II SAB/Wa 136/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Anna Mierzejewska, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia 1. zobowiązuje Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. znak [...] utrzymującego w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] odmawiającego wydania zaświadczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania administracyjnego; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. K. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o 23% podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu. Z. P. pismem z dnia [...] marca 2010 r., skierowanym do Ministra Obrony Narodowej, wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści (ponawiając swoje żądanie w kolejnych pismach z dnia [...] maja 2010 r., [...] lipca 2010 r. oraz z dnia [...] września 2010 r.). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że powyższe postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem zasad ogólnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Dyrektor Biura Skarg i Wniosków MON pismami z dnia [...] maja 2010 r., [...] czerwca 2010 r., [...] sierpnia 2010 r. oraz z dnia [...] października 2010 r. poinformował stronę, iż w przypadku odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści, albo niewydania zaświadczenia w terminie, osobie zainteresowanej przysługuje prawo wniesienia zażalenia do szefa właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego, a na przedmiotowe postanowienie przysługiwało prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z zawartym w nim pouczeniem. Obecnie brak jest podstaw prawnych do wzruszenia tego postanowienia. Z. P. pismem z dnia 16 listopada 2010 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, następnie, sprecyzowaną w piśmie z dnia 1 kwietnia 2011 r., w której zarzucił on Ministrowi Obrony Narodowej (działając przez pełnomocnika z urzędu) bezczynność w rozpatrzeniu jego wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] i zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ewentualnie – w przypadku uznania przez Sąd, że pismo organu z dnia [...] października 2010 r. stanowi postanowienie Ministra Obrony Narodowej - o jego uchylenie. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej odrzucenie, względnie - oddalenie i wskazał, że sprawa dotyczy zakończonych prawomocnie postępowań w przedmiocie wydania zaświadczenia, potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach służby wojskowej. Z tego względu kolejne wszczynanie i prowadzenie procedury administracyjnej jest nieuzasadnione. Ponadto wskazał, że kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje skarg na pisma organów administracji, jednocześnie organowi nie można zarzucić bezczynności, bowiem na każde pismo skarżącego została udzielona odpowiedź. Na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. pełnomocnik skarżącego, sprecyzowała wniesioną skargę w ten sposób, że skarga dotyczy bezczynności Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. znak [...]. Jednocześnie pełnomocnik wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga na bezczynność w niniejszej sprawie jest zasadna, albowiem organ administracji publicznej jest zobligowany załatwić wniosek strony w sposób procesowy przewidziany przepisami kpa. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2007 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., zakres przedmiotowy skargi na bezczynność, wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, wśród których wymienione są m. in. decyzje administracyjne i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 1 i 2). Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem organ wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, był zobligowany w sprawie z wniosku strony wydać orzeczenie podlegające kontroli sądowej. Wskazać należy, iż wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji, czy to postanowienia, uruchamia fazę wstępną postępowania nadzorczego, zmierzającego do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, czy postanowienia (art. 126 kpa), może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy. Przedmiotowa niedopuszczalność prowadzenia postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji (postanowienia), od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Powinno ono zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) – por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, pul. LEX nr 530338. Tak więc stosowanie w niniejszej sprawie regulacji procesowej określonej w art. 157 kpa jest nie tylko możliwe, ale i niezbędne, w sytuacji gdy organ stwierdza, że wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia jest niedopuszczalny. Wniosek taki dotyczy bowiem orzeczenia niepodlegającego weryfikacji w trybie nadzorczym. Skoro Minister Obrony Narodowej, do którego strona wniosła niedopuszczalny wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego, nie wydał postanowienia na podstawie art. 157 w zw. z art. 156 § 3 kpa (odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia), to stwierdzić należy, iż organ pozostaje w bezczynności. Nie wydał on bowiem aktu, do którego jest zobowiązany przepisami prawa procesowego. Organ nie może skutecznie bronić się twierdzeniem, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż poinformował pisemnie stronę o braku podstaw do rozpatrzenia jej żądania, bowiem takiej formy rozpatrzenia wniosku strony przepisy kpa nie przewidują. W związku z powyższym uznać należy, że Minister Obrony Narodowej z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku strony postępowania, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 kpa. Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. Na rzecz pełnomocnika z urzędu Sąd przyznał kwotę 240 zł, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), oraz kwotę 55,20 tytułem 23% podatku od towarów i usług, w myśl § 2 ust. 3 tego rozporządzenia. Stawka podatku od towarów i usług została przyjęta na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146 a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.).