II SA/Rz 697/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Maria Piórkowska Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Małgorzata Wolska /spr./ Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego -skargę oddala- Decyzją z dnia [...] maja 2011r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję Kierownika Sekcji Realizacji Świadczeń z dnia [...] stycznia 2011r., nr [...] odmawiająca przyznania J. K. zasiłku okresowego, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. W podstawie prawnej Kolegium wskazało art. 138 § 2 ustawy z dnia 14.06.1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071) – zwana dalej k.p.a. Z uzasadnienia decyzji i akt administracyjnych wynika, że w dniu [...] stycznia 2011r. J. K. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego i rozpoznaniu powyższego wniosku Kierownik Sekcji Realizacji Świadczeń, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzją z dnia [...] stycznia 2011r., nr [...] odmówił J. K. przyznania zasiłku okresowego. Organ I instancji przytaczając treść art. 38 ust. 1, 2 ustawy z dnia 12.03.2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) – zwana dalej u.p.s. oraz powołując się na art.8 ust. 1, 3 i 4 u.p.s. wskazał, że podstawą odmowy przyznania zasiłku okresowego jest przekroczenie kryterium dochodowego. Wskazał, że J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, źródłem dochodu jest renta w wysokości 653,09/m-c oraz kwota wynajmu pokoju w wysokości 100zł. Łączny miesięczny dochód wynosi 753,09 zł. Tymczasem kryterium dochodowe wynosi 477 zł/m-c. Od decyzji tej odwołanie złożył J. K. wskazując, że jest ona dla niego krzywdząca. Podniósł, że organ niewłaściwie naliczył dochód, który w rzeczywistości wynosi 271 zł 65 gr. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2011r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości, a sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia. Kolegium wskazało, że materialno-prawną podstawę żądania odwołującego stanowi ustawa z dnia 13.03.2004r. o pomocy społecznej. Powołując się na treść art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s. dotyczących instytucji pomocy społecznej (jej rodzaju, formy i rozmiaru) podniosło, że określony w art. 38 ust. 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Stosownie zaś do art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Kolegium uznało, że organ I instancji błędnie określił wysokość dochodu osiąganego przez odwołującego. Wskazało, że z dołączonego do dokumentacji zaświadczenia komornika z dnia [...].01.2011r. wynika, że w grudniu 2010r. dokonał J. K. potrącenia w kwocie 381,44 zł na poczet rat alimentacyjnych z czego 331,69 zł komornik przekazał Prezydentowi Miasta tytułem wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W uzasadnieniu decyzji brak jest jakiejkolwiek wzmianki na temat potrąceń, a przy ustalaniu kryterium dochodu organ nie odliczył od dochodu kwoty potrąceń alimentacyjnych. Powołując się na wyrok NSA z 15.09.2009r., sygn. akt I OSK 94/19 Kolegium wskazało, że art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. mówi wyraźnie o alimentach świadczonych na rzecz innych osób, nie precyzując czy świadczenie to ma być dobrowolne czy nie, a także czy mają to być alimenty bieżące czy zaległe. Stanowi on, że przychód ma być pomniejszony o alimenty. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie złożył J. K. i nie wskazując kierunku jej weryfikacji zarzucił fałszowanie dokumentacji i "tendencyjne" postępowanie pracowników i dyrekcji MOPS’u w R. wobec jego osoby. Zarzucił łamanie Konstytucji RP i przepisów prawa oraz zażądał 100 tys. odszkodowania tytułem zadośćuczynienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazało, że wysokość ustalonego przez organ I instancji dochodu wynikała z błędnej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. W piśmie procesowym złożonym do WSA w Rzeszowie w dniu 3 sierpnia 2011r. J. K. dodał, że Kolegium niezastosowało żadnych środków dyscyplinujących wobec dyrekcji i pracowników MOPS’u oraz UM. Wskazał, że świadomie i z premedytacją urzędnicy odmawiali mu przyznania zasiłku okresowego. Łamiąc przy tym Konstytucję i przepisy prawa. Odmowa przyznania zasiłku nie była wynikiem błędnej wykładni prawa, lecz wynikała ze złej woli urzędników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) - zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy - lub do stwierdzenia nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. W rozpatrywanej sprawie Sąd wskazanych wyżej wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Materialnoprawną podstawę w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 ze zm. – zwana dalej u.ps.), która określa zasady przyznawania pomocy społecznej. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 u.p.s., pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Natomiast stosownie do art. 3 ust. 1 tej ustawy służy ona wspieraniu osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwieniu im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być jednak odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej, której rodzaje określone zostały w art. 36 u.p.s., jest świadczenie pieniężne w postaci zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (pkt 1) oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny (pkt 2). Zauważyć należy jednak, że przyznanie wyżej wskazanego świadczenia uzależnione będzie od spełnienia obligatoryjnej przesłanki, jaką jest uzyskanie dochodu niższego od kryterium dochodowego, określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s. Ustawa o pomocy społecznej dokładnie określa, w jaki sposób organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o przyznanie świadczenia. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. dochód stanowi sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych (pkt 1), składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach (pkt 2), jak również kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (pkt 3). Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy i ustalił, że skarżący J. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a źródłem dochodu jest otrzymywana renta w wysokości 653,09 zł/m-c oraz uzyskiwana z wynajmu pokoju kwota 100 zł/m-c, a zatem łączny dochód ww. wynosi 753,09 zł. Na skutek odwołania złożonego przez J. K., decyzja ta została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia [...] maja 2011r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Sądu prawidłowo Kolegium uznało, że organ I instancji błędnie określił wysokość dochodu osiąganego przez skarżącego. W aktach sprawy zalega bowiem wydane przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w R. zaświadczenie z dnia [...] stycznia 2011r., z którego wynika, że ZUS Oddział w R. w miesiącu grudniu 2010r. dokonał J. K. potrącenia w kwocie 381,44 zł na poczet rat alimentacyjnych, z czego 331,69 zł przekazał Prezydentowi Miasta tytułem wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ I instancji ustalając wysokość kryterium dochodowego, nie uwzględnił zawartej w art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. dyspozycji, nakazującej pomniejszenie przychodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z ugruntowanego juz w tym zakresie orzecznictwa wynika, że w celu prawidłowego ustalenia wysokości osiąganych przychodów należy odliczyć od dochodu skarżącego tak świadczone przez niego alimenty bieżące jak i płacone kwoty alimentów zaległych (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. IV SA/Gl 406/2010 LexPolonica nr 2508331). Wskazany wyżej art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s. stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszony o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zatem dochód to suma miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub z miesiąca złożenia wniosku, uzyskanych bez względu na ich tytuł i źródło, chyba że ustawa stanowi inaczej, pomniejszona o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W świetle tej definicji nie ma zatem znaczenia z jakiego tytułu i źródła pochodzi przychód, o ile ustawa nie stanowi inaczej, a także jakie alimenty i w jaki sposób są świadczone, byleby było to na rzecz innych osób. Skoro dochodem jest przychód uzyskany bez względu na tytuł i źródło, pomniejszony o alimenty, to uzyskany przez skarżącego przychód powinien zostać pomniejszony o alimenty, które z tego przychodu są świadczone. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej mówi wyraźnie o alimentach świadczonych na rzecz innych osób, nie precyzując czy świadczenie to ma być dobrowolne czy nie, a także czy mają to być alimenty bieżące czy zaległe. (patrz - wyrok NSA z dnia 15 września 2009 r., sygn. akt I OSK 94/09, wyrok IV SA/GL 428/09 - dostępny w internetowej bazie CBOIS). W konsekwencji uznać należało, że wysokość ustalonego przez organ I instancji dochodu, wynikała z błędnej wykładni art. 8 ust. 3 pkt 3 u.p.s., co uprawniało organ odwoławczy do uchylenia decyzji organu I instancji, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że SKO poprawnie oceniło i dokonało interpretacji przepisów stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, dotyczących sposobu prowadzenia przez pracowników i dyrekcję MOPS’u postępowań, łamania Konstytucji RP i przepisów prawa Sąd zauważa, że nie znajdują one żadnego wsparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 151 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.