II OSK 994/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant asystent Krzysztof Tomaszewski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt II SA/Gl 528/11 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie zaliczki oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 13 października 2011 r., II SA/GI 528/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (zwany dalej "WSA") oddalił skargę w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach (zwanego dalej "ŚWINB") z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w sprawie zaliczki. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu (zwany dalej "PINB") postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2009 r., wydanym na podstawie art. 262 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (ówcześnie obowiązujący tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami - zwanej dalej "kpa", zobowiązał B. P. i J. P., współwłaścicieli działki nr [...] przy ul. [...] w S. i pawilonu handlowego (obiekt B), do uiszczenia zaliczki w wysokości 2000 zł w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. na pokrycie kosztów wykonania przez niezależnego rzeczoznawcę oceny technicznej w zakresie możliwości doprowadzenia ww. obiektu do stanu zgodnego z obecnie obowiązującymi przepisami i ze wskazaniem robot budowlanych koniecznych do wykonania. Dnia [...] stycznia 2010 r., postanowieniem nr [...] PINB, na podstawie art. 123 § 1 i art. 77 § 2 kpa, zmienił postanowienie własne nr [...] w części dotyczącej rachunku bankowego i terminu wykonania obowiązku, tzn. wskazano nowy numer rachunku i wyznaczono termin spienienia obowiązku do dnia 28 lutego 2010 r., a także dodano pouczenie, iż w przypadku niewpłacenia kwoty w wyznaczonym terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej. A. P. pismem z dnia 11 maja 2011 r. złożyła do Prezydenta Miasta Sosnowca (zwanego dalej "prezydentem") skargę na postanowienie nr [...] PINB, która to skarga została przekazana przez prezydenta przy piśmie z dnia 18 maja 2011 r. ŚWINB. Skarga ta, uznana za zażalenie przez ŚWINB, wpłynęła do tego organu w dniu 23 maja 2011 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2011 r. ŚWINB stwierdził niedopuszczalność zażalenia B. P. na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że stosownie do art. 141 § 1 kpa zażalenie na postanowienie wydane w toku postępowania przysługuje tylko wtedy, gdy kodeks tak stanowi, a ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie zaliczki na poczet kosztów postępowania. Skoro zatem wniesienie zażalenia nie było dopuszczalne, organ stwierdził to postanowieniem na podstawie art. 134 kpa. Skargę na powyższe postanowienie złożył J. P., zarzucając, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 141 § 1 kpa w związku z art. 262 § 2 kpa. Zdaniem skarżącego, stosownie do art. 262 § 1 kpa stronę obciążają jedynie koszty wynikłe z jej winy lub poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikające z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Skarżący nie jest osobą zainteresowaną w toczącym się postępowaniu ani nie zgłosił żądania jego przeprowadzenia. W związku z tym brak było podstaw do obciążenia go, podobnie jak B. P., kosztami zaliczki. W zaskarżonym wyroku WSA wskazał, że należy w całości zaakceptować stanowisko organu odwoławczego, iż jeżeli przepis będący podstawą rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji nie przewiduje zażalenia w odniesieniu do danego postanowienia, to ten środek nie przysługuje. Wnosząc skargę kasacyjną od powyższego wyroku pełnomocnik J. P. zażądał jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA do ponownego rozpoznania, "uwzględniając koszty postępowania za drugą instancję", ewentualnie zmiany zaskarżonego orzeczenia przez uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy ŚWINB celem nadania biegu zażaleniu. Sądowi pierwszej instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało wpływ na wynik postępowania, a w szczególności art. 263 § 1 kpa i 264 kpa przez niezaliczenie zaliczki na biegłego do kosztów postępowania, co w konsekwencji skutkowało oddaleniem skargi. W uzasadnieniu podano, że art. 262 § 1 kpa do kosztów postępowania zalicza m. in. należność biegłych. Natomiast art. 264 § 2 kpa stanowi, że na rozstrzygnięcie o kosztach przysługuje zażalenie. Jeżeli zatem, jak z powyższego niewątpliwie wynika, orzeczenie Sądu pierwszej instancji zostało wydane z naruszeniem wyżej powołanych przepisów, to tym samym skarga kasacyjna jest w pełni uzasadniona oraz konieczna. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bezzasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły. Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej nie są uzasadnione. NSA w pełni akceptuje rozstrzygnięcie dokonane przez WSA i uznaje je za własne. NSA wskazuje więc, że wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej zażalenie, o którym mowa w art. 264 § 2 kpa odnosi się do ustalenia wysokości końcowych kosztów postępowania, osób zobowiązanych do ich poniesienia oraz terminów i sposobu ich uiszczenia. Jest to więc rozstrzygnięcie końcowe w sprawie kosztów postępowania. Czym innym zaś jest zaliczka, o której mowa w art. 262 § 2 kpa, która stanowi tylko składnik kosztów postępowania i jest pobierana w toku trwającego postępowania administracyjnego. Dlatego też przyjąć trzeba, że na postanowienie wydane na podstawie art. 262 § 2 kpa stronie nie służy zażalenie jako samodzielny środek zaskarżenia (por. np.: wyrok NSA z dnia 20 lipca 2010 r., I OSK 1282/09, LEX nr 744965; M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do art. 262 Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.00.98.1071), LEX nr 139595, uw. 8) i dlatego takie postanowienie, jak trafnie podnosi WSA, strona może kwestionować tylko w odwołaniu od decyzji kończącej dane postępowanie (art. 142 kpa). Mając powyższe na uwadze, w przypadku wpłynięcia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 262 § 2 kpa organ drugiej instancji ocenia jego dopuszczalność i w tym zakresie stosuje przepis art. 134 kpa w związku z art. 144 kpa, a więc ma obowiązek stwierdzenia w drodze postanowienia niedopuszczalności zażalenia. Tak prawidłowo postąpił właśnie ŚWINB w niniejszej sprawie i WSA trafnie zaakceptował takie poprawne rozstrzygnięcie organu. W konsekwencji, na podstawie art. 184 ppsa, należało orzec jak w sentencji.