I SA/Wa 2069/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Maria Tarnowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2011 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W. od decyzji Starosty P. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W., stanowiącej projektowaną działkę [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że z akt sprawy wynika, że decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1983 r. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w W., oznaczona jako część działki ewid. Nr [...], stanowiąca własność S. P., w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Część nieruchomości o pow. [...] wywłaszczono na wniosek byłego właściciela, zgłoszony na rozprawie wywłaszczeniowej w dniu [...] sierpnia 1983 r. Zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r., decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] czerwca 1982 r. i z dnia [...] kwietnia 1983 r., wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod budowę pierwszego odcinka metra. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości w dniu 4 marca 1993 r. wystąpił poprzedni właściciel S. P.; wniosek ten został podtrzymany przez spadkobierców S. P. – J. P., J. L. i T. S. Krąg następców prawnych po zmarłym w dniu [...] marca 1994 r. S. P. ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...]. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] wyznaczył Starostę P. jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości. 3. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że organ pierwszej instancji ustalił cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r. oraz decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] czerwca 1982 r. i z dnia [...] kwietnia 1983 r., jako budowa pierwszego odcinka metra. Z akt sprawy wynika, iż na projektowanej działce ewid. Nr[...], cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Z pisma Biura Planowania Rozwoju W. z dnia [...] września 2004 r., pisma Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2004 r. oraz pisma M. sp. z o.o. z dnia 20 września 2004 r., wynika, iż przedmiotowe działki znajdują się poza liniami rozgraniczającymi [...], ponadto M. sp. z o.o. pismem z dnia 20 września 2004 r. oraz Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] pismem z dnia 18 stycznia 2007 r. potwierdziły brak zagospodarowania działek. Wojewoda [...] podał, że w dniu [...] maja 2009 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości z udziałem stron postępowania, w trakcie których ustalono, iż projektowana działka ewid. nr [...] stanowią teren niezagospodarowany, porośnięty trawą oraz dziko rosnącymi drzewami i krzewami. Ustalenia organu pierwszej instancji korespondują z oględzinami przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonymi w dniu [...] września 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego oraz znajdującym się w aktach sprawy materiałem fotograficznym. Wobec powyższego Wojewoda [...] uznał, iż Starosta [...] zasadnie orzekł zwrot nieruchomości położonej w W., stanowiącej projektowaną działkę ewid. nr [...] z uwagi na fakt, iż nie została ona wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Wojewoda[...] stwierdził również, że niezasadny jest zarzut Prezydenta W., iż nie można mówić o realizacji celu wywłaszczenia, ponieważ przedmiotowe działki zostały wykupione na wniosek byłego właściciela i nie zostały objęte decyzją o lokalizacji metra z dnia [...] sierpnia 1975 r. Zdaniem Wojewody [...], z akt sprawy, w tym z dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika, iż część dawnej działki ewid. nr [...] stanowi obecnie działkę nr [...]. Działki o numerach: [...] są położone w granicach lokalizacji metra. Oznacza to, iż projektowana działka nr [...] oraz działka nr[...], były objęte decyzją lokalizacyjną nr [...], zaś poza lokalizacją znajduje się działka nr [...]. Wojewoda [...] podniósł, że w świetle wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2001 r. II SA/Gd 910/00, zwrot nieruchomości wywłaszczonej na wniosek właściciela jest możliwy tylko wówczas, gdy zwrotowi podlegają również działki nabyte na cel wywłaszczenia. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której właściciel, na którego żądanie oparte na art. 113 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nabyto na rzecz Skarbu Państwa pozostałą część nieruchomości zbędną dla celu wywłaszczenia mógłby w każdym czasie bez żadnych ograniczeń żądać zwrotu tej części nieruchomości. Skoro działki nr [...] były objęte decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r., zaś działka nr [...] została nabyta na wniosek właściciela, należy uznać, że istnieje możliwość ich zwrotu na rzecz spadkobierców byłego właściciela, gdyż zwrotowi podlega zarówno nieruchomość objęta decyzją lokalizacyjną, jak również działka nie przeznaczona na cel wywłaszczenia. W ocenie organu odwoławczego błędne oznaczenie w sentencji decyzji obrębu położenia działki nr[...], nie stanowi wady uzasadniającej uchylenie decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Z akt przedmiotowej sprawy, w tym uzasadnienia decyzji pkt IV sentencji decyzji, operatu szacunkowego oraz innych dokumentów, znajdujących się w aktach, wynika bowiem, iż całe postępowanie było prowadzone w stosunki do działki nr [...]. Z uwagi na fakt, iż jest to błąd, którego oczywistość można stwierdzić porównując treść decyzji z jego uzasadnieniem oraz zawartymi w aktach sprawy dokumentami należy uznać, iż ma on charakter oczywistej omyłki, którego sprostowanie winno nastąpić w trybie przewidzianym w art. 113 § 1 kpa. Nadto należy stwierdzić, iż sprostowanie w ww. trybie nie ma wpływu na merytoryczną treść prostowanej decyzji dlatego organ odwoławczy uznała zaskarżoną decyzję za prawidłową (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 672/07). II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto W., i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej, z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia. Strona skarżąca podniosła, że prace związane z budową I linii metra zostały zakończone w połowie lat 90-tych ubiegłego wieku. Po ich zakończeniu teren został uprzątnięty i wyrównany. Zarówno Starosta P. jak i Wojewoda [...] nie ustosunkowali się do faktu wybudowania I linii metra zgodnie z celem wywłaszczenia. Budowa metra to nie tylko tunel, ale także grunt wokół tego tunelu niezbędny do zabezpieczenia jego prawidłowego funkcjonowania. W tym zakresie nie poczyniono żadnych ustaleń z inwestorem tj. z M. Wojewoda [...] pominął ponadto przekazane przez skarżącego dokumenty załączone do odwołania potwierdzające fakt wybudowania [...]. W aktach sprawy powinny również znajdować się oryginały pism Urzędu W. Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy U. z dnia [...] 11.2003r. i Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z dnia [...].11.2003 r. potwierdzające realizację celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości. Dokumenty te zostały pominięte w trakcie postępowania. Strona skarżąca, za tezą wyrażoną w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie I OSK 200/07, podniosła, że warunek o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1997 r. o gospodarce nieruchomościami musi odnosić się do całości wywłaszczonej (przejętej) nieruchomości, a nie jej części (działki powstałej z podziału takiej nieruchomości). 2. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. 3. W odpowiedzi na skargę uczestniczka J. P. wniosła o oddalenie skargi. Podniosła, że na działkach przeznaczonych do zwrotu w niniejszej sprawie Metro nie wybudowało jakichkolwiek urządzeń, co jednoznacznie wynika ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Metra (k. 107) z dnia 20 września 2004 r. Analogiczne pismo dotyczące działki sąsiedniej skierowało Metro w dniu 9 grudnia 2004 r. w sprawie S. L., rozpatrywanej przez WSA sygn. akt I SA/Wa 2030/10, i znajduje się w aktach tej sprawy (k. 81-82). Działka nr [...] leżąca po drugiej stronie ul. [...] została uczestniczce J. P. zwrócona decyzją Starosty P. z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...]. Jak stwierdzono w skardze, budowa I odcinka metra realizowana była metodą odkrywkową, po wybudowaniu metra teren został zasypany i wyrównany, a obecnie porośnięty jest wieloletnimi drzewami. Zdaniem uczestniczki, zawarta w skardze teza, iż poza inwestycją pozostawiono jedynie nieruchomości wywłaszczone na prośbę właściciela jest bez znaczenia w kontekście faktu zwrotu działki nr [...] ostateczną decyzją Starosty P. wywłaszczonej na wniosek metra. Zgodnie z jednolitą linią orzecznictwa NSA, o ile dokonuje się zwrotu choćby części nieruchomości "w lokalizacji" możliwy jest zwrot działki wywłaszczonej na wniosek byłego właściciela. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przez prawo należy rozumieć prawo materialne oraz przepisy postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] grudnia 2009 r. orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W., stanowiącej projektowaną działkę ewid.[...], będącej częścią dawnej działki nr[...]. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również poprzedzająca decyzja nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości. 3. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), zgodnie z którym poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Stosownie do art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli:(1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu albo, (2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany. 2. Jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Ponadto w myśl art. 140 ust. 1 i 2 tej ustawy, w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, ustalone w decyzji odszkodowanie, które podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości. 4. Dla oceny zbędności nieruchomości, umożliwiającej dokonanie jej zwrotu byłemu właścicielowi lub jego następcy prawnemu, konieczne jest ustalenie faktycznego sposobu jej użytkowania w aspekcie zgodności z celem, na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Z akt administracyjnych sprawy wynika iż decyzją z dnia [..] sierpnia 1983 r. została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w W., oznaczona jako część działki ewid. nr [...], stanowiąca własność S. P., w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a część nieruchomości o pow. [...] wywłaszczono na wniosek byłego właściciela. Decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r., decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego z dnia [...] czerwca 1982 r. i z dnia [...] kwietnia 1983 r., wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona pod budowę pierwszego odcinka metra. Jednakże, jak wynika z akt sprawy, na projektowanej działce ewid. Nr[...], cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Okoliczność tę potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy - późniejsze niż wskazywane w skardze - pisma Biura Planowania Rozwoju W. z dnia [...] września 2004 r., Delegatury Biura Naczelnego Architekta Miasta w Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2004 r. oraz M. sp. z o.o. z dnia [...] września 2004 r. – z których jednoznacznie wynika, iż przedmiotowe działki znajdują się poza liniami rozgraniczającymi [...]; również M. sp. z o.o. pismem z dnia [...] września 2004 r. oraz Delegatura Biura Naczelnego Architekta Miasta w [...] pismem z dnia 18 stycznia 2007 r. potwierdziły brak zagospodarowania przedmiotowych działek. Okoliczność tę potwierdziły także przeprowadzone w dniu [...] maja 2009 r. oględziny przedmiotowej nieruchomości z udziałem stron postępowania, w trakcie których ustalono, iż projektowana działka ewid. nr [...] stanowią teren niezagospodarowany, porośnięty trawą oraz dziko rosnącymi drzewami i krzewami, jak również oględziny przeprowadzone w dniu [...] września 2009 r. przez rzeczoznawcę majątkowego; potwierdza to również znajdujący się w aktach sprawy materiał fotograficzny. 5. Wobec powyższego słusznie organ orzekł o zwrocie przedmiotowej nieruchomości położonej w W., stanowiącej projektowaną działkę ewid. Nr[ ...], z uwagi na fakt, iż nie została ona wykorzystana na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sąd podziela również stanowisko Wojewody [...], że niezasadny jest zarzut Prezydenta W., iż nie można mówić o realizacji celu wywłaszczenia, ponieważ przedmiotowe działki zostały wykupione na wniosek byłego właściciela i nie zostały objęte decyzją o lokalizacji metra z dnia [...] sierpnia 1975 r. Z akt sprawy, w tym z dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez uprawnionego geodetę wynika bowiem, iż część dawnej działki ewid. Nr[...], wywłaszczonej decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] sierpnia 1983 r. stanowi obecnie działkę nr [...]. Działki o numerach: [...] są położone w granicach lokalizacji metra. Oznacza to, iż projektowana działka nr [...], stanowiąca część działki nr [...], były objęte decyzją lokalizacyjną nr [...], zaś poza lokalizacją znajduje się działka nr [...]. Sąd podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażone w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. II SA/Gd 910/00 (LEX nr 56664), z którego wynika, że część nieruchomości nabyta na żądanie właściciela umową podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela tylko wówczas, gdy spełnione zostaną warunki do zwrotu wywłaszczonej części nieruchomości. Słusznie więc Wojewoda [...] stwierdził, że skoro działki nr [....] były objęte decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] sierpnia 1975 r. a działka nr [...] została nabyta na wniosek właściciela, to należy uznać, że istnieje możliwość ich zwrotu na rzecz spadkobierców byłego właściciela, gdyż zwrotowi podlega zarówno nieruchomość objęta decyzją lokalizacyjną, jak również działka nie przeznaczona na cel wywłaszczenia. 6. Reasumując stwierdzić należy, iż postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 6. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.