II FSK 409/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński (sprawozdawca), Sędzia NSA del. Zbigniew Romała, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt I SA/Gl 359/11 w sprawie ze skargi I. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 4 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę kasacyjną. Sygnatura akt II FSK 409/12 U z a s a d n i e n i e Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę I.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Stan sprawy Sąd przedstawił w sposób następujący: Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. dnia 3 grudnia 2010 r. wystawił przeciwko skarżącej tytuły wykonawcze, których podstawę stanowiły decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia 27 października 2010 r.; dnia 7 grudnia 2010 r. wymienionym tytułom wykonawczym nadano klauzulę skierowania ich do egzekucji, po czym dnia 23 grudnia 2010 r. dokonano zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym skarżącej. Dnia 28 grudnia 2010 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, podnosząc, że egzekwowany obowiązek nie istnieje wobec niedoręczenia i tym samym niewprowadzenia do obrotu prawnego decyzji, które stanowią jego podstawę. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011 r. stwierdził bezzasadność zarzutów, wskazując, że decyzje stanowiące podstawę tytułów wykonawczych zostały dnia 4 listopada 2010 r. doręczone skarżącej w trybie art. 153 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.). Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia 4 marca 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K., wskazując, że przesyłka zawierająca decyzje została skarżącej awizowana dnia 28 października 2010 r., a dnia 4 listopada 2010 r. skarżąca w urzędzie pocztowym odmówiła jej przyjęcia, co zgodnie z art. 153 § 2 O.p. powoduje uznanie pisma za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia. Odwołanie od doręczonych w ten sposób decyzji skarżąca wniosła dopiero dnia 26 listopada 2010 r., a więc z uchybieniem terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca zarzuciła naruszenie art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.), podnosząc, że kwestia skuteczności doręczenia decyzji będzie przedmiotem oceny sądu administracyjnego w związku z zaskarżeniem postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia oraz że art. 153 O.p. nie ma zastosowania do doręczeń dokonywanych w trybie art. 148 i art. 149 O.p.; ponadto podniosła, ze nie odmówiła odebrania pisma, a jedynie oświadczyła, że zastanowi się, czy je odebrać, co potwierdza brak adnotacji na przesyłce o treści "adresat odmówił przyjęcia". Uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wskazał, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania kwestii skuteczności doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, toteż rozstrzygnięcie zarzutu kwestionującego istnienie obowiązku następuje w oparciu o stwierdzenie przez właściwy organ prawidłowości jej doręczenia oraz uchybienia terminu do wniesienia od niej odwołania; zaskarżenie tych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego nie tamuje postępowania egzekucyjnego. Zarzut skarżącej, postawiony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., nie mógł więc być uwzględniony, skoro właściwy organ wydał postanowienie stwierdzające prawidłowość doręczenia decyzji oraz uchybienie terminu do wniesienia od niej odwołania. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i zwrot kosztów postępowania. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. przez nieuchylenie zaskarżonego postanowienia pomimo wydania go z naruszeniem art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, art. 33 pkt 1 i art. 34 § 5 u.p.e.a., przez brak uwzględnienia zarzutu prowadzenia egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, który został wystawiony na podstawie decyzji, które nie zostały skutecznie doręczone oraz naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. polegające na braku rozpoznania skargi w granicach zaskarżenia przez brak uwzględnienia okoliczności, iż egzekucja została wszczęta na podstawie nieostatecznej i niewykonalnej decyzji organu pierwszej instancji ze względu na skuteczne wniesienie odwołania od tych decyzji. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca powołała się na okoliczność, że postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2011 r. (III SA/Gl 236/11). W piśmie procesowym stanowiącym spóźnioną odpowiedź na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie należy zauważyć, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 listopada 2011 r. (III SA/Gl 236/11), uchylający postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. stwierdzające uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji stanowiących podstawę wydania tytułów wykonawczych - na który powołała się skarżąca w skardze kasacyjnej – został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 marca 2013 r. (I FPS 658/12). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że art. 153 O.p. przewidując skutek w postaci pozostawienia pisma w aktach sprawy jako doręczonego w przypadku odmowy jego przyjęcia, nie określa żadnego wyjątku, jeśli chodzi o sposób doręczenia – pozostawiając Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zbadanie skutków okoliczności faktycznych w postaci "zastanawiania się" nad odebraniem pisma oraz brakiem stosownej adnotacji na kopercie. Argument przywołany przez skarżącą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, a dotyczący wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie ostał się więc. Niezależnie jednak od powyższego należy powtórzyć wywody Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego rozstrzygania kwestii skuteczności doręczenia decyzji stanowiącej podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego, toteż rozstrzygnięcie zarzutu kwestionującego istnienie obowiązku następuje w oparciu o stwierdzenie przez właściwy organ prawidłowości jej doręczenia oraz uchybienia terminu do wniesienia od niej odwołania. Ponadto zaskarżenie tych rozstrzygnięć do sądu administracyjnego nie tamuje postępowania egzekucyjnego – niezależnie od ewentualnych skutków następczych w przypadku uchylenia przez sąd administracyjny wymienionych rozstrzygnięć organów podatkowych. Zarzut skarżącej, postawiony na podstawie art. 33 pkt 1 u.p.e.a., nie mógł więc być uwzględniony, skoro właściwy organ wydał postanowienie stwierdzające prawidłowość doręczenia decyzji oraz uchybienie terminu do wniesienia od niej odwołania. Nie jest więc uzasadnione twierdzenie o naruszeniu przez organ egzekucyjny art. 17 § 1 u.p.e.a. (określającego formę rozstrzygania w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego), art. 18 u.p.e.a. (odsyłającego do stosowania w sprawach nieuregulowanych w u.p.e.a. przepisów Kodeksu postępowania egzekucyjnego), art. 23 § 1 u.p.e.a. (określającego organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną), art. 23 § 4 pkt 1 u.p.e.a. (określającego, że organy sprawujące nadzór nad egzekucją administracyjną są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne), art. 33 pkt 1 u.p.e.a. (a właściwie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. – określającego podstawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej) i art. 34 § 5 u.p.e.a. (określającego sposób zaskarżania postanowień w sprawie zgłoszonych zarzutów). Można wręcz odnieść wrażenie, że wymienione podstawy kasacyjne – za wyjątkiem art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - zostały wskazane przypadkowo, bez powiązania ich z merytoryczną treścią zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W każdym razie żaden z nich nie koresponduje z – niezasadnym – twierdzeniem o prowadzeniu egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wydanych na podstawie decyzji nie wprowadzonej do obrotu prawnego; z kolei zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. dotyczący prowadzenia egzekucji pomimo nieistnienia obowiązku, jest merytorycznie bezzasadny, skoro egzekwowany obowiązek istniał. W konsekwencji nieuprawnione jest także twierdzenie o naruszeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. wskutek niedostrzeżenia naruszeń wymienionych przepisów postępowania, jako że do naruszeń tych przepisów nie doszło. Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. wskutek nierozpoznania skargi w granicach zaskarżenia przez brak uwzględnienia okoliczności, iż egzekucja została wszczęta na podstawie nieostatecznej i niewykonalnej decyzji organu pierwszej instancji ze względu na skuteczne wniesienie odwołania od tych decyzji. Niezależnie od dalszych, odnoszących się do tej kwestii, rozstrzygnięć administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w dacie rozstrzygnięcia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego (31 stycznia 2011 r.) organ egzekucyjny związany był stanowiskiem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 grudnia 2010 r. o skutecznym doręczeniu skarżącej decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, toteż – wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - egzekucja nie była prowadzona na podstawie decyzji nieostatecznej i niewykonalnej. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ponieważ żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie okazał się uzasadniony, skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a. Nie zasądzono kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony przeciwnej, a to wobec spóźnienia odpowiedzi na skargę kasacyjną i nieobecności pełnomocnika organu podatkowego na rozprawie.