II GSK 291/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-05-24
Skład orzekający: Joanna Sieńczyło – Chlabicz, Anna Robotowska, Joanna Zabłocka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Sprawiedliwości może powołać na stanowisko notariusza osobę wykonującą inny zawód prawniczy, mimo sprzeciwu Rady Izby Notarialnej, oraz czy wymóg rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza jest spełniony przez osobę wykonującą zawód radcy prawnego przez co najmniej 3 lata?Ratio decidendi
Minister Sprawiedliwości ma prawo powołać na stanowisko notariusza osobę, która wykonywała inny zawód prawniczy przez co najmniej 3 lata, przyjmując domniemanie, że taka osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Opinia Rady Izby Notarialnej nie jest wiążąca, a rozmowa kwalifikacyjna z kandydatem pochodzącym z innego zawodu prawniczego nie jest celowa w zakresie sprawdzenia jego specjalistycznej wiedzy. Zakaz równoczesnego wykonywania zawodu notariusza i radcy prawnego wiąże się z zawieszeniem prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego po uruchomieniu kancelarii notarialnej.Stan faktyczny
Minister Sprawiedliwości powołał B. F. na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w M. Rada Izby Notarialnej w R. negatywnie zaopiniowała wniosek, kwestionując spełnienie przez kandydata przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza oraz zasadę niepołączalności zawodu notariusza z innym zawodem prawniczym. Minister oparł decyzję na pozytywnej opinii Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych oraz na przepisach prawa, które przewidują domniemanie rękojmi dla osób wykonujących inny zawód prawniczy przez co najmniej 3 lata.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Rady Izby Notarialnej w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2011 r. sygn. VI SA/Wa 1571/11.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz Sędzia NSA Anna Robotowska Sędzia del. WSA Joanna Zabłocka (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rady Izby Notarialnej w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1571/11 w sprawie ze skargi Rady Izby Notarialnej w R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 11 października 2011 r. sygn.akt VI SA/Wa 1571/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Rady Izby Notarialnej w R. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie powołania na stanowisko notariusza i wyznaczenia siedziby notarialnej.
Sąd orzekał w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Minister Sprawiedliwości powołał B. F. (uczestnika postępowania) na stanowisko notariusza i wyznaczył siedzibę kancelarii notarialnej w M. Postawą prawną rozstrzygnięcia były przepisy art. 10, 11 pkt 1 – 3 i 7, 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.jed.Dz.U. z 2008r. Nr 189, poz.1158 ze zm.).
Podstawą faktyczną decyzji były ustalenia organu, według których B F spełnił wszelkie ustawowe wymogi powołania na stanowisko notariusza: ukończył wyższe studia prawnicze (1990 r., UMCS w Lublinie) z wynikiem dobrym, uzyskując tytuł magistra prawa, wpis na listę radców prawnych uzyskał w dniu 19 stycznia 1996 r. (OIRP w R.), zawód radcy prawnego wykonywał od dnia 1 czerwca 1996 r.
Ponadto z opinii Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w R. wynika, iż nie toczyło się wobec B. F. postępowanie dyscyplinarne oraz nie było żadnych zarzutów co do sposobu wykonywania przez niego zawodu radcy prawnego. W ocenie Dziekana OIRP w R. B. F. posiada dużą wiedzę zawodową, należycie wywiązuje się ze statutowych obowiązków członka samorządu radcowskiego, przestrzega zasad etyki zawodowej, w środowisku radców prawnych jest lubiany i koleżeński. Nadto, podnosi swoje kwalifikacje zawodowe biorąc udział w szkoleniach zawodowych radców prawnych.
W zakresie proponowanej przez kandydata siedziby kancelarii notarialnej, organ stwierdził, iż utworzenie kolejnej kancelarii notarialnej w M. jest możliwie i celowe, ponieważ: M. to miasto w województwie [...], które liczy ponad 60 000 mieszkańców i jest jednym z najważniejszych ośrodków przemysłowych w tym regionie. Tu zlokalizowane są [...], największe przedsiębiorstwo tej branży w Polsce, w M. swoją siedzibę ma Specjalna Strefa Ekonomiczna [...]. Obecnie tworzony jest też [...] Park Przemysłowy. Powyższe okoliczności mają, w ocenie organu, istotny wpływ na zwiększenie zapotrzebowania na usługi notarialne.
Organ podał nadto, iż według danych statystycznych w 2010 roku, średnio 1 notariusz w M. sporządził w miesiącu 102,9 aktów notarialnych oraz dokonał 169,3 innych czynności notarialnych. Dla porównania w tym samym okresie średnio 1 notariusz w R. sporządził 52,9 aktów notarialnych oraz dokonał 124,4 innych czynności notarialnych. Dane te wskazują jednoznacznie, iż w M. istnieje duże zapotrzebowanie na usługi notarialne.
Minister wyraził pogląd, iż liczba notariuszy i sporządzonych przez nich aktów notarialnych są jedynie wskazówką określającą lokalne potrzeby w zakresie tworzenia nowych kancelarii notarialnych i nie mogą stanowić podstawy do odmowy wyznaczenia siedziby zgodnie z wnioskiem kandydata. Podkreślił, iż warunkiem utworzenia kancelarii notarialnej, nie jest w szczególności zapewnienie rentowności tego rodzaju instytucji.
W toku postępowania Rada Izby Notarialnej w R. (obecnie: skarżąca) podjęła uchwałę Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. na podstawie art. 10 i 35 pkt 1 Prawa o notariacie negatywnie opiniującą wniosek uczestnika postępowania o powołanie na stanowisko notariusza.
Minister wskazał również, że Uchwała Rady Izby Notarialnej w R. wydana w trybie art. 10 i 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie, nie ma charakteru wiążącego.
Rada Izby Notarialnej złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądając uchylenia w całości decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy Prawo o notariacie, a zwłaszcza:
- art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie w związku z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez dopuszczenie do wykonywania zawodu zaufania publicznego osoby, która nie gwarantuje prawidłowości wykonywania zawodu notariusza;
- art. 77 § 1 w zw. z art. 7 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez sprzeczne ustalenia Ministra Sprawiedliwości w stosunku do zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie poprzez powołanie na stanowisko notariusza osoby, co do której zachodzą wątpliwości, czy wykonywał zawód radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat.
W uzasadnieniu wniosku Rada podniosła, że Minister Sprawiedliwości całkowicie zaniechał rozważenia, czy kandydat spełnia przesłanki określone w art. 11 pkt 2 oraz art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie, bowiem ograniczył się tylko do opisania dotychczasowej drogi zawodowej B. F., czym wykazał jedynie, że spełnia on przesłanki formalne. Minister Sprawiedliwości w ocenie Rady przyjął automatyzm w przechodzeniu z jednego zawodu prawniczego do drugiego, pomijając przepisy, których prawidłowe zastosowanie wyklucza taką praktykę.
Rada Izby Notarialnej stwierdziła, iż w świetle obowiązującego prawa istnieje potrzeba uzyskania od kandydatów na stanowisko notariusza informacji w celu oceny ich zdolności do zagwarantowania bezpieczeństwa obrotu prawnego. Powołała się na fakt przeprowadzenia z kandydatem protokołowanej rozmowy przez członków Rady Izby Notarialnej w R., podczas której nie wykazał on wiedzy w niezbędnym zakresie do wykonywania zawodu notariusza. W ocenie Rady, Minister Sprawiedliwości nie przedstawił także wystarczającej argumentacji uzasadniającej potrzebę utworzenia kolejnej kancelarii notarialnej w M.
Zdaniem Rady, Minister Sprawiedliwości podjął de facto decyzję uznaniową wyłącznie po stwierdzeniu spełnienia przez kandydata przesłanek formalnych.
Organ w uzasadnieniu decyzji z dnia 1 czerwca 2011 r. stwierdził, że argumentacja Rady jest bezzasadna, ponieważ kandydat wykonując zawód radcy prawnego od dnia 1 czerwca 1996 r. do chwili obecnej (a więc łącznie ponad 14 lat) spełnił przesłanki wymienione w art. 11 pkt 1-3, 7 oraz art. 12 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o notariacie.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wyraził pogląd, iż w stosunku do osoby, która wykonywała inny zawód prawniczy, o którym mowa w art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie istnieje domniemanie, że daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza.
Stwierdził, iż zgromadzone w sprawie dowody dotyczące postępowania kandydata w dotychczasowym życiu zawodowym potwierdzają, iż posiada on przymiot nieskazitelności charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Organ podtrzymał swoje poglądy także w odniesieniu do braku przeszkód lokalizacji kancelarii kandydata na terenie M.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę Rady Izby Notarialnej, stwierdził, że nieuzasadniony jest pogląd Rady, iż fakt przeprowadzenia z kandydatem rozmowy, w trakcie której – w ocenie Rady – ujawniony został pewien stopień nieznajomości zagadnień związanych z wykonywaniem zawodu notariusza – stanowi dowód nie spełniania przesłanki rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Przesłanka rękojmi ma charakter uznaniowy.
WSA wskazał, że Minister Sprawiedliwości jest uprawniony do oceny na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, czy dany kandydat powyższą przesłankę spełnia (por. wyroki NSA z 23 lutego 1999 r. sygn. akt II SA 1888/98, z dnia 14 grudnia 1999 r. sygn. akt II SA 1444/99, z dnia 5 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 725/00, z dnia 18 października 2007 r. sygn. akt II GSK 182/07).
Podkreślił, iż ocena spełnienia warunku rękojmi dotyczy prognozowania przyszłych zachowań wnioskodawcy, o których nie sposób wywnioskować inaczej, niż z prezentowanej przez kandydata na notariusza postawy etycznej i moralnej, a także z dotychczasowego sposobu jego postępowania, zwłaszcza oceny wykonywania dotychczasowego zawodu prawniczego (por. wyrok NSA sygn. akt IIGSK 302/06, wyrok NSA sygn. akt 294/06).
Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdził, iż zasady powołania na stanowisko notariusza na podstawie art. 12 ustawy Prawa o notariacie powinny być identyczne, jak w pozostałych zawodach prawniczych (Prawo o adwokaturze, ustawa o radcach prawnych), gdyż muszą realizować ideę zapewnienia przepływu kadr z różnych zawodów prawniczych, bez hierarchizowania ich wzajemnej rangi i nie do przyjęcia jest założenie, że notariusz ma jakąś nadzwyczajną pozycję w stosunku do innych zawodów prawniczych a głównie, że dotyczą go szczególne wymagania co do spełnienia przesłanki rękojmi wykonywania zawodu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2001 r. sygn. akt II S.A. 896/00).
Wyjaśnił, że ustawodawca dopuszcza dwa sposoby nabywania i weryfikacji wiedzy oraz umiejętności prawniczych, które postrzega jako element rękojmi prawidłowego wykonywania nowego zawodu. Jednym z nich jest odbywanie aplikacji i składanie egzaminów w ramach przygotowania do konkretnego zawodu, zaś drugim przepływ z innego zawodu. Rozwiązanie, w którym ustawodawca dopuszcza przepływ kandydatów z innego zawodu, określa czas i charakter wykonywania zawodów innych niż ten do którego kandydat aspiruje, co zgodne jest z normami zawartymi w Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 18 października 2007 r. sygn. akt II GSK 182/07, wyrok NSA z 5 lipca 2007 r. sygn. akt II GSK 118/07).
Podkreślił, iż "rozmowa kwalifikacyjna" z kandydatem pochodzącym z innego zawodu prawniczego, który ubiega się o powołanie na stanowisko notariusza na podstawie art. 12 § 1 ust. 3) Prawa o notariacie, jest niecelowa w zakresie sprawdzenia jego wiadomości specjalistycznych. Osoba taka bowiem jest objęta domniemaniem, iż daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca uznał za wystarczające posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu (vide – wyrok NSA z dnia sygn. akt II GSK 302/06; nadto por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 marca 2008 r. sygn. akt K 4/07 dot. badania zgodności art. 12 § 1 pkt 2 p.o.n. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP).
W odniesieniu do zarzutu równoległego wykonywania przez kandydata dwóch zawodów prawniczych (radcy prawnego oraz notariusza) Sąd I instancji stwierdził, że w myśl art. 28 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o Radcach Prawnych (Dz. U. 2010 r. Nr 10, poz. 65) w brzmieniu obowiązującym od 9 czerwca 2007 r., w wypadku podjęcia pracy w kancelarii notarialnej następuje skutek w postaci zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.
Powyższe unormowanie w ocenie Sądu w sposób realny tamuje powstanie – rzeczywiście niedopuszczalnej z punktu widzenia prawa i etyki - sytuacji polegającej na równoczesnym wykonywaniu dwóch wyżej wymienionych zawodów przez tę samą osobę.
W stanie prawnym kontrolowanej sprawy brak jest zatem przeszkód do kontynuowania wykonywania zawodu radcy prawnego w dacie wydania decyzji o powołaniu na stanowisko notariusza.
Za niezasadny uznał Sąd zarzut skarżącej, co do niewyjaśnienia przez organ kwestii, czy kandydat spełnia przesłankę co najmniej trzyletniego wykonywania zawodu radcy prawnego, ponieważ Organ oparł ustalenie w powyższym przedmiocie na dokumentach znajdujących się w aktach osobowych kandydata, w tym – na opinii Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w R. z dnia 9 listopada 2010 r., zgodnie z którą kandydat wykonywał ten zawód od 1 czerwca 1996 r. na podstawie umowy cywilnoprawnej, a od 1 sierpnia 1999 r. w formie Kancelarii Rady Prawnego. Brak jest podstaw do kwestionowania treści powyższego dokumentu urzędowego.
Sąd uznał także za wszechstronnie wyjaśnioną kwestię lokalizacji kancelarii notarialnej w M., podzielając przy tym pogląd organu, iż kryteria nie mogą sprowadzać się do oceny przyszłej rentowności tego rodzaju placówki w danej lokalizacji.
Rada Izby Notarialnej w R. wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:
naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.:
art. 1 § 1 w zw. z art. 2 § 1, art. 10 § 1 i art. 12 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (tekst jedn. - Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.), poprzez utrzymanie w mocy decyzji powołującej na stanowisko notariusza osoby wykonującej inny zawód prawniczy, a w konsekwencji naruszenie zasady niepołączalności zawodu notariusza z innymi zawodami prawniczymi oraz zasady bezstronności notariusza;
art. 11 pkt 2 Prawa o notariacie, poprzez utrzymanie w mocy decyzji, w której przyjęto, że B. F. spełnia przesłankę powołania na notariusza, jaką jest "dawanie rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu", jak również poprzez stwierdzenie, że przepis ten ustanawia domniemanie spełniania przesłanki przez osoby poprawnie wykonujące inny zawód prawniczy;
art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 pkt 2 ustawy - Prawo o notariacie, poprzez dopuszczenie do wykonywania "zawodu zaufania publicznego" osoby, co do której istnieją wątpliwości, że nie gwarantuje prawidłowości wykonywania tego zawodu.
naruszenie przepisów proceduralnych, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a), tj. art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi mimo, że zaskarżona decyzja naruszała, co podniesiono w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., art. 6, art. 7, art. 77 §1 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. - Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.), a zatem powinna zostać uchylona na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła.
Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, nie podniesione przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.
Dokonując kontroli zaskarżonego wyroku zgodnie z przytoczonymi wyżej zasadami Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw.
Dla uzasadnienia zarzutu naruszenia zasady niepołączalności zawodu notariusza z innymi zawodami prawniczymi, wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła naruszenie przepisów art.1§1 w zw. z art.2§1, art.10§1 i art.12§1 pkt 3 Prawa o notariacie. Należy przypomnieć, iż przepisy art.1§1 i 2§1 stanowią, że notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną, a notariusz w zakresie wykonywania czynności notarialnych działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym. Przepis art.10§1 stanowi, że notariusza powołuje i wyznacza siedzibę jego kancelarii Minister Sprawiedliwości, na wniosek osoby zainteresowanej, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Natomiast art.12 §1 pkt 3 stanowi, że wymagania niezbędne do powołania na stanowisko notariusza polegające na odbyciu aplikacji notarialnej, złożeniu egzaminu notarialnego oraz pracy w charakterze asesora notarialnego przez co najmniej 2 lata nie dotyczą osoby, która wykonywała zawód adwokata lub radcy prawnego przez okres co najmniej 3 lat.
Wnosząca skargę kasacyjną nie wskazała, z którego z wymienionych przepisów wywodzi zakaz równoczesnego wykonywania zawodu notariusza i zawodu radcy prawnego.
Z przywołanych przepisów, podstawę zakazu wykonywania przez notariusza innego zawodu prawniczego, wywodzić można ze stwierdzenia, że "notariusz działa jako osoba zaufania publicznego".
Należy wskazać, że w Prawie o notariacie nie został wprost sformułowany zakaz wykonywania przez notariusza innego zawodu prawniczego. Zakaz podejmowania zatrudnienia oraz wykonywania określonych zajęć przez notariuszy został sformułowany w art.19 Prawa o notariacie.
Zakazy równoczesnego wykonywania różnych zawodów prawniczych przewidują ustawy regulujące wykonywanie innych zawodów prawniczych, np. art. 26 ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych ( t.jed. Dz.U. z 2010 r.poz.65 ze zm.) stanowi, że osoby, które wykonują zawód sędziego, prokuratora, notariusza, komornika, asesora sądowego, prokuratorskiego i notarialnego bądź odbywają aplikację sądową, prokuratorską lub notarialną, nie mogą jednocześnie zostać wpisane na listę radców prawnych ani wykonywać zawodu radcy prawnego. Natomiast stosownie do art.28 ust.1 pkt 1, 2 i 3 tej ustawy zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego następuje w wypadku: wykonywania zawodu adwokata, podjęcia pracy w organach wymiaru sprawiedliwości, w organach ścigania lub kancelarii notarialnej, podjęcia pracy w Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa.
Wynikające z przytoczonych wyżej przepisów ustawy o radcach prawnych zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego zapobiegać ma równoczesnemu wykonywaniu zawodu radcy prawnego i , między innymi, notariusza. Konsekwencje naruszenia ww. zakazu będą związane z zawieszeniem prawa wykonywania zawodu radcy prawnego.
NSA nie upatrywałby w instytucji zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego gwarancji niewykonywania równocześnie dwóch zawodów prawniczych przez notariusza. Stanowisko to nie ma jednak wpływu na ocenę prawidłowości wyroku WSA.
NSA w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, iż z punktu widzenia etyki niedopuszczalne jest powstanie sytuacji, w której osoba wykonująca zawód notariusza będzie równocześnie wykonywała inny zawód prawniczy.
Należy jednak wskazać, że o wykonywaniu zawodu notariusza można mówić dopiero z chwilą uruchomienia kancelarii notarialnej. Zgodnie bowiem z art. 14 § 1 Prawa o notariacie, notariusz jest obowiązany w ciągu dwóch miesięcy od zawiadomienia o powołaniu uruchomić kancelarię i zawiadomić o tym Ministra Sprawiedliwości. Tak więc sam fakt powołania na stanowisko notariusza nie uprawnia do twierdzenia, iż osoba powołana na stanowisko notariusza wykonuje ten zawód. Brak jest więc podstaw do stwierdzenia, że osoba wykonująca zawód radcy prawnego zobowiązana jest zrezygnować z wykonywania tego zawodu jeszcze przed powołaniem jej na stanowisko notariusza.
Nie można mówić o naruszeniu zasad etyki, w tym bezstronności w wykonywaniu zawodu notariusza w stosunku do osoby, która wobec nieuruchomienia kancelarii notarialnej zawodu notariusza jeszcze nie wykonuje.
Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia art.11 pkt 2 Prawa o notariacie oraz art.17 ust.1 Konstytucji RP. Przepis art.11 pkt 2 Prawa o notariacie stanowi, że notariuszem może być powołany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Skarżąca kwestionowała spełnienie drugiego kryterium.
Kryterium "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza" służy zagwarantowaniu odpowiedniego poziomu etycznego i zawodowego członka tej korporacji. Jego spełnienie wymagane jest od kandydata na notariusza niezależnie od spełnienia przez niego pozostałych warunków dotyczących kwalifikacji zawodowych określonych w art. 11 pkt 4-6 z zastrzeżeniem art. 12 § 1 Prawa o notariacie.
Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym również przez Sąd I instancji wyroku o sygn.akt II GSK 302/06 stwierdził, że "należy przyjąć, że w stosunku do osoby, która przez czas określony w art. 12 § 1 pkt 3 Prawa o notariacie nienagannie wykonywała inny zawód prawniczy istnieje domniemanie, że osoba ta daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu notariusza. Ustawodawca uznał bowiem za wystarczające dla wykonywania zawodu notariusza posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu. Obiektywnie sprawdzone umiejętności zawodowe w powiązaniu z nienagannym przebiegiem dotychczasowej pracy, dają, zdaniem Sądu, wystarczające podstawy do przyjęcia, że dana osoba gwarantuje prawidłowe wykonywanie zawodu także w ramach innej korporacji prawniczej."
NSA w składzie rozpoznającym sprawę pogląd ten w pełni podziela. Podkreślenia wymaga, że powyższe domniemanie dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zwodu notariusza wynika nie z samego wykonywania innego zawodu prawniczego przez czas określony w art.12 §1 pkt 3 Prawa o notariacie, ale z nienagannego wykonywania tego zawodu.
W rozpoznanej sprawie Minister Sprawiedliwości dokonał oceny sposobu wykonywania przez kandydata zawodu radcy prawnego w oparciu o pozytywną opinię Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w R., co należy ocenić jako prawidłowe postępowanie.
Rada Izby Notarialnej w R. , sprzeciwiając się powołaniu B. F. na stanowisko notariusza i wyznaczeniu siedziby kancelarii notarialnej w M. uznała, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu notariusza, opierając się na wyniku przeprowadzonej z kandydatem rozmowy, podczas której ujawniony został pewien stopień nieznajomości zagadnień związanych z wykonywaniem zawodu notariusza. Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że rozmowa kwalifikacyjna z kandydatem pochodzącym z innego zawodu prawniczego, który ubiega się o powołanie na stanowisko notariusza na podstawie art.12§1 pkt 3 Prawa o notariacie jest niecelowa w zakresie sprawdzenia jego wiadomości. Ustawodawca uznał bowiem za wystarczające posiadanie kwalifikacji zawodowych przewidzianych w tym przepisie i nie wprowadził obowiązku poddania się dodatkowemu egzaminowi zawodowemu.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 151 ustawy z dnia ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.jed. Dz.U. z 2012 r. poz. ze zm., dalej p.p.s.a.) przez oddalenie skargi mimo, że zaskarżona decyzja naruszała, w ocenie skarżącej, art. 6, 7, 77§1 oraz art.107§3 k.p.a. Naruszenie przez Ministra Sprawiedliwości wskazanych przepisów k.p.a. miało polegać na pominięciu w procesie wydawania decyzji wszystkich faktów stwierdzonych przez Radę Izby Notarialnej w R. i de facto odmówienie mocy dowodowej opinii Rady Izby Notarialnej w R. Z akt sprawy oraz z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji wynika, że Minister Sprawiedliwości odniósł się do stanowiska Rady Izby Notarialnej w R. zarówno w kwestii oceny kandydata jak i wyznaczenia siedziby kancelarii notarialnej. Fakt, że Minister Sprawiedliwości nie podzielił poglądów przedstawionych przez ten organ nie stanowi naruszenia wskazanych przepisów k.p.a. Wskazać również należy, że stosownie do art.10§1 Prawa o notariacie Minister Sprawiedliwości powołuje notariusza i wyznacza siedzibę jego kancelarii, po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej. Opinia ta nie ma charakteru wiążącego.
Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło