VI SA/Wa 1574/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2011 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek wniosku J. G. (dalej zwany także "skarżącym") o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] o odmowie uwzględnienia wniosku i przedłużenia terminu do utworzenia kancelarii komorniczej przy Sądzie Rejonowym w [...]. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] powołał skarżącego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Następnie pismem z dnia [...] maja 2010 r. skarżący został poinformowany, iż ww. decyzja stała się ostateczna. Pismo powyższe zostało odebrane przez skarżącego w dniu 14 czerwca 2010 r., zatem zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r. Nr 167, poz. 1191 poźn. zm.), dalej u.k.s.e., miesięczny termin na utworzenie lub objęcie kancelarii i zgłoszenie o tym Ministrowi Sprawiedliwości upływał [...] lipca 2010 r. W dniu [...] czerwca 2010r. skarżący złożył wniosek o przedłużenie terminu do utworzenia kancelarii komorniczej do dnia [...] października 2010r. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] odmówił uwzględnienia wniosku. Wobec niewypełnienia przez skarżącego obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 u.k.s.e. decyzją z dnia [...] września 2010r. nr [...] Minister Sprawiedliwości stwierdził, na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 u.k.s.e., iż powołanie skarżącego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] utraciło moc. W dniu [...] września 2010r. do organu wpłynęła skarga skarżącego na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a dnia [...] października 2010 r. wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] września 2010 r. nr [...] o stwierdzeniu utraty mocy powołania. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 2010r. W dniu [...] grudnia 2010r. do organu wpłynęła skarga na przedmiotową decyzję Ministra Sprawiedliwości, skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 4/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia utraty mocy decyzji o powołaniu na stanowisko komornika sądowego, z uwagi na uchybienie przez skarżącego ustawowo określonego terminu na wniesienie skargi. Jednocześnie postanowieniem z dnia 21 stycznia 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 2190/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę skarżącego na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2010 r. w przedmiocie przedłużenia terminu utworzenia kancelarii komorniczej. Sąd uznał, iż rozstrzygnięcie organu w sprawie przedłużenia określonego ustawowo terminu na dokonanie wskazanej czynności, jako mające wpływ na prawa i obowiązki komornika, winno nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Za taką też uznał postanowienie z dnia [...] sierpnia 2010 r. Zatem skarżący nie wykorzystał drogi odwoławczej w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługującego od decyzji Ministra wydanej w I instancji, a tym samym skarga do WSA była przedwczesna. W dniu [...] lutego 2011 r. do Ministra Sprawiedliwości wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy przedłużenia terminu do utworzenia kancelarii komorniczej przy Sądzie Rejonowym w [...] wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, w którym wniosku skarżący powtórzył argumenty przytoczone we wcześniejszej korespondencji m.in. w skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Niezależnie od powyższego, wobec stwierdzenia ostateczną decyzją z dnia [...] września 20011 r. utraty mocy powołania skarżącego na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], Minister Sprawiedliwości wszczął nową procedurę obsady wakującego stanowiska. Obwieszczeniem z dnia [...] października 2010r. opublikowanym w Monitorze Polskim Nr [...], poz. [...] Minister Sprawiedliwości ogłosił konkurs na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. W wyniku przeprowadzonej procedury naboru na wskazane stanowisko decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] został powołany S. K. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do utworzenia do utworzenia kancelarii komorniczej przy Sądzie Rejonowym w [...] organ podkreślił, że badając ponownie sprawę organ odwoławczy musi również wziąć pod uwagę, czy nadal istnieją wszystkie elementy stosunku materialnoprawnego warunkującego byt danej sprawy administracyjnej, czy też postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Organ podkreślił, że klasyczna bezprzedmiotowość ma miejsce wówczas, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje. Celem postępowania administracyjnego jest realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu przez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę upoważniający organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym podstawowym warunkiem prawidłowego zastosowania normy prawnej, koniecznym jest ustalenie przez organ prowadzący postępowanie stanu faktycznego opisanego w tej normie. W sprawie niniejszej, wywołanej obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2009r. opublikowanym w dniu [...] listopada 2009r. w Monitorze Polskim Nr [...] pod pozycją [...], przedmiotem postępowania było stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Powołany na powyższe stanowisko, skarżący, w terminie wskazanym przez przepisy prawa, nie zawiadomił o utworzeniu kancelarii komorniczej, wniósł natomiast o przedłużenie terminu do utworzenia kancelarii do dnia [...] października 2010r. W konsekwencji odmowy przedłużenia terminu Minister Sprawiedliwości decyzją o charakterze deklaratoryjnym stwierdził utratę mocy powołania. Powyższe stanowiło podstawę do wydania przez Ministra Sprawiedliwości nowego obwieszczenia o wolnym stanowisku komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Stanowisko to zostało następnie obsadzone po przeprowadzeniu postępowania, którego stroną nie był skarżący. Decyzja o powołaniu S. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] jest ostateczna. Organ wyjaśnił ponadto, że postępowanie w przedmiocie wniosku o przedłużenie terminu do utworzenia kancelarii komorniczej jest postępowaniem o charakterze incydentalnym w stosunku do postępowania głównego. Brak przedmiotu postępowania głównego, tj. stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...], powoduje, iż przestaje istnieć sprawa administracyjna, a postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Za bezprzedmiotowe organ uznał również postępowanie incydentalne. Na niniejszą decyzję skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji Ministra Sprawiedliwości zarzucił: 1) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przyjęcie, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe; 2) naruszenie prawa procesowego w postaci art. 138 § 1 pkt 3 kpa poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego, w sytuacji braku ku temu ustawowej podstawy. Uzasadniając swoją skargę skarżący wskazał chronologicznie przebieg postępowania administracyjnego w sprawie niniejszej. Podkreślił również, że w jego ocenie powołanie innej osoby na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] nie ma żadnego wpływu na decyzję o powołaniu na stanowisko komornika jego osoby. Po zniesieniu rewirów komorniczych, kwestię ilości kancelarii komorniczych przy konkretnych sądach rejonowych Minister Sprawiedliwości kształtuje całkowicie dowolnie, czego przykładem są ukazujące się nieustannie ogłoszenia o wolnych stanowiskach komorniczych. W związku z tym należy przyjąć, iż powołanie kolejnego komornika w obszarze właściwości sądu nie stanowi przeszkody w rozpoznaniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę m. in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwana ppsa Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 ppsa Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i orzeka w granicach danej sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga J. G. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Ponownie rozpoznając sprawę Minister Sprawiedliwości był w myśl art. 153 ppsa związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2011 roku, Sygn. akt VI SA/Wa 2190/10. Poza tym jako organ odwoławczy nie mógł ograniczyć się do stanu sprawy z daty wydania decyzji w I instancji, ale był zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejącej w dacie rozpatrywania wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Ten zaś w stosunku do daty wydania pierwszego rozstrzygnięcia nieuwzględniającego wniosku o przedłużenie terminu do utworzenia kancelarii komorniczej uległ radykalnej zmianie. Po wydaniu decyzji ostatecznej z dnia [...] października 2010 roku dotyczącej stwierdzenia utraty mocy prawnej powołania skarżącego na komornika sądowego, Minister Sprawiedliwości w dniu [...] października 2010 roku dokonał obwieszczenia o wolnym stanowisku komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. W wyniku wszczętego postępowania stanowisko to zostało obsadzone ostateczną decyzją Ministra Sprawiedliwości o powołaniu S. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości okoliczność powyższa spowodowała umorzenie postępowania w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy albowiem brak podmiotu postępowania głównego tj. stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] spowodował, że i postępowanie incydentalne dotyczące przedłużenia terminu na utworzenie kancelarii komorniczej stało się bezprzedmiotowe. Sąd podzielił w całości stanowisko organu. W wyroku z 25 października 1988 roku SA/Po 495/88 (nie publ.) NSA podkreślił "przepis art. 138 §1 pkt 3 kpa nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, mając na uwadze treść art. 105 kpa". Natomiast zgodnie z art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Ustalenie bezprzedmiotowości postępowania stwarza obowiązek organu zakończenia postępowania w danej instancji przez jego umorzenie, ponieważ nie będzie wtedy podstaw do rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z różnych przyczyn, które dzielą się na podmiotowe i przedmiotowe. Klasyczna postać bezprzedmiotowości postępowania ujawni się wtedy, gdy przedmiot rozstrzygnięcia w sprawie prawnie nie istnieje (wyrok NSA z 1 marca 1984 IISA 2085/83, ONSA 1984, Nr 1 poz. 23). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie skoro stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] zostało obsadzone w wyniku postępowania wszczętego po ostatecznym stwierdzeniu utraty mocy prawnej powołania skarżącego na komornika sądowego. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że powołanie innej osoby na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] nie ma żadnego wpływu na decyzję o powołaniu na stanowisko komornika osoby skarżącego. Tryb tworzenia nowych stanowisk komorniczych reguluje art. 8 ust. 3 u.k.s.e., w myśl którego przy tworzeniu nowego stanowiska komorniczego Minister Sprawiedliwości musi wziąć pod uwagę potrzeby prawidłowego i sprawnego wykonywania czynności egzekucyjnych, wielkość wpływu i stan zaległości spraw o egzekucję, o wykonanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, stopień opanowania wpływu w tych sprawach, ilość przedsiębiorców mających siedzibę lub oddziały w obszarze rewiru oraz liczbę i strukturę ludności w rewirze. Tak więc utworzenie nowego stanowiska komorniczego nie jest dowolne, jak to podnosi skarżący, tylko wymaga spełnienia szeregu przesłanek oraz odbycia stosownej procedury. Tak więc bezpodstawne są zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 105 §1 kpa oraz art. 138 § 1 pkt 3 kpa. Należy podkreślić, że pozostałe argumenty, zawarte w skardze przemawiające za wadliwością zaskarżonej decyzji również nie zasługują na uwzględnienie. Organ nie rozpoznał w niniejszej sprawie wniosku o wznowienie postępowania, albowiem przekraczało to ramy postępowania. Zaś co do drugiego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy należy stwierdzić, że był on zbędny w świetle art. 112 kpa. Z tych wszystkich względów wobec niezasadności zarzutów skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ppsa.