II SA/Bd 848/11

WyrokWSA w Bydgoszczy2011-09-27

Skład orzekający: Grażyna Malinowska-Wasik, Małgorzata Włodarska, Jarosław Wichrowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej na przedsiębiorcę wykonującego transport drogowy osób za zatrzymanie się pojazdu poza wyznaczonymi przystankami w rozkładzie jazdy jest zgodne z prawem, mimo braku winy przedsiębiorcy?
Ratio decidendi
Odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy osób ma charakter obiektywny i nie wymaga wykazania winy. Kara pieniężna może zostać nałożona za naruszenie warunków określonych w zezwoleniu dotyczącym wyznaczonych przystanków, jeśli stwierdzono takie naruszenie, a przedsiębiorca nie wykazał okoliczności wyłączających tę odpowiedzialność, takich jak brak wpływu na naruszenie lub zdarzenia nieprzewidywalne.
Stan faktyczny
W dniu kontroli pojazdu wykonującego regularny przewóz osób na linii Ł.–N.–Ł. stwierdzono, że kierowca zatrzymał się i wysadził pasażerów, w tym dzieci, poza wyznaczonymi w zezwoleniu i rozkładzie jazdy przystankami. Organ nałożył na przedsiębiorców karę pieniężną w wysokości 3000 zł za naruszenie warunków zezwolenia dotyczących wyznaczonych przystanków. Przedsiębiorcy kwestionowali odpowiedzialność, wskazując na brak wpływu na naruszenia oraz okoliczności łagodzące, takie jak zła pogoda i współczucie kierowcy.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę przedsiębiorców na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymującą w mocy karę pieniężną za naruszenie warunków zezwolenia dotyczących wyznaczonych przystanków.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Sędziowie: sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) sędzia WSA Jarosław Wichrowski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2011 r. sprawy ze skargi H. K. i J. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie warunków określonych w zezwoleniu na wykonywanie transportu drogowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [....] Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania H. K. i J. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływanej jako kpa), art. 18 ust. 1, art. 18b ust. 2 pkt 2-3 i 5, art. 20 ust. 1, ust. 1a, art. 20a ust. 1-2 i art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej powoływanej jako ustawa o transporcie drogowym) oraz lp. 2.2. ust. 3 załącznika do w/w ustawy, utrzymał w mocy decyzję K. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] nakładającą na H. K. i J. K. działających w ramach spółki [...] karę pieniężną w wysokości 3000 zł za wykonywanie transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu dotyczących wyznaczonych przystanków. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, iż w dniu [...] w miejscowości Ł. ul. [...] przeprowadzono kontrolę pojazdu marki [....] o nr rej. [...], którym kierował M. K. , na zlecenie spółki [...], wykonującej na podstawie zezwolenia nr [...] (wypis nr [...]) regularny przewóz osób w krajowym transporcie drogowym na linii Ł.- N.– Ł. (przez O., Ł.). W trakcie przedmiotowej kontroli wskazany kierowca autobusu okazał wypis nr [...] z udzielonej w/w spółce licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób, wypis nr [..] z zezwolenia nr [...] na wykonywanie regularnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym na w/w linii oraz pozostałe wymagane do kontroli dokumenty. Podczas kontroli poprzedzonej obserwacją na trasie przejazdu autobusu stwierdzono, iż o godzinie 7.47 na parkingu przy Zespole Szkół w Ł. ul. [...] kierowca autobusu wysadził 44 dzieci udające się do szkoły oraz opiekunkę grupy szkolnej S. K. Ze złożonych w trakcie przesłuchania w charakterze świadka zeznań kierowcy (protokół przesłuchania świadka – k. 16 i następna akt administracyjnych) wynika, iż wcześniej wysadził on jedno dziecko przy szkole podstawowej na ul. [...] w Ł. Kierowca zeznał również, że przewóz dzieci rozpoczął w miejscowości N. zatrzymując się w trzech miejscach, z czego pierwsze znajdowało się w okolicy skrzyżowania z drogą Ł.-B., drugie przy szkole podstawowej, a trzecie przy blokach. Wcześniej jednak, jak zeznał, około godz. 7.15 zabrał żonę, zatrudnioną jako opiekunka grupy szkolnej, z miejscowości Ł. W dalszej części zeznań wskazał, iż w Ł. był około godziny 7.45, na ul. [...] wysadził jednego ucznia, który zawsze tam wysiada, a na parkingu przy Zespole Szkół w Ł. wszystkich pozostałych uczniów oraz opiekunkę grupy szkolnej. Wskazał, że na trasie przejazdu autobusu zatrzymuje się kilkakrotnie w miejscach gdzie oczekują dzieci na dojazd do szkół, że nie wszystkie miejsca, w których zatrzymuje się by zabrać dzieci mają wiatę lub oznaczenie przystanków np. N. i Ł., a także że z firmy otrzymał ustną i pisemną dyspozycję, iż w ramach linii regularnej na której jedzie ma zabierać dzieci do szkoły. Wyjaśnił również, że na trasie przejazdu w dniu kontroli ([...]) nie wystąpiły żadne sytuacje nieprzewidziane w postaci korków, awarii, utrudnień drogowych lub problemów z pasażerami, które mogłyby mieć wpływ na opóźnienie przejazdu. W kontekście przytoczonych okoliczności faktycznych, organ zaznaczył, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie, tj. ze stanowiącego załącznik do zezwolenia nr [...] rozkładu jazdy nr [...], ze schematu połączeń komunikacyjnych z zaznaczonymi przystankami do rozkładu jazdy nr [...] oraz z lokalizacji przystanków autobusowych, wynika iż rozkład jazdy na linii Ł. – N. – Ł. zawiera cztery przystanki w następujących miejscach: Ł. (rynek) pierwszy, Ł. drugi, O. trzeci, a czwarty N. A zatem, jak podsumował organ, wykonujący przewóz nie ma ani wyznaczonego w miejscowości Ł. przystanku przy ul. [..] i przy ul. [....], jako że w miejscowości Ł. zlokalizowany jest tylko jeden znajdujący się na rynku przystanek, ani nie ustalono dla niego także trzech przystanków w miejscowości N. Skoro więc, jak wskazał organ, kierowca autobusu na linii Ł. – N. – Ł. zatrzymał się w tych miejscach, a więc poza wyznaczonymi przez właściwy organ przystankami, a naruszenie to znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadka M. K. oraz w protokołu kontroli z dnia [...], to tym samym w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie warunków przewozu osób, określonych w udzielonym spółce zezwoleniu nr [..] i stanowiącym jego załącznik rozkładzie jazdy nr [..]. W konsekwencji powyższego organ odwoławczy stwierdzając, że w sprawie miało miejsce naruszenie art. 18b ust. 2 pkt 2-3 i 5 ustawy o transporcie drogowym i że naruszenie to wskazane jest pod lp. 2.2. pkt 3 załącznika do tej ustawy, wskazał że w takiej sytuacji należało nałożyć na przedsiębiorcę stosownie do treści art. art. 92 ust. 1, 2 i 4 ustawy o transporcie drogowym karę pieniężną w wysokości 3000 zł, co też jak podkreślił organ odwoławczy, organ I instancji słusznie i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa uczynił. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania, w których przedsiębiorcy powołali się na brak ich wpływu na stwierdzone przez organ naruszenia, na nie dopuszczenie do powstania zarzucanych im naruszeń, na przypisanie im odpowiedzialności za to co oświadczył kierowca autobusu, pomimo że działał on niezgodnie z udzielnymi mu instrukcjami co do miejsca przystanku autobusu oraz na dowolną i wybiórczą ocenę dowodów przez organ, organ odwoławczy w pierwszej kolejności wskazał, iż w niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw do wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorców za stwierdzone naruszenia przepisów prawa. Podstawy tej bowiem nie może stanowić przepis art. 92a ust. 4, gdyż naruszenie o jakim mowa w lp. 2.2 pkt 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym nie jest wymienione w art. 92a ust. 1 jako wykroczenie. W sprawie nie mógł mieć także zastosowania, zdaniem organu, przepis art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, obligujący organ do wydania decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. W przytoczonym przepisie nie mieszczą się bowiem, jak wskazał organ, sytuacje które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. W ocenie organu w przepisie art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a niezwiązane z doborem pracowników. W przypadku odpowiedzialności administracyjnej mamy do czynienia z odpowiedzialnością obiektywną. Nie wystarczy zatem wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie, podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Tymczasem w przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, jak zaznaczył organ, aby takie środki zostały podjęte. Nie zaistniały też żadne okoliczności czy zdarzenia, których przedsiębiorca nie mógł przewiedzieć. Nie można bowiem dać wiary twierdzeniom strony o rzekomym zlikwidowaniu przystanków na których do tej pory kierowca mógł się zatrzymywać, gdyż są one lakoniczne i nie poparte żądnymi dowodami. Zdaniem organu odwoławczego nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty strony co do zebranego w sprawie materiału dowodowego i jego oceny przez organ I instancji. Skoro bowiem K. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego zgromadził w aktach sprawy dowody, które są wystarczające i konieczne do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, a ocena wynikającego z nich stanu faktycznego została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, to tym samym nie ma podstaw do twierdzenia, że w sprawie nastąpiło naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 kpa. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów organ miał pełnie prawo wydać zaskarżoną decyzję na podstawie zeznań świadka M. K. oraz protokołu z kontroli. Nie było żadnych powodów aby nie dać wiary tym dowodom, w związku z tym mogły one stanowić podstawę do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Na powyższą decyzję przedsiębiorcy wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy organowi do ponownego rozpoznania, ponownie zarzucili organowi II instancji dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem skarżących organ odwoławczy błędnie przyjął, że odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz oparta jest na zasadzie ryzyka i że do jej poniesienia wystarczające jest samo stwierdzenie naruszenia prawa. Podkreślili, że nieprawidłowo w sprawie dokonano przesłuchania świadka M. K. bez obecności skarżących oraz, że błędnie nie uwzględniono faktu, iż kierowca autobusu w chwili kontroli przewoził dzieci i że to one skorzystały z miejsc nie będących przystankami autobusu, a także że zatrzymując się poza przystankami kierowca kierował się współczuciem wywołanym złą pogodą (przenikliwe zimno, padający deszcz). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ zaznaczył, odnosząc się do zarzutu skargi o przyjęciu odpowiedzialność podmiotów wykonujących przewóz na zasadzie ryzyka, że w zaskarżonej decyzji, wskazano iż odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny oraz, że uwolnienie się od niej może nastąpić tylko na podstawie art. 92a ust. 3 lub 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Zaznaczył, że bezzasadny jest również zarzut skargi odnośnie przesłuchania kierowcy bez obecności skarżących, wskazując iż postępowanie kontrolne nie jest postępowaniem administracyjnym (ewentualnie je poprzedza) i, że stosuje się w nim przepisy kpa jedynie w sytuacji gdy ustawa o transporcie drogowym tak stanowi, co nie zachodzi - jak wskazał organ – w przypadku art. 79 kpa. Organ powtórzył także stanowisko, że w sprawie nie było podstaw do zwolnienia skarżących od odpowiedzialności na podstawie art. 92a ust. 4 oraz art. 93 ust. 7, podkreślając iż przedsiębiorcy nie wykazali w sprawie, że dołożyli należytej staranności organizując przewóz i, że nie mieli wpływu na naruszenia prawa przez kierowcę, pomimo iż to na nich spoczywa ciężar wykazania tych okoliczności, jako że w przypadku wskazanych przepisów istnieje domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Ponadto organ zaznaczył, że decyzja o nałożeniu kary pieniężnej ma charakter związany, a nie uznaniowy, w związku z czym nie można w takiej sytuacji powoływać się na słuszny interes przewoźnika czy przewożonych pasażerów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego oraz z przepisami prawa procesowego. Nie może natomiast rozpoznać sprawy kierując się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. W takiej sytuacji sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia, wobec czego skarga strony nie została uwzględniona. Materialno-prawną podstawę rozstrzygnięć orzekających w sprawie organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 tej ustawy, wykonywanie przewozów regularnych wymaga uzyskania zezwolenia, w którym określa się w szczególności: warunki wykonywania przewozów, przebieg trasy przewozów, w tym miejscowości w których znajdują się miejsca początkowe i docelowe przewozów, a także miejscowości w których znajdują się przystanki. Załącznikiem do zezwolenia jest obowiązujący rozkład jazdy (art. 20 ust. 1a w/w ustawy). W myśl art. 18b ust. 1 w/w ustawy przewozy regularne w krajowym transporcie drogowym wykonywane są według następujących zasad: rozkład jazdy jest podawany do publicznej wiadomości przez ogłoszenia na wszystkich wymienionych w rozkładzie jazdy przystankach lub dworcach autobusowych (pkt 2), wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy (pkt 3), zgodnie z warunkami przewozu osób, określonymi w zezwoleniu. Stosownie zaś do treści art. 18b ust. 2 w/w ustawy podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się korzystania z przystanków, na których nie została zamieszczona informacja o realizowanym rozkładzie jazdy zawierająca także nazwę, adres siedziby przewoźnika i numer telefonu przewoźnika lub niezgodnie z podanymi w tej informacji dniami i godzinami odjazdów (pkt 2), a także zabierania i wysadzania pasażerów poza przystankami określonymi w rozkładzie jazdy (pkt 3) oraz naruszania warunków przewozu osób określonych w zezwoleniu (pkt 5). Warunków określonych w zezwoleniu nie stosuje się jedynie w przypadku wystąpienia niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności uniemożliwiających wykonywanie przewozów zgodnie z określonym w zezwoleniu przebiegiem trasy przewozów, w szczególności awarii sieci, robót drogowych lub blokad drogowych, z tym że jeżeli te okoliczności trwają dłużej niż 14 dni, właściwy organ wyda na wniosek przedsiębiorcy decyzję w sprawie odstąpienia od warunków określonych w zezwoleniu (art. 20a ust 1 i 2). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że z woli ustawodawcy pojazd wykonujący transport regularny osób może zatrzymywać się tylko na przystankach określonych w rozkładzie jazdy i tylko w tym miejscach może zabierać i wysadzać pasażerów. W zezwoleniu na wykonywanie transportu drogowego określa się bowiem miejscowości, w których znajdują się przystanki (art. 20 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy). Przystanki to przeznaczone do wsiadania i wysiadanie pasażerów i określone w rozkładzie jazdy (art. 18b ust. 1 pkt 3 w/w ustawy) miejsca zatrzymania się uprawnionego pojazdu transportu publicznego, oznaczone odpowiednimi znakami drogowymi (art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm.), z informacją o rozkładzie jazdy (art. 18b ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym), w tym m.in. o godzinach odjazdów środków transportowych. Wsiadanie i wysiadanie pasażerów odbywa się zatem, stosownie do art. 18b ust. 1 pkt 3 w/w ustawy, na tak oznaczonych i wyposażonych przystankach. Poza wyznaczonymi przystankami obowiązuje określony w art. 18b ust. 2 pkt 3 w/w ustawy zakaz zabierania i wysadzania pasażerów. Określenie w zezwoleniu miejscowości, w których znajdują się przystanki, oznacza więc, że przewoźnik jest uprawniony do zabierania i wysadzania pasażerów wyłącznie na oznaczonych i wyposażonych we wskazany sposób przystankach i obowiązuje go zakaz zabierania i wysadzania pasażerów w innych miejscach (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 grudnia 2010 r. o sygn. akt VI SA/Wa 1362/10, publ. na str. internetowych gov.pl). Zabieranie zatem pasażerów poza przystankami narusza warunki określone w zezwoleniu, wynikające z regulacji ustawy o transporcie publicznym, i odpowiada naruszeniu określonemu pod lp. 2.2 pkt 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Konsekwencje niezastosowania się do obowiązków wynikających z przytoczonych przepisów przewiduje przepis art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który stanowi, że kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów enumeratywnie wymienionych w pkt 1 - 8 ustawy podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 15.000 złotych, z tym że, stosownie do przepisu art. 92 ust. 2 w/w ustawy, suma kar pieniężnych nałożonych podczas jednej kontroli w siedzibie przedsiębiorcy nie może przekroczyć kwoty 30 000 zł. Wykaz tych naruszeń oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 w/w ustawy). Ten ostatni zaś pod lp. 2.2 pkt 3 sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 3000 zł działanie polegające właśnie na wykonywaniu transportu drogowego osób z naruszeniem warunków określonych w zezwoleniu a dotyczących wyznaczonych przystanków. Przesłanką poniesienia powyższej odpowiedzialności administracyjnej jest zatem stwierdzenie przez właściwy organ nieprzestrzegania przez wykonującego transport warunków określonych w zezwoleniu co do wyznaczonych przystanków. W tym miejscu należy podkreślić, że kary pieniężne o jakich mowa w art. 92 i art. 93 w/w ustawy nakładane są na przedsiębiorcę, a nie na kierowcę, a celem ich jest zapewnienie należytego wykonywania działalności gospodarczej w postaci świadczenia przewozów drogowych i zagwarantowanie bezpieczeństwa innym uczestnikom ruchu drogowego. Mają więc one przede wszystkim znacznie prewencyjne, a nie represyjne (tak jak w prawie karnym) i są narzędziem prawnym do przymuszenia przewoźników do respektowania określonych w ustawie nakazów i zakazów. Kara pieniężna jako instrument władztwa administracyjnego nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawy do czynu nie mieści się w reżimie tej odpowiedzialności. Wina i stopień zawinienia nie są zatem przesłankami nałożenia kary pieniężnej. W związku z tym badanie świadomości i stosunku podmiotu do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia omawianej kary. Z powyższego wynika, że odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorców na podstawie ustawy o transporcie drogowym ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i jako taka obciąża podmiot wykonujący transport drogowy w sytuacji gdy wystąpił zakazany przez ustawę skutek. Na zasadzie wyjątku ustawodawca przewidział jednak sytuacje w których odpowiedzialność administracyjna przewoźnika za stwierdzone naruszenie prawa zostaje wyłączona. Sytuacje te wyraźnie określone zostały w przepisach art. 92a ust. 4 i w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z pierwszym ze wskazanych przepisów, postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Przepis art. 93 ust. 7 stanowi zaś, że w sytuacji, gdy naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, właściwy organ wydaje decyzje o umorzeniu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. Przesłanką jednak zastosowania powyższych przepisów, stanowiących wyjątek od zasady ponoszenia odpowiedzialności przez przewoźnika za stwierdzone naruszenia, jest wykazanie przez przedsiębiorcę, że w konkretnej sprawie miały miejsce takie właśnie okoliczności, tj. że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub, że wystąpiły zdarzenia których nie mógł przewidzieć. To bowiem on wywodzi skutki prawne z nich wynikające, i to zatem na nim spoczywa ciężar wykazania tych okoliczności i udowodnienia okoliczności objętych ich hipotezą. Bez wątpienia w przedmiotowej sprawie miało miejsce zarzucane skarżącym naruszenie warunków przewozu osób, określonych w udzielonym spółce zezwoleniu nr [...] i stanowiącym jego załącznik rozkładzie jazdy nr [...]. Ze znajdującego się bowiem w aktach sprawy protokołu z zeznań świadka M. K. oraz protokołu kontroli z dnia [...], a także ze sporządzonej w trakcie kontroli dokumentacji fotograficznej oraz ze zgromadzonych dokumentów w postaci zezwolenia nr [...], rozkładu jazdy nr [..], schematu połączeń komunikacyjnych z zaznaczonymi przystankami do rozkładu jazdy nr [...] oraz lokalizacji przystanków autobusowych, jednoznacznie wynika, że kierowca pojazdu wykonujący w ramach przedsiębiorstwa skarżących regularny przewóz osób w krajowym transporcie drogowym na ustalonej linii przewozu Ł. – N. – Ł. przez O., Ł., zatrzymał się w dniu [...] poza wyznaczonymi dla przedsiębiorcy miejscami przystanków. Skoro rozkładu jazdy na wskazanej linii przewozu, obejmuje cztery przystanki: tj. Ł. (rynek), Ł.-W., O. i N., i nie zawiera przystanku w miejscowości Ł. przy ul. [...] i przy ul. [...] (w miejscowości Ł. zlokalizowany jest tylko jeden przystanek na rynku), ani trzech przystanków w miejscowości N. (w miejscowości N. wyznaczony został tylko jeden przystanek), a kierowca autobusu w dniu kontroli zatrzymał się w miejscowości Ł. na ul. [...] i przy ul. [...] oraz w trzech miejscach w miejscowości [...], to tym samym niewątpliwie w sprawie nastąpiło naruszenie warunków przewozu osób, określonych w udzielonym przedsiębiorcy zezwoleniu nr [...] i stanowiącym jego załącznik rozkładzie jazdy nr [..], a tym samym przepisów art. 18b ust. 2 pkt 2-3 i 5 ustawy o transporcie drogowym. Należy podkreślić, że w/w materiał dowodowy świadczący o powyższym naruszeniu, jest wiarygodny, rzetelny, wyczerpujący i wzajemnie się potwierdzający. Nie było w sprawie żadnych podstaw do podważenia zeznań świadka M. K., zważywszy że potwierdzała je dokumentacja fotograficzna sporządzona przez organ w trakcie kontroli. Podreślić należy, że na zdjęciach uwidoczniono także to, że kontrolujący byli ubrani w kamizelki z napisem "Inspekcja Transportu Drogowego" (vide k-2 akt administracyjnych), oraz że zatrzymanie pojazdu do kontroli dokonano w miejscu oznaczonym znakiem drogowym ostrzegawczym "A-30" ustawionym przy samochodzie służbowym Inspekcji Transportu Drogowego (vide: k - 4 akt administracyjnych). W ocenie Sądu organy w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym działały zgodnie z wymogami z art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 kpa i w żadnym wypadku nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Zebrany przez nie materiał dowodowy przedstawia spójny obraz zdarzeń z dnia [...]. Skarżący natomiast kwestionujący poczynione ustalenia, nie przedstawili żadnych dowodów mogących je skutecznie podważyć. Tym samym więc ustalenie orzekających w sprawie organów o naruszeniu prawa poprzez zatrzymanie się poza wyznaczonymi przystankami należy uznać za prawidłowe. Naruszenie to jako wskazane pod lp. 2.2. pkt 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, objęte jest dyspozycją art. 92 ust. 1 tej ustawy i jako takie obliguje organ do wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej. Odstępstwo od tej zasady ustawodawca przewidział, jak już Sąd wskazał wyżej, jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności określonych w art. 92a ust. 4 i w art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na przedsiębiorcy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie zaszła żadna okoliczność uzasadniająca zastosowanie wskazanych wyjątków. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepis art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym nie mógł mieć w sprawie w ogóle zastawania, albowiem naruszenie, o jakim mowa pod lp. 2.2 pkt 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym (jest to naruszenie faktyczne, a nie polegające na braku posiadania stosownych dokumentów) nie jest wymienione w art. 92a ust. 1 tej ustawy jako wykroczenie, za które kierowca ponosi odpowiedzialność w trybie określonym w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. Skoro zatem na podstawie powołanego przepisu, ze względów przedmiotowych, kierowca pojazdu nie może zostać ukarany karą grzywny w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia, to tym samym przepis ten nie daje też podstawy do odstąpienia od wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy, i to niezależnie od okoliczności sprawy. W sprawie nie wystąpiły również zdarzenia lub okoliczności, których wykonujący przewóz nie mógł przewidzieć, a więc okoliczności stanowiące podstawę do wyłącznie odpowiedzialności skarżących na podstawie art. 93 ust. 7 w/w ustawy. Należy podzielić stanowisko organów, że w hipotezie tego przepisu, tak jak i przepisu art. 92a ust. 4 w/w ustawy, nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie regulacji art. 93 ust. 7 i art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym. Tylko i wyłącznie z uznania przedsiębiorcy wynika właściwy dobór osób współpracujących. Przy zachowaniu należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących nie dochodziłoby do naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. Dlatego niewątpliwie zarówno w przepisie art. 93 ust. 7, jak i 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a niezwiązane z doborem pracowników. Wymienione przepisy wyraźnie statuują odpowiedzialność obiektywną, zmuszającą stronę postępowania administracyjnego nie tylko do przedsięwzięcia wszystkich niezbędnych środków, ale i usunięcia bezpośredniej przyczyny powstałych naruszeń prawa. Nie wystarczy zatem wykazanie braku winy, lecz wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. W sprawie strona żadnych takich okoliczności nie wykazała. To że powoływała się na współczucie kierowcy do dzieci, na złe warunki pogodowe, nie ma żadnego znaczenia, ani dla kwestii oceny wystąpienia w sprawie określonego naruszenia prawa, ani dla kwestii zasadności wymierzenia określonej kary pieniężnej. Jak już wskazano powyżej odpowiedzialność przedsiębiorców na podstawie ustawy o transporcie drogowym ma charakter odpowiedzialności obiektywnej i obciąża przedsiębiorcę, gdy wystąpił zakazany przez ustawę skutek. Uregulowanie zaś w ustawie o transporcie drogowym przypadków w których ustawodawca przewidział wyłącznie tej odpowiedzialności (art. 93 ust. 7, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym), nie oznacza że doszło do przekształcenia tejże odpowiedzialności z obiektywnej w odpowiedzialność opartą na zasadzie winy. Dlatego też przywoływanie okoliczności ekskulpacyjnych, przy jednoczesnym braku wykazania że w danym przypadku podjęto wszelkie niezbędnych środki w celu zapobieżenia powstaniu stwierdzonego naruszenia prawa, a więc że w sprawie zaistniały okoliczności wyłączających odpowiedzialność obiektywną przewoźnika, nie może spowodować uwolnienia się skarżących od wynikającego z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym obowiązku poniesienia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków i warunków wynikających z przepisów prawa. W tym stanie rzeczy więc, należy stwierdzić, że skoro w przedmiotowej sprawie orzekające organy w sposób przekonywujący i wiarygodny udowodniły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, że skarżący dopuścili się naruszenia określonego pod lp. 2.2. pkt 3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, a przedsiębiorcy nie wykazali okoliczności wyłączających ich odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie, to tym samym należało w myśl art. 92 ust. 1 w/w ustawy orzec w stosunku do nich administracyjną karę pieniężną, opartą na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej, co też orzekające w sprawie organy zasadnie i prawidłowo uczyniły. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd, na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi przedsiębiorców.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło