III SA/Wa 597/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Kraus, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Maria Nałęcz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. oraz za poszczególne miesiące od stycznia do czerwca 2005 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz W. S. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. nadał rygor natychmiastowej wykonalności wydanej w stosunku do W. S. (dalej "Skarżącego") decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2004 r. do czerwca 2005 r. w kwocie 85.220,00 zł. W uzasadnieniu wzmiankowanego postanowienia organ podatkowy I instancji stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zobowiązanie podatkowe przedawnia się 31 grudnia 2010 r. Do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego pozostaje więc okres niespełna dwóch miesięcy, spełniając tym samym przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej "O.p.". Poza tym wskazał, że podatnik sam nie zdecydował się w okresie ponad pięciu lat na skorygowanie złożonych deklaracji i wpłatę należnego zobowiązania, mimo że wiedział że otrzymane od kontrahentów faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu rzeczy. To wszystko zdaniem organu podatkowego pozwalało przypuszczać, że podatnik dobrowolnie nie wykona zobowiązania wynikającego z decyzji i spełniona zostanie przesłanka z art. 239b § 2 Ordynacji podatkowej pozwalająca nadać powołanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w W. żądając jego uchylenia i podnosząc, iż narusza ono przepisy postępowania podatkowego, tj.: - art. 191 O.p. oraz art. 210 § 4 O.p. w związku z art. 219 O.p., poprzez dowolną ocenę dowodów wyrażającą się w przyjęciu, że podatnik wiedział, iż faktury nie odzwierciedlały stanu faktycznego oraz niewskazanie w uzasadnieniu postanowienia dowodów, na których oparto powyższe ustalenie, - naruszenie przepisów art. 239b § 2 O.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, gdyż Naczelnik Urzędu Skarbowego nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Zdaniem Skarżącego z zebranego materiału dowodowego nie można wyprowadzić wniosku, że podatnik wiedział o tym, że paliwo pochodzi z nielegalnego źródła. W uzasadnieniu skarżonego postanowienia również nie wskazano żadnych dowodów na potwierdzenie tego wniosku. W ocenie Skarżącego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji stanowi sankcję za to, że Strona nie zgadza się z ustaleniami Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na skutek rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] grudnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy uznał bowiem, że w sprawie istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług, określone na wysoką kwotę, nie zostanie wykonane przed upływem terminu przedawnienia tego zobowiązania. Za trafny uznał natomiast zarzut, iż w uzasadnieniu postanowienia nie wskazano dowodów, na podstawie których wywiedziono, że podatnik wiedział o tym, że faktury otrzymane od kontrahenta nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Jednak zdaniem organu odwoławczego kwestia ta nie miała znaczenia w tej sprawie, stąd uchybienie to nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia zażalenia. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w uzasadnieniu skarżonego postanowienia prawidłowo wskazano przesłanki wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 2004r. oraz za miesiące od stycznie do czerwca 2005r. Od powyższego postanowienia wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której Skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia jak i poprzedzającego je postanowienia organu podatkowego I instancji. Skarżący zarzuca, iż zaskarżone postanowienie narusza art. 239b § 1 pkt. 4 O.p. oraz art. 239b § 2 O.p. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że samo istnienie przesłanki w postaci bliskiego upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest wystarczające dla przyjęcia uprawdopodobnienia faktu, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane, które to uchybienie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Natomiast w myśl art. 239b § 1 O.p. przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Wobec powyższego organ podatkowy I instancji nadając nieostatecznej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności zobowiązany jest wykazać równocześnie istnienie jednej z przesłanek wskazanych w cytowanym wyżej § 1 art. 239b O.p. jak i wymienionej w § 2 tego przepisu przesłanki w postaci uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest istnienie przesłanki wymienionej w art. 239b § 1 pkt 4 O.p., bowiem zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od grudnia 2004 r. do czerwca 2005 r., stosownie do art. 70 § 1 O.p., miało się przedawnić z końcem 2010 r., a postanowienie organu I instancji w przedmiocie nadania decyzji określającej to zobowiązanie wydane zostało 2 listopada 2010 r. , zatem w okresie krótszym niż 3 miesiące do czasu przedawnienia tego zobowiązania. Kwestią sporną jest natomiast wykazanie przez organy podatkowe przesłanki wymienionej w § 2 art. 239b O.p., to jest uprawdopodobnienia że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Rygor natychmiastowej wykonalności może zostać nadany tylko wtedy, gdy organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Oznacza to, że już w toku postępowania wymiarowego organ winien gromadzić informacje o podatniku, o jego sytuacji finansowej, w tym dotyczącej prowadzonych wobec niego egzekucji. Organ powinien też posiadać wiedzę dotyczącą podejmowanych przez stronę czynności mających na celu wyzbycie się majątku. Dane zebrane przez organ podatkowy powinny dać podstawę do stwierdzenia czy zobowiązanie wynikające z decyzji zostanie przez podatnika wykonane czy też nie. Uprawdopodobnienie nie daje pewności a jedynie wiarygodność wystąpienia przesłanki niewykonania decyzji – Ordynacja podatkowa. Komentarz do art. 239b, red. prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 3, 2011 r. Uprawdopodobnienie należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu (...) jest wysoce prawdopodobne - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 7 października 2008 r., sygn. akt. I SA/Wr 801/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż uprawdopodobnieniem faktu, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane, zdaniem organu podatkowego I instancji stanowiły okoliczności, iż podatnik sam nie zdecydował się w okresie ponad pięciu lat na skorygowanie złożonych deklaracji i wpłatę należnego zobowiązania, mimo że wiedział, że otrzymane od kontrahentów faktury nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu rzeczy. Organ odwoławczy nie podzielił tego stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., a mimo to stwierdził, że prawidłowo wskazano przesłanki wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał inną okoliczność, która w jego ocenie uprawdopodobniała niewykonanie zobowiązania podatkowego, a mianowicie wysoką kwotę tego zobowiązania. W ocenie Sądu organy podatkowe obu instancji w wydanych w sprawie postanowieniach nie uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Wskazane przez organ podatkowy I instancji okoliczności dotyczyły zachowania Skarżącego w okresie poprzedzającym wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług i choćby to (abstrahując od oceny twierdzeń organu w tym zakresie jako, że nie ma ona znaczenia w przedmiotowej sprawie) przesądza, że nie mogły one uprawdopodobnić niewykonania zobowiązania wynikającego z tej decyzji, ten fakt bowiem miał mieć miejsce w przyszłości. Natomiast podniesiona przez Dyrektora Izby Skarbowej okoliczność dotycząca wysokiej kwoty zobowiązania podatkowego zdaniem Sądu, nie może samodzielnie uprawdopodobnić takiej obawy, bez zestawienia tej kwoty choćby z sytuacją majątkową podatnika, jego postawą w realizacji innych ciążących na nim zobowiązań, czy też kwestią rozporządzania posiadanym majątkiem. Wyłącznie bowiem porównanie kwoty zobowiązania podatkowego ze wskazanymi wyżej okolicznościami pozwalałoby na uprawdopodobnienie okoliczności, iż zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Jednakże organy podatkowe w wydanych postanowieniach nie dokonały analizy o jakiej wyżej mowa i tym samym w ocenie Sądu naruszyły art. 239b § 2 O.p. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.