I OZ 485/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1189/11 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż strona wezwana została – na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. – do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów. Wezwanie to skierowane było do wnioskodawcy w związku z tym, iż oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwalało w sposób dostateczny ocenić jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, iż strona – mimo wezwania – nie przedłożyła żadnego z żądanych dokumentów, ograniczając się jedynie do wskazania, iż nie posiada kopii umów, jakie zawiera ze zleceniodawcami, nie ma też możliwości uzyskania zaświadczenia o wysokości dochodów uzyskanych w roku 2012. W ocenie Sądu I instancji strona nie wykazała w sposób właściwy, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, a okoliczności sprawy dają podstawy do odmowy przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniósł A. Z., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podkreślił między innymi, iż Sąd żądał przedstawienia dokumentów, które nie były w posiadaniu strony. Ponadto, jego zdaniem, oświadczenia złożone w sprawie winny były wystarczyć do ustalenia jego sytuacji majątkowej i nie było potrzeby udowadniania okoliczności na jakie powołał się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie podlega oddaleniu jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przyznane może być osobie fizycznej, jeśli osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania niezbędnego dla siebie i swojej rodziny. Wykazanie takie winno nastąpić w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże w sytuacji, gdy okoliczności powołane przez stronę we wniosku nie pozwalają na pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości finansowych, Sąd może wezwać stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów w tym przedmiocie, co wynika z art. 255 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie mamy właśnie do czynienia z taką sytuacją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał A. Z., z uwagi na brak udokumentowania wysokości uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków, do przedłożenia dodatkowych dokumentów, takich jak kopie umów zawieranych ze zleceniodawcami lub zaświadczenia o wysokości dochodu uzyskanego w 2012 r., które miały wyjaśnić w sposób dostateczny kwestię sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego. Pomimo skutecznego wezwania strona nie przedłożyła żadnego z żądanych dokumentów, ograniczając się jedynie do stwierdzenia, iż nie posiada żadnego z nich. Sąd I instancji uznał więc, iż tym samym strona nie wykazała w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stanowisko to uznać należy za w pełni uzasadnione. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone zostało stanowisko, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż w sprawie zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Uzupełnienie dokumentów potwierdzających sytuację majątkową, rodzinną i możliwości finansowe strony w trybie art. 255 ustawy P.p.s.a następuje wtedy, gdy ocena sytuacji strony nie jest możliwa na podstawie samego wniosku i ma na celu umożliwienie wnioskodawcy wykazania, iż spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Podkreślić przy tym trzeba, iż uzupełnienie takie nie jest alternatywą dla oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a ma jedynie charakter uzupełniający. Dodać należy, iż w analogicznej sytuacji zażalenie A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2011 r. zostało prawomocnie oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1105/11. Z uwagi na podniesione powyżej okoliczności oraz brak wykazania przez A. Z. zaistnienia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie, jak również wobec niepodniesienia w zażaleniu zarzutów naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.