II SA/Gd 606/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-10-12

Skład orzekający: Jolanta Górska, Janina Guść, Katarzyna Krzysztofowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wywłaszczona nieruchomość może zostać zwrócona poprzednim właścicielom, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany zgodnie z art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo zarzutów dotyczących statusu drogi publicznej działki?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zasadne, gdyż cele wywłaszczenia określone w decyzji nie zostały zrealizowane, a nieruchomość stała się zbędna na ten cel. Ponadto, brak jest podstaw do uznania, że działka stanowi drogę publiczną w rozumieniu ustawy o drogach publicznych, co wyklucza przeszkody prawne do zwrotu nieruchomości.
Stan faktyczny
Gmina Miasta zaskarżyła decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości poprzednim właścicielom i ich spadkobiercom, którzy wnieśli o zwrot nieruchomości, gdyż cele wywłaszczenia nie zostały zrealizowane. Sporne działki były przeznaczone na cele osiedla i drogi, jednak nie zostały odpowiednio zagospodarowane ani nie spełniają wymogów drogi publicznej. Gmina zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych i prawnych oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Gminy Miasta na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Pazdykiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2011 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy Miasta na decyzję Wojewody z dnia 25 maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Starosta decyzją z 9 marca 2011r., wydaną na podstawie art. 136, art. 137, art. 139, art. 140 ust.1,2,3 i 4, art. 142, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, orzekł o zwrocie nieruchomości położonych w G. przy ul. F.- M. i ul. C. , oznaczonych ewidencyjnie jako działki nr [...] o pow. 1.424 m2 obr. W. K. ark[...]. i nr [...] o pow. 157 m2 obr. W. K. ark[...] na rzecz M. M. M. w 2/3 części, M. T. M. w 1/3 części oraz W. R. M. w 1/3 części, a także o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 8.619,34 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że aktem notarialnym Rep. A nr [...] na rok 1980 B. G. M. i M. M. M. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa działki oznaczone na kartach mapy [...] nr [...], [...] i [...] obszaru 25.462 m2 na cele realizacji osiedla K. Aktem notarialnym Rep. A nr [...] na rok 1985/JH B. G. M. i M. M. M. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w G. W. K., w skład której wchodzą między innymi działki [...] obszaru 157 m2 i [...] obszaru 126 m2, na cele budowy ciągu komunikacyjnego. Działki te zostały nabyte w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Z wnioskiem o zwrot przedmiotowych nieruchomości, stanowiących obecnie własność Gminy Miasta G., wystąpili dnia 20 lipca 2010r. do Prezydenta Miasta M. M. M., M. T. M. i W. R. M. jako poprzedni właściciel i spadkobiercy B. G. M. zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w G. z dnia 4 listopada 2003r., sygn. akt [...]. Postanowieniem Wojewody z dnia 4 sierpnia 2010r. Prezydent Miasta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej został wyłączony od rozpatrzenia wniosku, natomiast wyznaczony został Starosta wykonujący zadania starosty z zakresu administracji rządowej. Organ ustalił, że wywłaszczona nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi obecnie działki nr [...]. Na podstawie przeprowadzonych 12 października 2010r. oględzin nieruchomości organ ustalił, że działka nr [...] na szerokości 6-7 metrów jest niezagospodarowana i wykorzystywana jako prowizoryczne miejsca postojowe dla samochodów, a kierunku zachodnim urządzona kostką brukową na szerokości 2,5 m od granicy z działką nr [...] i stanowi drogę umożliwiająca dojście i dojazd do sąsiednich nieruchomości. W kierunku północnym część działki jest wydzielona ogrodzeniem z prętów metalowych, a część znajdująca się za ogrodzeniem jest niezagospodarowana - porośnięta chwastami. Natomiast działka [...] znajduje się w ogrodzeniu istniejącego auto-handlu, a częściowo stanowi pas zieleni. Działka ta była wywłaszczona na cele budowy ciągu komunikacyjnego, przy czym wywłaszczenie nieruchomości nie jest tożsame z zajęciem nieruchomości pod drogę publiczna uregulowanym w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Nadto organ ustalił, że część działki [...] o pow. 70 m2 była wykorzystywana przez Spółdzielnię A na parking strzeżony do dnia 9 grudnia 2010r., kiedy to nastąpił odbiór przedmiotowego terenu przez Gminę. W oparciu o pismo Urzędu Miasta G. z dnia 17.11.2006r. oraz wyrysy z planu realizacyjnego zagospodarowania terenu Osiedla K.-K. II organ stwierdził, że była parcela nr [...], a obecnie m.in. działka nr [...], znajdowała się poza granicami tego planu. W oparciu o powyższe ustalenia organ stwierdził, że cele wywłaszczenia nie zostały zrealizowane, zatem powstała z parceli nr [...] działka nr [...] i działka [...] podlegają zwrotowi. Zgodnie bowiem z treścią art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Orzekając o zwrocie przedmiotowych nieruchomości organ jednocześnie orzekł o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania w łącznej kwocie 8.619 zł. Zgodnie z treścią art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca ustalone w decyzji odszkodowanie, które podlega waloryzacji. Przy czym, jak wynika z art. 217 ust. 2 w odniesieniu do osób pozbawionych własności nieruchomości w drodze wywłaszczenia dokonanego przed 5 grudnia 1990r., jego wysokość nie może być wyższa niż 50% aktualnej wartości nieruchomości. Z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego w grudniu 2010r. wynika, że wartość działki nr [...] wynosiła 479.000 zł, a działki [...] - 59.400 zł. Wyliczenia wysokości podlegającego zwrotowi kwoty zwaloryzowanego odszkodowania stanowią załączniki do decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Gmina Miasta G. kwestionując zasadność zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Wojewoda decyzją z 25 maja 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda stwierdził, że wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości podlega rozpatrzeniu w oparciu o przesłanki z art. 136 i art. 137 ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jego części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W świetle art. 137 ust. 1 ustawy nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom skarżącej, zebrany przez organ I instancji materiał dowodowy jest wystarczający do zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Badając zasadność zwrotu niezbędne było rozważenie, czy na przedmiotowych nieruchomościach zostały zrealizowane cele wywłaszczenia wskazane w aktach notarialnych umów sprzedaży zawartych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Podstawę zawarcia aktu z dnia 30 lipca 1980r. stanowiła decyzja zatwierdzająca plan ogólny Kolonii K. II w W. K., wydana przez Wydział Gospodarki Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego dnia 15 grudnia 1979r. Nabywane działki przeznaczone były na cele realizacji osiedla K. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że na nabytej tym aktem nieruchomości cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Jak bowiem wynika z oględzin nieruchomości, działka nr [...] jest wyłożona kostką brukową na szerokości 2,5 m od granicy z sąsiednią działką nr [...], która to stanowi drogę umożliwiającą dojście i dojazd do sąsiednich nieruchomości, natomiast na pozostałej szerokości, tj. ok. 6-7 m stanowi prowizoryczne miejsca postojowe. Nadto z pismo Urzędu Miasta G. z dnia 17.11.2006r. oraz dołączonych do niego decyzji zatwierdzającej plan ogólny K. K. II w W. K. oraz wyrysów z planu realizacyjnego zagospodarowania terenu Osiedla K.-K. wynika, że była parcela nr [...], a obecnie działka nr [...] znajdowała się poza granicami tego planu. Można ją więc uznać za zbędną na cel wywłaszczenia już w dniu zawarcia aktu notarialnego. W tej sytuacji w ocenie organu odwoławczego nie można mówić o zrealizowaniu jakiegokolwiek celu wywłaszczenia. Z aktu notarialnego z dnia 10 maja 1985r. wynika, ze podstawą dokonanego wywłaszczenia była decyzja zatwierdzająca plan zagospodarowania ciągu komunikacyjnego ulicy W., O. i C. z dnia 26 kwietnia 1977r. Nabywana nieruchomość przeznaczone była pod drogę. Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że na nabytej tym aktem nieruchomości cel wywłaszczenia nie został również zrealizowany. Oględziny nieruchomości wykazały, że działka nr [...] znajduje się w ogrodzeniu istniejącego auto-handlu, a częściowo stanowi pas zieleni. Część działki [...] o pow. 70 m2 była wykorzystywana po zakończeniu umowy dzierżawy przez Spółdzielnię A na parking strzeżony do dnia 9 grudnia 2010r., kiedy to nastąpił odbiór przedmiotowego terenu przez Gminę. Z pisma Urzędu Miasta G. z dnia 6 grudnia 2006r. wynika natomiast, że działka ta położona jest pomiędzy aktualnym pasem drogowym ulicy C. (drogi wojewódzkiej), a parkingiem dla samochodów (częściowo w ramach ogrodzenia parkingu). Działka [...] leży poza pasem drogowym. W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, że cel wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości nigdy nie został zrealizowany. Nie ma więc wątpliwości, że wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel, na który została wywłaszczona. Wojewoda stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła dowodów, które wskazywałyby na rozpoczęcie realizacji celu wywłaszczenia. Obowiązek poszukiwania dowodów ciąży nie tylko na organie administracji, jak zarzuca skarżąca, ale również obarcza on stronę, która w swoim interesie powinna wykazywać dbałość o przedstawienie środków dowodowych. W tej sytuacji zarzut naruszenia art. 77 i art. 80 Kpa organ uznał za niezasadny. Stwierdził przy tym, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały możliwy materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co pozwoliło stwierdzić, że sporne nieruchomości są zbędne na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nadto uznał, iż znajdująca się na przedmiotowej nieruchomości infrastruktura podziemna, na którą wskazała skarżąca, nie ma znaczenia w postępowaniu o zwrot nieruchomości bowiem nie koliduje to z jej zwrotem, a jedynie może ograniczać w zagospodarowaniu nieruchomości. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Gmina Miasta G. zarzuciła naruszenie: 1. art. 137 i art.136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych poprzez przyjęcie, że działka nr [...] w całości winna podlegać zwrotowi, 2. art. 7, 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez podjęcie zaskarżonej decyzji z pominięciem całokształtu okoliczności sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego; Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej zwrotu działki nr [...], a także o zasądzenie kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, nie uznając zawartych w niej zarzutów w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem. Wbrew zarzutom skargi organy administracji obu instancji rozstrzygając sprawę dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, procedowały w zgodzie z przepisami postępowania administracyjnego oraz prawidłowo zastosowały przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że nieruchomości położone w G. przy ul. F.- M. i ul. C., obejmujące działki nr [...] (której częścią jest obecna działka nr [...] o pow. 1.424 m2 obr. W. K. ark[...]) oraz nr [...] o pow. 157 m2 obr. W. K. ark[...], stanowiące własność B. G. M. i M. M. M., zostały sprzedane na rzecz Skarbu Państwa w dniach 30 lipca 1980r. i 10 maja 1985r. Obecna działka nr [...] o pow. 1.424 m2 obr. W. K. ark[...] została nabyta z przeznaczaniem na realizacje osiedla K., natomiast działka nr [...] o pow. 157 m2 obr. W. K. ark[...] została nabyta z przeznaczeniem pod drogę. Nabycie na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości M. M. M. jako była właścicielka oraz spadkobierczyni zmarłego właściciela B. G. M. wraz M. T. M. i W. R. M. wnieśli o zwrot przedmiotowych nieruchomości, stanowiących obecnie własność Gminy Miasta G., wskazując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Kwestia zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana została przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.). Art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Zgodnie z art. 136 ust. 3 powołanej ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 powołanej ustawy. Art. 137 ust. 1 ustawy stanowi, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym skutecznego żądania przez poprzedniego właściciela lub następcę prawnego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu Zgromadzony w niniejszej sprawie, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że cele wywłaszczenia w stosunku do przedmiotowych działek nie zostały zrealizowane. I tak zgodnie z treścią umowy sprzedaży z dnia 10 maja 1985r. nabycie przez Skarb Państwa działki nr [...] o pow. 157 m2 obr. W. K. ark[...] nastąpiło na cele budowy ciągu komunikacyjnego. Na działce tej miała więc zostać urządzona droga. Bezsporne jest, że na przedmiotowej nieruchomości droga nie została urządzona. Pojęcie drogi zostało określone w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tj. Dz. U. z 2004 nr 204 poz. 2086 z późn. zm.). Z art.1 tej ustawy wynika, że drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Stosownie zaś do art. 4 pkt 2 użyte w ustawie określenie droga oznacza budowlę wraz z drogowymi obiektami inżynierskimi, urządzeniami oraz instalacjami, stanowiącą całość techniczno-użytkową, przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym. Natomiast ulica - drogę na terenie zabudowy lub przeznaczonym do zabudowy zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której ciągu może być zlokalizowane torowisko tramwajowe (art. 4 pkt 3). Zaliczenie do kategorii dróg gminnych następuje w drodze uchwały rady gminy. Z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach administracyjnych, jak również z protokółu oględzin dokonanych w dniu 12 października 2010r. wynika, że działka nr [...] była niezabudowana, część znajdowała się w ogrodzeniu istniejącego auto-handlu, a pozostała część stanowiła pas zieleni. Bezsporne jest, że w dniu 9 grudnia 2010r. nastąpiło protokolarne przekazanie Gminie Miasta G. części tejże działki wykorzystywanej przez Spółdzielnię A na parking. Podobne stwierdzenia zawarte zostały w sporządzonym przez rzeczoznawcę operacie szacunkowym. Z opisu nieruchomości wynika mianowicie, że działka jest niezabudowana, porośnięta trawą i stanowi pas zieleni. Posiada pełne uzbrojenie. Przedmiotowa nieruchomość nie spełnia zatem technicznych wymogów drogi zawartych w cytowanej wyżej definicji drogi z ustawy o drogach publicznych, gdyż nie posiada utwardzonej nawierzchni, urządzeń czy instalacji służących obsłudze drogi. Nie może być przy tym uznane za urządzenie drogi wykonanie uzbrojenia terenu tj. sieci energetycznej, wodociągowej, telekomunikacyjnej. Jednocześnie nie stanowi to przeszkody do zwrotu nieruchomości (tak NSA w wyroku z dnia 30.06.2000r., I SA 1088/99, LEX nr 57175). Zgodnie z treścią umowy sprzedaży z dnia 30 lipca 1980r. nabycie działki nr [...], której częścią jest obecna działka nr [...] o pow. 1.424 m2 obr. W. K. ark[...] nastąpiło na cele realizacji osiedla K. Z dokumentacji fotograficznej znajdującej się w aktach administracyjnych, jak również z protokółu oględzin dokonanych w dniu 12 października 2010r. wynika, że działka ta jest wyłożona kostką brukową na szerokości 2,5m od strony działki nr [...] i stanowi dojście i dojazd do sąsiednich nieruchomości. Pozostała część działki o szerokości 6-7 m wykorzystywana jest jako miejsca postojowe. Podobne stwierdzenia zawarte zostały w sporządzonym przez rzeczoznawcę operacie szacunkowym. Z opisu nieruchomości wynika mianowicie, że działka jest niezabudowana i niegrodzona. Teren działki częściowo stanowi skarpę, znaczna część jest niezagospodarowana, natomiast fragment wyłożony jest kostką brukową. W sąsiedztwie znajduje się kościół oraz zabudowa mieszkaniowa i usługi. Posiada pełne uzbrojenie. Bezsporne jest przy tym, że już w dacie nabywania przez Skarb Państwa działka ta znajdowała się poza granicami planu realizacyjnego osiedla K.-K. II. W tych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, że zrealizowano inwestycje objęte celami wywłaszczenia na działce nr [...] o powierzchni 157 m2 oraz działce nr [...] o pow. 1.424 m2. Tym samym zachodzą określone przepisami obowiązującego prawa przesłanki zwrotu obu wywłaszczonych nieruchomości wnioskodawcom. Trafnie zatem organy obu instancji oceniły, że okoliczności niniejszej sprawy wypełniają hipotezę przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Sądu nie mogą również odnieść skutku zawarte w skardze niczym nie poparte twierdzenia, że nieruchomość stanowiąca działkę [...] nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia, które stanowią jedynie polemikę skarżącej z prawidłowymi ustaleniami dokonanymi w sprawie. Nie jest także zasadny zarzut dotyczący naruszenia art. 7, 77 i 80 Kpa. Orzekające w sprawie organy przeprowadziły wnikliwe postępowanie wyjaśniające z zapewnieniem udziału stronom, w tym skarżącej, która miała możliwość przedstawienia wszelkich wniosków dowodowych. W toku postępowania administracyjnego skarżąca twierdziła, że cele wywłaszczenia zostały zrealizowane. Nie przedstawiła jednakże żadnych dowodów na poparcie tych twierdzeń. Ze zgromadzanego przez organy materiału dowodowego wynika natomiast odmienny stan faktyczny. Podkreślić należy, że sprawa dotycząca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może być rozpatrywana jedynie w zakresie wyznaczonym przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wskazać przy tym należy, że stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu. Celem wywłaszczenia przedmiotowych nieruchomości była realizacja ciągu komunikacyjnego na działce nr [...] oraz realizacja osiedla K. na działce [...] i cele te nie zostały zrealizowane. W ocenie Sądu nie jest zasadny podniesiony skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 2a ust.2 ustawy o drogach publicznych poprzez orzeczenie o zwrocie działki [...] w całości. Skarżąca wskazała, że należało wykonać pomiary geodezyjne w celu określenia, czy działka ta stanowi w całości, czy też części pas drogowy ulicy F.– M. Stwierdziła przy tym, że w ewidencji gruntów działka [...] oznaczona jest jako ulica F. -M. – użytek "dr", a także posiada kategorię drogi publicznej. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżąca powołała się w tym zakresie na dokumenty z dnia 10 czerwca 2011r., a więc wytworzone po wydaniu kontrolowanej w niniejszej sprawie decyzji. Organy administracji rozpatrując sprawę podejmują natomiast rozstrzygnięcie w oparciu o istniejący w dacie orzekania stan faktyczny i prawny. W dacie wydawania zaskarżonej decyzji działka nr [...] była oznaczona w ewidencji gruntów jak grunt orny oznaczony symbolem RV. Przywołany w skardze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku z dnia 22 maja 2003r. II SA/Gd 1206/01 zapadł w sprawie, o odmiennym stanie faktycznym. W wyroku tym Sąd stwierdził mianowicie, że wykładnia systemowa przepisu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami zajętymi pod drogi publiczne, które wynika z art. 2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, jeżeli nieruchomość objęta żądaniem wprawdzie okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, lecz w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych. Wskazał przy tym, że brak byłoby możliwości doprowadzenie stanu prawnego drogi do zgodności z art. 2a ustawy o drogach publicznych w drodze wywłaszczenia, gdyż jednolity jest pogląd doktryny i nauki prawa administracyjnego, że wywłaszczenie nieruchomości na cel publiczny nie jest dopuszczalne, jeśli taki cel został już na nieruchomości zrealizowany. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że taka sytuacja zachodzi w odniesieniu do działki [...]. Przede wszystkim stwierdzić należy, że kostka brukowa znajdująca się na szerokości 2,5 m od strony działki nr [...], zabudowanej budynkami mieszkalnymi nie świadczy o zrealizowaniu drogi publicznej. Tym bardziej nie świadczą o tym prowizoryczne miejsca postojowe na pozostałej części działki o szerokości 6-7 m. W toku postępowania administracyjnego Gmina nie tylko nie udowodniła, ale nawet nie twierdziła, że wybudowała na przedmiotowej działce czy też jej części drogę. O tym, czy dana droga jest drogą publiczną, stanowią względy techniczne i prawne. Droga publiczna musi spełniać wymagania techniczne, określone rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430). Wydzielenie jedynie pasa gruntu przeznaczonego pod ulicę nie jest równoznaczne z wykonaniem czyli wybudowaniem ulicy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 października 1991 roku, sygn. IV SA 914/91). Bezprzedmiotowe byłoby zatem dokonywanie ustaleń odnośnie przebiegu pasa drogowego, skoro Gmina nie wybudowała drogi. Wskazać przy tym należy, że uczestnik postępowania wyjaśnił na rozprawie w dniu 12 października 2011r., że kostka brukowa została wykonana przez dewelopera, który wybudował na sąsiedniej działce nr [...] budynki mieszkalne, i została ułożona wzdłuż budynków na sąsiednich działkach oraz jedynie częściowo na przedmiotowej działce. Gmina nie byłą wykonawca tych robót. Z tych wszystkich względów, nie dopatrując się niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło