II GZ 51/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 890/11 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zakazu prowadzenia stacji kontroli pojazdów, skreślenie z rejestru działalności regulowanej - rejestru przedsiębiorców prowadzących stację kontroli pojazdów postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 890/11, odmówił M. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II WSA w S. z dnia 29 [...] r., wezwano M. K. (dalej: Skarżącą) do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 [...] r. W odpowiedzi Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. [...] akt sądowych). Sąd wezwał Skarżącą do złożenia dodatkowych dokumentów w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy (k. [...] akt sądowych). Referendarz sądowy WSA w S. postanowieniem z dnia 5 października 2011 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podał, że Skarżąca nie zastosowała się w całości do wezwania referendarza sądowego i nie wyjaśniła wszystkich kwestii związanych z sytuacją materialną. Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła sprzeciw, zarzucając, iż informacje, które przedstawiła we wniosku o udzielenie prawa pomocy i załączone do tego wniosku dokumenty, zawierają wszelkie dane niezbędne dla podjęcia merytorycznej decyzji. Wskazała, że wielkość uzyskiwanego w gospodarstwie domowym dochodu nie była w zaskarżonym postanowieniu kwestionowana, a ponadto nie mogła być w żaden inny sposób wykazana. Domownicy nie posiadają rachunków bankowych, co powodowało, że nie miała możliwości ich przedłożyć. Oczywistym jest, że córka i syn nie pracują skoro nie uzyskują dochodów. Tak więc informacja w tym zakresie zawarta była w istocie już w złożonym oświadczeniu. Skarżącą przedstawiła sytuację materialną w niezbędnym zakresie do podjęcia decyzji. Podkreśliła, że nie ma możliwości poniesienia ciężaru wpisu wobec wielkości pozostającego do dyspozycji domowników dochodu, który nawet nie wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb rodziny. Sąd zarządzeniami z dnia 28 [...] r. oraz z dnia 1 [...] r. (k. [...] i [...] akt sprawy) wezwał M. K. do przedłożenia: wyciągów lub wykazów z posiadanych przez Skarżącą kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, aktualnych dowodów (kopii rachunków) potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu, takich jak opłaty za energię elektryczną, gaz oraz telefon - z ostatnich trzech miesięcy, kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 i 2011 pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy, zeznania podatkowego Skarżącej za rok 2010 r. o wysokości uzyskanych dochodów z działalności gospodarczej, ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r., zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzających, iż Z. K., P. K. i A. K. są zarejestrowani jako osoby bezrobotne, a jeżeli nie, to zeznanie roczne tych osób z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2010 r. ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r., kserokopii prawomocnego orzeczenia zasadzającego alimenty na M. K., kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 r. i 2011r. M. K. w odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismami z dnia 18 [...] r. i 16 [...] r. (k. [...] i [...] akt sądowych), nadesłała kopie rachunków za usługi telekomunikacyjne (sierpień 2011 r. -[...] zł, październik 2011 r. - [...] zł, listopad 2011 r. -[...] zł), kopie rachunków za energię elektryczną (czerwiec 2011 r. - [...] zł, sierpień 2011 r. - [...] zł, październik 2011 r. - [...] zł), kopię ugody zobowiązującej do uiszczania alimentów na rzecz M. K. w wysokości [...] zł. Ponadto oświadczyła, że konta bankowego nie posiada. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 890/11 odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podkreślił, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy i od tego co udowodni, zależy sposób rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że M. K. wraz z mężem i synem prowadzi wspólną działalność gospodarczą, z której uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Natomiast w sprzeciwie od postanowienia Skarżąca podała, że syn nie pracuje. Wezwana o nadesłanie zeznania podatkowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2011, ewentualnie za pierwsze półrocze 2011 r. Skarżąca żądanych dokumentów nie nadesłała. Oświadczyła także, że córka nie pracuje. Wezwana o nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego czy córka jest bezrobotna, dokumentu tego nie przysłała. Mimo, że Skarżąca posiada nieruchomość o pow. 110 m² nie przedłożyła kserokopii decyzji podatku od nieruchomości za rok 2010 i 2011. Przesłane przez nią dokumenty tj. kopie rachunków za prąd i za usługi telekomunikacyjne oraz odpis ugody o alimenty na wnuka nie przedstawiają pełnego rzeczywistego obrazu o sytuacji materialnej Skarżącej. Rachunki, które płaci Skarżąca za usługi telekomunikacyjne oraz za energię elektryczną "nie należą do niskich". WSA stwierdził, iż M. K. w sposób wybiórczy nadesłała niektóre z dokumentów, o które była wzywana i nie wykazała w dostateczny i przekonujący sposób jakoby jej sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych. M. K. zażaleniem z dnia 20 [...] r.(data nadania k. [...] akt sądowych) zaskarżyła w całości powyższe postanowienie i wniosła o jego zmianę i przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie "od obowiązku poniesienia opłaty od skargi". W uzasadnieniu podkreśliła, że stanowisko Sądu I instancji, jakoby Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów nie znajduje oparcia w faktach, ponieważ wszystkie dokumenty, jakie posiadała zostały przez nią przedłożone. Nie złożyła decyzji wymiarowej w zakresie podatku od nieruchomości, gdyż jej nie posiada. W ocenie Skarżącej, wielkość tego podatku nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreśliła, że przedstawiony stan rodzinny i majątkowy uzasadnia twierdzenie, że nie jest ona bez uszczerbku dla swojego utrzymania i utrzymania rodziny ponieść ciężaru opłaty sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Osoba wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna w sposób wyczerpujący przedstawić swój rzeczywisty stan majątkowy i możliwości płatnicze. Sąd, na mocy art. 255 p.p.s.a., może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń w przypadku, gdy przedstawione przez niego informacje uzna za niewystarczające dla prawidłowego rozpoznania wniosku. W przypadku, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy budzi wątpliwości co do jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Sąd I instancji, stosownie do art. 255 p.p.s.a., obowiązany jest wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. W wezwaniu należy sprecyzować, jakie dokumenty strona powinna złożyć, przy czym rodzaj tych dokumentów winien być dostosowany do sytuacji danej strony. Sąd I instancji podjął czynności, o których mowa w art. 255 p.p.s.a., lecz Skarżąca nie wykonała w pełni zarządzenia Sądu z dnia 1 [...] r., gdyż nie przedłożyła zaświadczeń z Powiatowego Urzędu Pracy potwierdzających, iż Z. K., P. K. i A. K. są zarejestrowaniu jako osoby bezrobotne. Nie przedłożyła także zeznania rocznego tych osób z właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów za rok 2010 r. ewentualnie za pierwsze półrocze. Podała jedynie w piśmie z dnia 27 [...] r. (k. [...] akt sądowych) oraz w sprzeciwie z dnia 20 [...] r. (k. [...] akt sądowych), że "jest oczywistym, że córka i syn nie pracuje, skoro nie uzyskują dochodu". Nie przedłożyła również - pomimo wezwania - swojego zeznania podatkowego za rok 2010, ewentualnie za I półrocze 2011 r., a także kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2010 r. i 2011 r. Stwierdziła, że jej nie posiada. W tym miejscu należy podkreślić, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, iż oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec Skarżącego zastosowana (por: postanowienie NSA z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II GZ 90/09 dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nie uprawdopodobniła i nie udokumentowała szeregu okoliczności podnoszonych na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Nie przedstawiła dokumentów, które uprawdopodobniłyby, że jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym, Sąd I instancji miał pełne podstawy ocenić wniosek jako niezasadny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.