II SA/Rz 840/11

z dnia 12 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący - Sędzia WSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.P. na pismo Wojewody [...] z dnia [..] lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzi organu na pismo skarżącej z dnia [..] czerwca 2011 r. - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. Pismem z dnia [..] sierpnia 2011 r., za pośrednictwem Wojewody [..] w [..], Z.P. reprezentujący I.P., wniósł skargę na rozstrzygnięcie Wojewody [..] z dnia [..] lipca 2011 r., znak [..], w sprawie postępowania egzekucyjnego dotyczącego zagospodarowania złoża gazu ziemnego Z., udostępnienia terenu nieruchomości siedliskowej obszaru górniczego Z., oznaczonego geodezyjnie jako działka nr [..], obręb [..]. Poza wnioskami dowodowymi skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania wydanych aktów egzekucyjnych. Nadmienił, że Prezydent Miasta [..] na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami wydał czasowe zezwolenie na założenie rurociągów gazowych, rurociągów wydobywczych kopalni połączonych z głowicą eksploatacyjną wyrobiska górniczego. W dniu [..] maja 2011 r. nieuprawniona do reprezentacji P.G.N. i G. S.A. osoba wystąpiła do Prezydenta Miasta [..] z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Upomnieniem z dnia [..] maja 2011 r. Prezydent Miasta [..] wezwał do udostępnienia nieruchomości dla potrzeb zagospodarowania złoża, budowy kopalni, rafinerii gazowej, ułożenia rurociągów. W dniu [..] czerwca 2011 r. organ ten wystawił tytuł wykonawczy oraz wydał postanowienie o natychmiastowej wykonalności wydania nieruchomości własności I.P. i przy asyście Policji przeprowadził egzekucję. Podczas tych czynności naruszono bezpieczeństwo osób zamieszkałych na nieruchomości, pozbawiono wolności i możności działania osoby tam zamieszkałej. Zarzucił naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wonnościach, art. 2, 7, 31 ust.3, 32, 45 i 78 Konstytucji RP oraz art. 6, 7, 8, 9, 10 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy prawo geologiczne i górnicze. W śród naruszenia przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jako rażące wskazał na art. 15, 17, 18, 20, 23, 33, 53, 143 i kolejne. Zdaniem skarżącego Wojewoda [..] nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] w [..] przedstawił stan sprawy, będący podstawą wniesionej skargi. Wynika z niego, że pismem z dnia [..] lipca 2011 r. organ odpowiedział Z.P. na pismo z dnia [..] czerwca 2011 r., nazwane przez niego zażaleniem wniesionym na wszczęte postępowanie egzekucyjne. Postępowanie takie nie zostało jednak rzeczywiście wszczęte, ponieważ właścicielka nieruchomości nie stawiała oporu i prace objęte zezwoleniem na zajęcie nieruchomości zostały w całości wykonane w dniu [..] czerwca 2011 r. Tytuł wykonawczy i postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie zostały doręczone I.P. jako zobowiązanej. Zatem zarzuty podnoszone względem postępowania egzekucyjnego są bezzasadne. W aktach zalegają notatki pracowników organu I instancji z podejmowanych czynności. Wojewoda nie określił żądanego kierunku rozstrzygnięcia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Akta sprawy wskazują, że skargę wniesiono w sprawie wykonania obowiązku udostępnienia P.G.N. i G. S.A. z/s w [..] Oddział w [..] nieruchomości położonej w [..], obejmującej działkę ewidencyjną nr [..], obręb [..] R.-B., stanowiącą własność I.P., w celu założenia i przeprowadzenia sieci gazociągów przesyłowych. Obowiązek ten wynikał z decyzji Prezydenta Miasta [..] z dnia [..] lutego 2006 r., nr [...], wydanej na podstawie art. 124 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603 ze zm.), sprostowanej postanowieniem z dnia [..] marca 2009 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [..] w [..] z dnia [..] października 2006 r., nr [..]. Sprawa ta była również przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wyrokiem z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 824/10, w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości przez zezwolenie na założenie i przeprowadzenie gazociągów przesyłowych. Rozstrzygnięcie to dotyczyło skargi I.P., właścicielki działki nr [..], obr. [..], nr KW [..]/3, obecnie działki nr [..], obręb [..] R.-B. P.G.N. i G. S.A. z/s w [..] Oddział w [..] w dniu [..] maja 2011 r. wystąpiło do Prezydenta Miasta [..] o wszczęcie egzekucji administracyjnej dla umożliwienia przeprowadzenia prac na nieruchomości I.P. Upomnieniem z dnia [..] maja 2011 r., nr [..], Prezydenta Miasta [..] wezwał I.P. do wykonania przedmiotowego obowiązku informując, że w przypadku jego niewykonania zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu jego przymusowego wykonania. Pismo to nie zostało przez nią podjęte. Następnie upoważnieniem z dnia [..] czerwca 2011 r., nr [..]. Prezydent Miasta [..] ustanowił egzekutorem S.K. W aktach sprawy zalega postanowienie z dnia [..] czerwca 2011 r., nr [..] zawierające wezwanie I.P. do wykonania obowiązku udostępnienia nieruchomości dla celów określonych w wyżej wymienionych decyzjach, zgodnie z decyzją Wojewody [..] z dnia [..] marca 1993 r., nr [..], o ustaleniu lokalizacji inwestycji pn. "Zagospodarowanie istniejących odwiertów eksploatacyjnych oraz budowa gazociągów kopalnianych i metanolociągów łączących odwierty z ośrodkiem odbioru gazu dla Kopalni Gazu Ziemnego Z. w [..]", z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego. Postanowienie podpisał S.K. Ponadto w aktach zalega podpisany tytuł wykonawczy z tego samego dnia oraz dwie przesyłki listowe z tymi dokumentami, przy czym nie zawierają one żadnej adnotacji o próbie doręczenia I.P. jako adresatce. Z notatki służbowej inspektora P.B. wynika, że I.P. nie była obecna na nieruchomości w dniu [..] czerwca 2011 r. Z tej przyczyny wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zbędne. Na nieruchomości pojawili się natomiast Z.P. i K.P., którzy utrudniali wykonanie planowanych prac. Opis ten potwierdził S.K. Osoby te oświadczyły, że dokumenty związane z egzekucją nie zostały doręczone I.P. ze względu na jej nieobecność. Fakt nieobecności zobowiązanej w kraju potwierdza pismo Z.P. informujące Prezydenta Miasta [..] o wyjeździe I.P. za granicę, na okres przekraczający 1 miesiąc. Pismo z dnia [..] czerwca 2011 r. podpisał Z.P., jako pełnomocnik I.P. W ten sam sposób podpisano skargę. Mając na względzie powyższe Sąd w pierwszej kolejności ocenił dopuszczalność skargi, uwzględniając regulacje zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oraz ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954, z późn.zm.; dalej: "p.e.a."). W toku postępowania egzekucyjnego skarga do sądu administracyjnego przysługuje na postanowienia, na które służy zażalenia, ewentualnie inne niż określone w art. 3 §2 pkt 1-3 p.p.s.a. akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 §2 pkt 3 i 4 p.p.s.a.). Postępowanie egzekucyjne ma na celu wyegzekwowanie wykonania obowiązków zobowiązanego wynikających z tytułów, o którym mowa w art. 2 - art. 4 p.e.a. Należy do nich, wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej obowiązek udostępnienia nieruchomości na zasadach określonych w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Potwierdza to przepis art. 124 ust. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W postępowaniu egzekucyjnym przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (art. 18 p.e.a.). Zażalenie na postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje, jeżeli stanowi tak ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub kodeks postępowania administracyjnego, przy czym wnosi się je do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia (art. 17 §1 p.e.a.). Wszczęcie egzekucji następuje zasadniczo z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 §5 pkt 1) p.e.a.), przy czym wszczęcie egzekucji administracyjnej musi zostać poprzedzone pisemnym upomnieniem, o którym mowa w art. 15 §1 p.e.a. Zgodnie z art. 32 p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego przystępując do czynności egzekucyjnych, chyba że doręczenia dokonano wcześniej. Przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym przez zastosowanie przymusu bezpośredniego egzekutor doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego oraz postanowienie organu egzekucyjnego o wezwaniu zobowiązanego do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym, z zagrożeniem zastosowania przymusu bezpośredniego (art. 150 §1 pkt 1-2 p.e.a.). Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zastosowania środka egzekucyjnego. Zobowiązanym w rozumieniu p.e.a., jest m.in. osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20) p.e.a.). Brak utrudnień ze strony zobowiązanego w udostępnieniu nieruchomości wyklucza wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Z powyższego wynika, że warunkiem skorzystania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji z dostępnych środków zaskarżenia jest doręczenie upomnienia, tytułu wykonawczego i w/w postanowienia zobowiązanemu. Ustanowienie pełnomocnika, któremu można skutecznie doręczać pisma procesowe, może nastąpić dopiero w toku wszczętego postępowania. Upomnienie, jak i tytuł wykonawczy oraz postanowienie o zastosowaniu środka egzekucyjnego powinno być doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, a nie innej osobie, jak chociażby pełnomocnikowi, skoro przy takich czynnościach nie toczy się jeszcze postępowanie egzekucyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2007 r., sygn. akt II FSK 365/06 oraz wyrok z dnia 23 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 1483/07; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2008 r., sygn. akt I SA/Po 983/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 299/09; R.Hauser, A.Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Warszawa 2011, s.88-90). Tymczasem wobec nieobecności zobowiązanej I.P. na gruncie w dniu [..] czerwca 2011 r. egzekutor nie doręczył dokumentacji egzekucyjnej, mając je przygotowane na wypadek oporu zobowiązanej. Nie zachodził bowiem przypadek niewykonania przez zobowiązaną obowiązku polegającego na udostępnieniu nieruchomości celem przeprowadzenia określonych robót. Pismo z dnia [..] czerwca 2011 r., podpisane przez Z.P. w imieniu I.P. nie stanowiło zatem żadnego z wymienionych środków zaskarżenia (zażalenia, zarzutów), a pisma Wojewody [..] z dnia [..] lipca 2011 r. nie można uznać za postanowienie wydane po rozpoznaniu w/w środków prawnych. Brak doręczenia powyższych dokumentów, z uwagi na zbędność wszczynania postępowania egzekucyjnego w stosunku do I.P., jako zobowiązanej do udostępnienia nieruchomości, wyłącza możliwość prawnie skutecznego wnoszenia środków zaskarżenia, a przez to również kontroli sądowoadministracyjnej. Innym zagadnieniem jest natomiast usuwanie oporu stawianego przez inne niż zobowiązaną osoby (por. art. 152 p.e.a.), które leży poza granicami niniejszego postępowania. W tych okolicznościach Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Wobec braku oporu pochodzącego od zobowiązanej I.P. nie zachodziły w sprawie podstawy do doręczenia jej tytułu wykonawczego i w/w postanowienia. Niemożliwe było przez to ustanowienie przez nią pełnomocnika w osobie Z.P., który byłby upoważniony do odbioru tych dokumentów, w związku ze stawianym przez siebie oporem. Nie mógł on przez to, powołując się na mandat od I.P. podnosić zarzutów, o których mowa w art. 33 p.e.a. i wnieść zażalenia na podstawie art. 152 §2 p.e.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 58 §1 pkt 6) p.p.s.a. z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia.