II SA/Sz 809/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w dniu 11 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 października 2006 r. sygn. akt II SA/Sz 755/06 oddalającym jego skargę na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania I. W. pismem z dnia [...] r. na podstawie art. 273 § 1 pkt 1 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. sygn. akt [...] oddalającym skargę I. W. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu skargi I. W. podał, że dnia [...] r. złożył prawidłowy wniosek o przyznanie mu pomocy finansowej na spłatę kredytu hipotecznego. Świadczenie takie przysługuje wnioskodawcy, na podstawie przepisu wykonawczego Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r., zgodny z art. 90 ust. 2 § 2 ustawy o Służbie Więziennej oraz na dzień dzisiejszy § 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2011 r. Zarówno administracyjna decyzja Dyrektora Zakładu Karnego, jak również decyzja Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej nie uwzględniły zasadniczego zagadnienia, jakim jest prawo podstawowe funkcjonariusza do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, co wynika ustawy z dnia 26. kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, a w szczególności z art. 85 ust.1 przywoływanej ustawy. W treści uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt [...] skład sędziowski przywołał orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. sygn. akt [...], w którym stwierdzono, że gramatyczna wykładnia art. 85 ust.1 w związku z art. 90 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż przysługujące funkcjonariuszowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane przede wszystkim przez przydzielenie tego lokalu. Przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu możliwe jest tylko w sytuacji gdy funkcjonariusz lokalu takiego nie otrzymał. Zdaniem skarżącego, z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, że wnioskujący nie uzyskał przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, a zatem zgodnie z zapisami art.90 ust. 1 przysługiwało mu prawo do uzyskania pomocy finansowej, o którym mowa w tym przepisie. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując przywołaną sprawę nie dokonał oceny, czy w myśl ustawy o Służbie Więziennej, a w szczególności art. 85 ust.1, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje, czy też nie przysługuje prawo do lokalu mieszkaniowego, a w przypadku jego nie przydzielenia w formie decyzji - prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Skarżący wskazał następnie, że z treści przywoływanych przepisów nie wynika przy tym, aby funkcjonariusz w służbie stałej, który posiada już własny lokal, nie mógł z takiego prawa skorzystać. W rezultacie każdy funkcjonariusz w służbie stałej ma prawo do lokalu mieszkalnego, który może otrzymać na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, bądź też pośrednio poprzez przyznaną pomoc finansową. Skarżący podkreślił, że nigdy nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale i w związku z tym w jego przypadku nie zaistniała przesłanka z art. 91 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Skarżący podniósł również, że w toku całego postępowania (administracyjnego, odwoławczego i sądowego) uznano fakt zawarcia związku małżeńskiego przez wnioskodawcą z partnerką posiadającą materialny majątek w postaci mieszkania własnościowego, jako kryterium obligujące wymienione organy do odmowy udzielenia mu pomocy finansowej w myśl art. 91 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Więziennej. W toku postępowania nie został natomiast uwzględniony fakt powiększenia się rodziny wnioskodawcy i społecznie moralne dążenia do poprawy bytu rodziny, podjęcia przez wnioskodawcę kredytu z uwzględnieniem zasadności i celu tego kredytu, celowości sprzedaży przez małżonkę wnioskodawcy mieszkania, faktu zakupu nieruchomości przez małżonkę wnioskodawcy i niego samego. W ocenie strony, powyższe ujawnia, że w postępowaniu sądowym Sąd nie powinien przejść do porządku nad zaistniałym w sprawie stanem rzeczy, który jest konsekwencją wadliwego określania zasad przyznawania pomocy finansowej funkcjonariuszom Służby Więziennej. Z akt administracyjnych oraz niekwestionowanych w tej części ustaleń organów orzekających wynika, że wnioskodawca posiada prawo do uzyskania pomocy finansowej o której jest mowa w art.90 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej. Fakt zbycia przez małżonkę wnioskodawcy mieszkania spółdzielczego łącznie z pobraniem kredytu bankowego, nie wypełnia okoliczności wynikających z treści i wykładni art. 91 przywoływanej ustawy. W postępowaniu administracyjnym organy orzekające nieprawidłowo określiły stan faktyczny na dzień orzekania, a nie na dzień złożenia wniosku. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi o wznowienie postępowania poprzez wskazanie i uzasadnienie ustawowych podstaw żądania przez niego wznowienia postępowania w sprawie [...] wymienionych w art. 271 do 273 P.p.s.a., wskazanie, czy wnosi o zmianę czy uchylenie orzeczenia oraz wykazanie, że skarga o wznowienie została wniesiona w terminie (art. 277, 279 P.p.s.a.) – w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Jednocześnie Sąd przesłał skarżącemu informację o treści art. 271, 272, 273, 277, 279 P.p.s.a. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył pismo, w którym wniósł o : - uchylenie zaskarżonego wyroku - ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem nowej sytuacji prawnej zarówno wnioskodawcy, jak i strony przeciwnej. - wydanie prawomocnego postanowienia (wyroku) uwzględniającego przedstawioną argumentację wnioskodawcy. W uzasadnieniu pisma skarżący ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy oraz zarzuty zgłoszone w skardze o wznowienie postępowania sądowego. Ponadto skarżący podał, że nie z własnej winy nie uczestniczył w postępowaniu i nie mógł w żadnym przypadku uzasadnić swojego stanowiska, co miało wpływ na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej i mogło mieć istotny wpływ na ukształtowanie poglądu prawnego Sądu, a tym samym na teść wyrokowania w sprawie. Skarżący w tym miejscu powołał się na przepis art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego i wskazał, że ogólna zasada czynnego udziału strony w postępowaniu z art. 10 § 1 k.p.a. gwarantuje stronie, nie tylko prawo do obecności przy czynnościach postępowania, lecz również prawo do czynnego w nich udziału. Skarżący powołał się również na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r., że pominięcie przez organ administracji pełnomocnika strony jest równoznaczne z pominięciem strony w postępowaniu administracyjnym i uzasadnia wznowienie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa ([...], [...], nr [...], poz. [...]). W dalszej części uzasadnienia skarżący ponownie podkreślił fakt, że nie była i nie mogła być przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym ocena, czy w myśl ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje czy też nie przysługuje prawo do lokalu mieszkaniowego, a w przypadku jego nie przydzielenia w formie decyzji - prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Fakt zbycia przez małżonkę Wnioskodawcy mieszkania spółdzielczego, łącznie z pobraniem przez wnioskodawcę kredytu bankowego, nie wypełnia okoliczności wynikających z treści i wykładni art. 91 przywoływanej ustawy. Popełnione mankamenty w toku początkowego postępowania administracyjnego, nie mogą stanowić przeszkody do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Z akt administracyjnych jednoznacznie wynika, że skarżący nie uzyskał przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji, a zatem zgodnie z art. 90 ust. 1 przysługiwało mu prawo do uzyskania pomocy finansowej, o którym mowa w tym przepisie. Powstała zatem kwestia prawna do wyjaśnienia, czy zawarcie związku małżeńskiego i wniesienie przez współmałżonka elementów majątkowych jest w zgodnie z prawem dostateczną przesłanką do pozbawienia skarżącego należnej mu dotąd pomocy ze strony organu administracji państwowej. Skarżący uzasadnił, że wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wynika z nabytej wiedzy o różnorodności interpretacji przywołanych przepisów o pomocy organu administracyjnego w różnych jednostkach administracyjnych w kraju, w sytuacji podobnej do sytuacji wnioskodawcy. Dlatego też wniosek ten jest w pełni uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Przedmiotem sprawy jest skarga I. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. sygn. akt [...] oddalającym skargę I. W. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] r. w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, który stał się prawomocny z dniem [...] r. Stosownie do treści art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wyjaśnić należy, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, stanowiącym wyjątek od zasady stabilności orzeczeń sądowych i który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie postępowania odrzuca, a w przypadku ich spełnienia – wyznacza rozprawę. Podstawy wznowienia zostały zawarte w przepisach art. 271 – 273 P.p.s.a. Z art. 271 wynika, że można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia albo jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Z kolei art. 272 § 1 P.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Można również żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 P.p.s.a). Natomiast zgodnie z treścią art. 273 § 1 P.p.s.a., można żądać wznowienia na tej podstawie, że : 1) orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym 2) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Można również żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 P.p.s.a.). Można także żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3 P.p.s.a.). W uzasadnieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego nie zostały wskazane żadne z wymienionych podstaw wznowieniowych. Skarżący wskazał wprawdzie na wstępie skargi na art. 273 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jednakże w żaden sposób nie uzasadnił swojego stanowiska, w szczególności nie przedstawił okoliczności, jak i ewentualnie dowodów, które mogłyby wskazywać na fakt, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] r. został oparty na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym. Sąd stwierdził, że treść skargi I. W. o wznowienie postępowania sądowego sprowadza się do przedstawienia przez niego zarzutów względem rozstrzygnięcia jego sprawy o udzielenie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, w szczególności do zarzutów względem niewłaściwej - zdaniem strony - interpretacji przez organy orzekające, jak również przez Sąd, przepisów ustawy o Służbie Więziennej w zakresie nabywania przez funkcjonariusza prawa do lokalu mieszkalnego i przydziału takiego lokalu oraz związanego z tym prawa do uzyskania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu. Sąd pouczył skarżącego o treści przepisów regulujących instytucję wznowienia postępowania sądowego i wezwał skarżącego do podania i uzasadnienia przyczyn z powodu których domaga się wznowienia wskazanego postępowania. W odpowiedzi na zobowiązanie Sądu skarżący w piśmie z dnia [...] r. ponownie przedstawił stan faktyczny sprawy administracyjnej dotyczącej jego wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego oraz zgłosił szereg zarzutów względem decyzji organów obu instancji, które były przedmiotem skargi inicjującej postępowanie sądowe zakończone kwestionowanym prawomocnym wyrokiem WSA z dnia [...]r., [...]. Ponadto, skarżący wskazał w tym piśmie jako podstawę żądania wznowienia postępowania sądowego przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego określoną w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Wskazać należy, wznowienie postępowania sądowego uzasadniają tylko te przesłanki wznowienia, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną. Żądając wznowienia postępowania sądowego skarżący ma obowiązek wykazać zaistnienie okoliczności wskazanych w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogą stanowić podstawę wznowienia tego postępowania. Sąd stwierdził, że skarga I. W. o wznowienie postępowania sądowego nie opiera się na ustawowych przesłankach wznowienia postępowania sądowego i braki formalne skargi w tym zakresie nie zostały uzupełnione przez skarżącego. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga ta jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu, o czym orzeczono na podstawie art. 280 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.