiotowe przedsiębiorstwo było przedsiębiorstwem niemieckim, utworzonym podczas okupacji. Wnioskodawca zażądał stwierdzenia nieważności w całości orzeczenia o przejęciu tego przedsiębiorstwa na rzecz Państwa, a nie jedynie w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości, znacjonalizowanej wraz z tym przedsiębiorstwem. Zakres przedmiotowy swego żądania zmienił we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jednakże organ odwoławczy nie mógł rozpatrzyć sprawy w innym zakresie niż uczyniono to w I instancji. Nawet jednak gdyby uznać, iż żądanie wnioskodawcy sprowadzało się do stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...].06.1947 r. - w części dotyczącej przedmiotowego przedsiębiorstwa - to wnioskodawca opierający swój interes prawny na tytule własności jego poprzednika prawnego do nieruchomości, nie ma - w ocenie Ministra - interesu prawnego w występowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej, której przedmiotem było przedsiębiorstwo S.. Z tej też przyczyny Minister odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego w części tyczącej tego przedsiębiorstwa. Uzasadniając zawarte w pkt. II decyzji z dnia [...].10.2010 r. umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...].02.1960 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa S., w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...] Minister wyjaśnił, iż orzeczenie zatwierdzające ten protokół, w myśl orzecznictwa WSA oraz NSA posiada jedynie prawnoprocesowy charakter, a nie prawnomaterialny. Pełni rolę procesowego uznania protokołu zdawczo-odbiorczego za odpowiadający normatywnym wymogom jego sporządzenia. Skoro orzeczenie to nie rozstrzygało o prawach i obowiązkach w sferze materialnoprawnej poprzedników prawnych skarżącego, to żądając stwierdzenia jego nieważności nie mogliby oni uzyskać konkretnej korzyści - brak zatem po ich stronie interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia jego nieważności. Ten stan, jak podkreślił Minister, jest konsekwencją niewywołania skutków prawnorzeczowych przez orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy. Zważywszy, iż postępowanie w tym przedmiocie zostało już wszczęte, strony o tym fakcie zawiadomiono, a charakter prawnoprocesowy przedmiotowego orzeczenia uniemożliwiał prowadzenie względem niego postępowania nieważnościowego - umorzenie było uzasadnione.
We wniesionej skardze, podobnie jak i uprzednio we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik R. N. zarzucił Ministrowi naruszenie art. 28 Kpa w zw. z art. 2 ustawy z dnia 3.01.1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U nr 3, poz. 17) oraz w zw. z art. 104 Kpa i art. 127 § 3 Kpa, przez pominięcie całokształtu okoliczności przedstawionych we wniosku, a uznanie za decydujące literalnego brzmienia złożonego wniosku. Pominięcie nadto faktu, iż nie jest to postępowanie instancyjne, nie ma więc do niego bezpośredniego zastosowania zasada dwuinstancyjności postępowania co do zakresu rozpoznawanego żądania. Z treści uzasadnienia wniosku R. N. jednoznacznie wynikało, jak podkreślono w skardze, że wnioskowana nieważność obu orzeczeń nacjonalizacyjnych ograniczona była do nieruchomości, z której znacjonalizowane przedsiębiorstwo korzystało, a stanowiącej współwłasność poprzedników prawnych skarżącego. Zakres żądania R. N. nie mógł więc budzić wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzkie sądy administracyjne w oparciu m. in. o art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uprawnione są do dokonywania kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oceny legalności zaskarżonych aktów Sąd dokonuje poprzez ustalenie, czy podjęto je zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz czy prawidłowo zastosowano i zinterpretowano normy prawa materialnego. Należy nadto zauważyć, iż w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Gospodarki naruszyła przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Ministra Gospodarki z dnia [...].03.2011 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...].10.2010 r., w pkt. I odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności "orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa S." oraz w pkt. II umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...].02.1960 r. zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa S., w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...] - naruszyła przepisy obowiązującego prawa w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z dokumentów archiwalnych zgromadzonych w niniejszym postępowaniu administracyjnym jednoznacznie wynika, iż poprzednicy prawni skarżącego byli współwłaścicielami parceli nr [...], o pow. 1704 m2, ujawnionej w KW, jako jednej z kilku, na których urządzone zostało i funkcjonowało przedsiębiorstwo S.. Byli nimi także w dniu wejścia w życie ustawy nacjonalizacyjnej oraz w dacie sporządzenia w P. protokołu zdawczo- odbiorczego tego przedsiębiorstwa – [...].11.1949 r. Protokół ten zawierał załącznik nr 3 obejmujący majątek nieruchomy - własność osób trzecich. Wskazywał on jednoznacznie na to, iż także wskazana parcela stanowiła część składową tego przedsiębiorstwa i przechodziła na rzecz Skarbu Państwa wraz z owym nacjonalizowanym przedsiębiorstwem. Poprzednicy prawni skarżącego byli nadto współwłaścicielami wskazanej parceli w dniu ogłoszenia orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...].06.1947 r., przejmującego na rzecz Państwa m. in. to przedsiębiorstwo (MP z [...] lipca 1947 r.). Zgromadzone dokumenty wskazują na to, iż parcela ta podzieliła losy tego przedsiębiorstwa i przeszła wraz z nim na rzecz Skarbu Państwa. Potwierdza to orzeczenie Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...].02.1960 r. zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa S., w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...], zapisaną w KW P., tom XVIII, w. I. [...]. W uzasadnieniu tego orzeczenia wyraźnie stwierdzono, że nieruchomość, której zwrotu zażądał A. N. stanowi integralną część przedsiębiorstwa p.n. P., niezbędną do wykonania planów gospodarczych. Została objęta postępowaniem nacjonalizacyjnym, a wzniesiono na niej zabudowania fabryczne.
W kontekście przywołanych dokumentów nie może budzić wątpliwości, że przeszła ona na własność Państwa wraz ze znacjonalizowanym poniemieckim przedsiębiorstwem, utworzonym m. in. na tej parceli w okresie okupacji hitlerowskiej. Z tego względu argumentacja Ministra Gospodarki, jakoby R. N. nie posiadał interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności zarówno orzeczenia nacjonalizacyjnego nr [...] jak i orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo- odbiorczy przedsiębiorstwa S. - w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...] - nie zasługuje na aprobatę. Trafny jest zarzut wydania decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...].10.2010 r. z naruszeniem art. 28 Kpa w zw. z art. 2 ustawy z dnia 3.01.1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Nie można zgodzić się z argumentacją Ministra, że interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej posiada jedynie właściciel znacjonalizowanego przedsiębiorstwa lub jego następcy prawni, z wyłączeniem osób trzecich, na których nieruchomościach zostało ono urządzone. Wręcz przeciwnie taki interes prawny niewątpliwie przysługuje również właścicielom nieruchomości, na których przedsiębiorstwo to funkcjonowało. Ma to miejsce zwłaszcza wówczas, gdy wydane zostało orzeczenie zatwierdzające protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa, a zarówno z protokołu jak i orzeczenia go zatwierdzającego wynika, że nieruchomość ta stanowiła integralną część przejmowanego przedsiębiorstwa, niezbędną do jego prowadzenia. Odmowa prowadzenia postępowania nieważnościowego skierowanego przeciwko orzeczeniu nacjonalizacyjnemu oraz orzeczeniu zatwierdzającemu protokół zdawczo-odbiorczy tego przedsiębiorstwa pozostawałaby w sprzeczności ze standardami konstytucyjnymi i gwarantowaną w niej ochroną prawa własności. Nie można zatem podzielić stanowiska Ministra, iż skarżący nie posiadał interesu prawnego w skarżeniu obu tych orzeczeń. Powołane przez Ministra orzecznictwo sądów administracyjnych sygnalizowało jedynie, iż nie jest zasadne prowadzenie postępowania nieważnościowego wyłącznie w stosunku do orzeczenia zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy danego, przejętego w tym trybie przedsiębiorstwa, z uwagi na jego charakter prawnoprocesowy. Prowadzone postępowanie musi więc być zawsze powiązane z konkretnym orzeczeniem nacjonalizacyjnym, obejmującym dane przedsiębiorstwo, jako wywołującym skutki materialnoprocesowe. W niniejszej sprawie sposób sformułowania żądania przez wnioskodawcę wskazywał na jego przedmiot i zakres. Okoliczność, iż początkowo żądanie stwierdzenia nieważności obejmowało orzeczenie nacjonalizacyjne nr [...] odnośnie przedsiębiorstwa S. w całości - zamiast w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...] - nie mogła stać na przeszkodzie prawidłowemu sformułowaniu przedmiotu żądania w tym zakresie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zakres ten bowiem od początku określany był w ten sposób w uzasadnieniu wniosku. Wnioskowana nieważność obu orzeczeń nacjonalizacyjnych ograniczona była do nieruchomości stanowiącej współwłasność poprzedników prawnych skarżącego, z której znacjonalizowane przedsiębiorstwo korzystało. Wnioskodawcy chodziło zatem o stwierdzenie nieważności orzeczenia nr [...] w odniesieniu do tej właśnie nieruchomości o nr [...], znacjonalizowanej wraz z tym przedsiębiorstwem, utworzonym przez okupanta na potrzeby przemysłu zbrojeniowego III Rzeszy. Zapis § 71 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.01.1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa (Dz. U nr 16, poz. 62 ze zm.), znajdujący zastosowanie z uwagi na datę orzeczenia nacjonalizacyjnego stanowił, iż przedsiębiorstwo przechodzi na własność Państwa z dniem ogłoszenia orzeczenia o przejściu lub przejęciu przedsiębiorstwa. Zapis ten tyczył także nieruchomości, na której było ono zlokalizowane, o ile protokół zdawczo-odbiorczy, zatwierdzony stosownym orzeczeniem, nieruchomość tę wskazywał. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Wobec wskazanych argumentów nie była uprawniona zarówno odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności "orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego w sprawie przejęcia na własność Państwa przedsiębiorstwa S." jak i umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Ciężkiego z dnia [...].02.1960 r., zatwierdzającego protokół zdawczo-odbiorczy przedsiębiorstwa S., w części dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w P., stanowiącej działkę nr [...], zapisaną w KW P. tom XVIII, w. I. [...].
W tym stanie rzeczy należy uznać, iż zaskarżona decyzja, wydana przy uwzględnieniu art. 15 Kpa, w efekcie doprowadziła do naruszenia przepisu prawa materialnego w postaci art. 28 Kpa w zw. z art. 2 ustawy z dnia 3.01.1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej oraz § 75a ust. 2 zd. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30.01.1947 r. w sprawie trybu postępowania przy przejmowaniu przedsiębiorstw na własność Państwa - przez błędną ocenę, iż skarżącemu nie przysługiwał przymiot strony przedmiotowego postępowania nieważnościowego, tyczącego obu wskazanych orzeczeń.
Wskazane naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze, iż w obu instancjach orzekał ten sam organ, a krąg stron tego postępowania został prawidłowo ustalony, Sąd uznał za wystarczające - z uwagi na zasadę szybkości postępowania - wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Na marginesie należy nadto zauważyć, iż obie decyzje Ministra podpisane zostały przez tę sama osobę, działającą z upoważnienia Ministra.
Okoliczność ta ma znaczenie w rozpatrywanej sprawie zważywszy, iż w dniu 20 maja 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OPS 13/09 podjął uchwałę, zgodnie z którą, art. 24 § 1 pkt 5 Kpa nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny określił niejako wyjątek od wynikającej z art. 24 § 1 pkt 5 Kpa zasady wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji, wydając zaskarżoną decyzję. Wyjątkiem takim, jest zgodnie z treścią przywołanej uchwały sytuacja, gdy decyzję tę wydaje piastun funkcji ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa, tj. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, chyba że jest on stroną postępowania, a zatem jego jako osoby fizycznej dotyczy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego.
Jak wskazano w powołanej uchwale, przepisy prawa przyznają organom administracji publicznej kompetencje do samokontroli własnych decyzji, a to oznacza, że nie można wyłącznie w oparciu o formalistycznie pojmowaną bezstronność pozbawić właściwego ministra kompetencji do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 127 § 3 Kpa, przez zastosowanie w drodze rozszerzającej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.
Istotą tej uchwały, jest jednak to, iż osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia przez nią sprawy jest wyłącznie piastun funkcji ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 Kpa w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 Kpa, a nie osoba przez niego upoważniona.
W świetle cytowanej uchwały nie stanowiłoby zatem naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 Kpa wydanie obu decyzji przez Ministra Gospodarki jako piastuna tej funkcji (por. m. in. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 35/10).
Artykuł 268a Kpa stwarza jednakże organowi możliwość upoważnienia pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych (instytucja upoważnienia pracownika do wydawania decyzji w imieniu organu monokratycznego).
Pracownik ministerstwa upoważniony do działania w tej sprawie w imieniu Ministra Gospodarki nie może być jednakże uznany za osobę piastującą funkcję ministra, która nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 Kpa przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 Kpa. Przy czym przez pracownika należy rozumieć osoby zatrudnione w urzędzie organu na podstawie stosunku pracy, umocowane do wydawania decyzji z upoważnieniem indywidualnym.
Zaprezentowane stanowisko zgodne jest nadto ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie sygn. akt P 57/07 stwierdził, że prawo obywatela do wniesienia odwołania oznacza jego prawo do ponownego i sprawiedliwego rozpoznania sprawy. Z kolei "sprawiedliwość" wymusza między innymi takie cechy procesowe, jak obiektywizm w orzekaniu oraz związaną z tym niezależność osób wydających decyzje administracyjne. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, w demokratycznym państwie prawnym nie jest dopuszczalne zróżnicowanie gwarancji ochrony obiektywizmu i bezstronności orzekania przez organy administracji publicznej w zależności od typu rozpoznawania spraw. Zawsze więc tam, gdzie dochodzi do ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 K.p.a.), trzeba oceniać, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika lub członka organu kolegialnego przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a.
Przyjęcie takiego rozwiązania, wówczas gdy do rozstrzygnięcia sprawy poprzez wydanie decyzji Minister upoważnia podległych mu pracowników, daje gwarancję, że w postępowaniu, w którym nad organami wydającymi decyzje w pierwszej instancji nie istnieją organy wyższego stopnia, zostanie zrealizowany cel, któremu służy zasada dwuinstancyjności. Nadto stanowisko to zapewni, że ponowne rozpatrzenie sprawy nie będzie iluzoryczne i nie będzie sprowadzało się do bezrefleksyjnego utrzymywania w mocy zaskarżonych decyzji. Wówczas środek ten będzie efektywny, czyli stworzy realną możliwość oceny pierwszego rozstrzygnięcia i dokonania jego uchylenia bądź zmiany w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Tak pojmowana konstrukcja instytucji procesowej wyłączenia nie będzie prowadziła do pozbawienia organów administracji publicznej zdolności do wykonywania zadań publicznych, a zatem do pozbawienia kompetencji przyznanych przepisami prawa, a równocześnie posłuży realizacji zasady dwuinstancyjności.
Istotą zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego kształtującej w demokratycznym państwie prawnym system środków ochrony praw i wolności jest dążenie do tego, aby w miarę możliwości sprawa była rozpatrywana przez inny skład osobowy. Taka konstrukcja ma zapewnić obiektywizm orzekania, także w odniesieniu do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mimo, iż nie dochodzi w tym przypadku,
ze względów natury organizacyjnej, do powołania odrębnych organów kontrolujących stopnia wyższego, w sytuacji gdy Minister upoważnia podległego mu pracownika do wydania rozstrzygnięcia administracyjnego w jego imieniu, należy zapewnić wnioskodawcy niezbędny, zbliżony do obowiązującego w postępowaniu odwoławczym, standard ochrony jego interesów i uprawnień. W takiej sytuacji ratio legis instytucji wyłączenia będzie polegało na stworzeniu prawnych warunków przyczyniających się do wyeliminowania wszelkich wątpliwości, co do bezstronności pracowników wydających decyzje w imieniu Ministra, na mocy udzielonego im upoważnienia. W tym też kierunku poszedł ustawodawca dokonując nowelizacji art. 24 § 1 pkt 5 Kpa.
Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b oraz art. 152 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - orzekł jak w pkt. 1 i 2 sentencji.
O kosztach postępowania - w pkt 3 sentencji - orzeczono na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy.
Po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zastosować się do wskazań zawartych w jego uzasadnieniu oraz przedstawionej w nim oceny prawnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło