III SA/Lu 342/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca),, Sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy referent Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi S. S. - Usługi Transportowe Krajowe i Międzynarodowe na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję z dnia [..] listopada 2010 r., wydaną przez L. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego oraz nałożył na S. S. karę pieniężną w wysokości 27 700 zł za naruszenia z lp. 1.8. ust. 1, lp. 2.1, lp. 10.2., lp. 10.3., lp. 10.4., lp. 11.4 ust. 2 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125 poz. 874 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że podstawą nałożenia kary było naruszenie warunków dotyczących dokumentacji czasu pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne, wykonywanie transportu drogowego osób bez wymaganego zezwolenia, skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu przewozu drogowego, przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia oraz okazanie podczas kontroli w przedsiębiorstwie wykresówki, która nie zawiera wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy. Wymienione naruszenia ustalone zostały podczas kontroli przedsiębiorcy S. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Usługi [...]." (protokół kontroli z dnia 17 marca 2011 r.). Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8 ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów: o czasie pracy kierowców, wiążących Rzeczpospolitą umów międzynarodowych oraz przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych podlega karze pieniężnej od 50 do 15 000 zł. Organ wymienił następnie pozycje załącznika do ustawy, przewidujące określone naruszenia i szczegółowo omówił, z przytoczeniem przepisów, każde ze stwierdzonych w czasie kontroli naruszeń oraz wysokość kar (str. 3-16 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Organ stwierdził, że niezasadne było nałożenie przez organ pierwszej instancji kar w kwocie po 500 zł w dwóch przypadkach naruszenia określonego w lp. 11.4 ust.2, dotyczącego aktywności kierowców. Organ drugiej instancji wskazał, że obowiązkiem przedsiębiorcy jest prawidłowa organizacja pracy i kontrola pracy kierowców w celu zapobiegania powstawania naruszeń. Obowiązek ten nakładają na przedsiębiorcę obowiązujące przepisy. Odnosząc się do zarzutów skarżącego w zakresie braku podstaw do kontroli przewozów regularnych do 50 km, organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 25 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, obowiązkiem pracodawcy jest prowadzenie ewidencji czasu pracy kierowców w formie: zapisów na wykresówkach, wydruków danych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, plików pobranych z karty kierowcy i tachografu cyfrowego, innych dokumentów potwierdzających czas pracy i rodzaj wykonywanej czynności. Stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy - ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest zatem udokumentowanie każdego dnia pracy kierowcy poprzez ewidencjonowanie czasu pracy i okazanie dokumentacji pracy kierowcy. Odnosząc się do zarzutów w zakresie naruszenia z lp. 10.2 przy wykonywaniu przewozów regularnych, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 50 ustawy o transporcie drogowym, do zadań Inspekcji należy kontrola dokumentów związanych z wykonywaniem transportu drogowego oraz przestrzegania warunków w nich określonych. Dokumentacją związaną z wykonywaniem przewozu drogowego jest również ewidencja czasu pracy kierowców. Odnosząc się do kolejnych argumentów skarżącego odnośnie naruszenia określonego w lp. 1.8 ust. 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy podkreślił, że podczas kontroli w przedsiębiorstwie skarżący nie okazał wymaganych zaświadczeń lekarskich. Obowiązkiem pracodawcy jest skierowanie pracownika na badania lekarskie i dopuszczenie do pracy dopiero w momencie stwierdzenia, że lekarz potwierdził brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Odpowiadając na zarzut nadmiernie długiego okresu przeprowadzanej kontroli organ wskazał, że zgodnie z art. 83 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać określonej liczby dni. Organ wyjaśnił, że kontrola przeprowadzona przez Inspekcję Transportu Drogowego została prowadzona przede wszystkim w siedzibie organu administracji. Z uwagi na powyższe interes przedsiębiorcy nie został naruszony. Również naruszenie przepisów dotyczących przekroczenia trwania kontroli nie miało wpływu na wynik kontroli, a więc wyniki przeprowadzonej kontroli mogły stanowić materiał dowodowy dla wydania decyzji administracyjnej. Organ odwoławczy stwierdził następnie, że brak podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym. Odwołujący powinien przedłożyć dowody na okoliczności wynikające z tego przepisu, a mianowicie, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia prawa przez kierowcę pojazdu lub że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń bądź okoliczności, których skarżący nie mógł przewidzieć. Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie brak podstaw do odstąpienia od obowiązku przestrzegania norm czasu pracy na podstawie art. 12 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrot kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a w szczególności przepisów ustawy o czasie prawy kierowców oraz ustawy o transporcie drogowym. Ponadto skarżący wskazuje na rażące naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak zgromadzenia rzetelnego materiału dowodowego oraz uznanie materiałów zgromadzonych w sprawie wbrew art. 75 § 1 k.p.a. za legalne dowody. Skarżący zarzucił, że organ nie wskazał podstawy prawnej swojego działania, w szczególności nie przedstawił przepisu umożliwiającego kontrolę wykresówek za rok wstecz dla kierowców pracujących na liniach regularnych do 50 km. Obowiązek przechowywania wykresówek przez rok po ich użyciu dotyczy wyłącznie przewozów regulowanych rozporządzeniem 561/2006 (rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1). Skarżący wskazał, że rozporządzenie 561/2006 pozwala na kontrolę okresów aktywności za rok wstecz tylko w tym zakresie, w jakim rejestrowane były przewozy podlegające pod przepisy tegoż rozporządzenia. Skarżący podniósł też bezzasadność kary nałożonej w oparciu o lp. 1.8.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, tj. z powodu naruszenia obowiązku kierowania pracowników na okresowe badania lekarskie i psychologiczne. Skarżący zarzucił również przekroczenie maksymalnego czasu kontroli określonego w art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, bowiem czas trwania wszystkich kontroli przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców 12 dni roboczych, a kontrola u skarżącego trwała od 19 stycznia do 17 marca 2010 r. W tej sytuacji, zgodnie z art. 77 ust. 6 ustawy, dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności jej z prawem Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego i procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. Wbrew twierdzeniom skarżącego, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające, należycie rozważył i ocenił wszystkie dowody, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i właściwie dokonał subsumcji ustalonego stanu pod powołane w decyzji normy prawne. Skarżący nie kwestionuje dokonanych przez organ ustaleń faktycznych. Zbędne jest zatem szczegółowe omawianie dokonanych przez organ ustaleń w zakresie stwierdzonych naruszeń. Zarzuty zawarte w skardze skupiają się na trzech głównych kwestiach: Pierwszą z nich jest zarzucany przez skarżącego brak podstawy prawnej umożliwiającej kontrolę wykresówek za rok wstecz dla kierowców pracujących na liniach regularnych do 50 km, a tym samym nakazującej przedsiębiorcy przechowywanie takich danych. Zgodzić się należy ze skarżącym, że obowiązek przechowywania wykresówek przez rok, który został określony w art. 14 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, dotyczy, zgodnie z art. 3 ust. 1 tegoż rozporządzenia, odczytów z urządzeń rejestrujących zamontowanych w pojazdach służących do przewozu drogowego, ale z wyłączeniem pojazdów, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, zatem z wyłączeniem pojazdów używanych do przewozu osób w ramach przewozów regularnych, których trasa nie przekracza 50 km (art. 3 lit. a rozporządzenia (WE) nr 561/2006). Argumentacja ta nie ma jednak znaczenia w sprawie, gdyż obowiązek przechowywania wykresówek, na który powołał się organ wymierzając karę, wynika nie z przytoczonych przez skarżącego przepisów unijnych, lecz bezpośrednio z art. 25 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 z późn. zm.)w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, gdzie wskazano, że pracodawca prowadzi ewidencję czasu pracy kierowców w formie m. in. zapisów na wykresówkach, zaś stosownie do art. 25 ust. 2 pkt 2 tej ustawy - ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca przechowuje przez okres 3 lat po zakończeniu okresu nią objętego. Kwestia ta została dostatecznie wyjaśniona w uzasadnieniu organu odwoławczego. Ustalenie, że okazane w czasie kontroli wykresówki nie zawierały wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy uzasadniało nałożenie na skarżącego kary określonej w pkt 11.4.2 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 125 poz. 874 z późn. zm.). Kolejny zarzut sprowadzał się do tego, że przedsiębiorca dysponował zaświadczeniem lekarskim, które jednak zostało wadliwie wystawione przez lekarza na niewłaściwym formularzu. Również w tym wypadku trafnie organ wykazał, że dysponowanie przez kierowcę zaświadczeniem lekarskim wydanym na podstawie przepisów prawa o ruchu drogowym (o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami silnikowymi dla odpowiednich kategorii prawa jazdy) nie jest równoznaczne z realizacją innego obowiązku, określonego w art. 39j ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którymi kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, zaś badania lekarskie są wykonywane w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm.). Takimi zaświadczeniami kierowcy skarżącego nie dysponowali. Obowiązkiem przedsiębiorcy jest skierowanie kierowcy na badania lekarskie i psychologiczne (art. 39l ust. 1 pkt 1b/ ustawy o transporcie drogowym). Rzeczą przedsiębiorcy jest sprawdzenie, czy kierowcy posiadają wszystkie wymagane dokumenty. Nie można zgodzić się z tłumaczeniem skarżącego, że uchybienie to jest przez niego niezawinione, bowiem wynikało z pomyłki lekarza, który wystawił stosowne zaświadczenie na niewłaściwym druku. Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie dysponował niezbędnym dokumentem potwierdzającym wykonanie badań o dopuszczeniu do wykonywania pracy jako kierowca, a jedynie o dopuszczeniu do prowadzenia określonego rodzaju pojazdów, mimo, że przy należytej staranności mógł ten ewentualny błąd ten wykryć i naprawić. Organy dokonujące kontroli nie mogą weryfikować prawidłowości czy zakresu zaświadczeń lekarskich w oparciu o tego rodzaju tłumaczenia powołujące się na pomyłkę lekarza wystawiającego zaświadczenie. Ustalenie, że kierowcy wskazani w uzasadnieniu decyzji nie posiadali wymaganych zaświadczeń, określonych w art. 39j ustawy o transporcie drogowym, dawało podstawę do nałożenia na skarżącego kary, wymienionej w pkt 1.8.1. załącznika do ustawy. Kolejny zarzut dotyczy zakazu korzystania z dowodów zebranych w trakcie kontroli przeprowadzonej z naruszeniem z art. 83 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.). Zarzut ten nie może być uwzględniony, gdyż nie doszło do przeprowadzenia dowodów z przekroczeniem terminu kontroli, określonego w art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy, który stanowi, że czas trwania wszystkich kontroli organu kontroli u przedsiębiorcy w jednym roku kalendarzowym nie może przekraczać w odniesieniu do mikroprzedsiębiorców 12 dni roboczych. Dokonując ustaleń faktycznych organ oparł się na zapisach z urządzeń rejestrujących posiadanych przez skarżącego. Pobranie tych dokumentów nastąpiło w siedzibie przedsiębiorcy w dniach 19 stycznia 2010 r. (pierwszy dzień kontroli) i 1 lutego 2010 r. (10 dnia roboczego, licząc pięciodniowy tydzień roboczy). W istocie zatem przeprowadzanie kontroli w siedzibie przedsiębiorcy trwało dwa dni. Dalsze czynności miały charakter analizy zebranych już dowodów, przeprowadzanej nie u przedsiębiorcy, lecz w organie. Nie można zatem zasadnie twierdzić, że wnioski z postępowania dowodowego polegającego na analizie wykresówek powinny być pominięte na podstawie przepisu art. 77 ust. 6 tej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który nakazuje odrzucić dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wyniki kontroli. Skoro zaś dowody zostały przeprowadzone (pobrane) w terminie, nie doszło do naruszenia przepisów prawa w zakresie kontroli w tym zakresie. Natomiast okoliczność, że formalne zakończenie kontroli i sporządzenie protokołu nastąpiło po upływie 12 dni roboczych od jej wszczęcia, nie dyskwalifikuje ustaleń w niej poczynionych, ani nie wyklucza dowodów w trakcie niej przeprowadzonych, w sytuacji, gdy w momencie ich dokonywania, czynności były prowadzone prawidłowo. Dokonanie ustaleń w oparciu o te dowody nie narusza także art. 75 §1 i 77 § 1 k.p.a. Zdaniem sądu organy oparły się na materiale dowodowym prawidłowo i wyczerpująco zebranym w toku kontroli (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), dokonując jego odpowiedniej oceny, stosownie do art. 80 k.p.a., a swoje stanowisko uzasadniły zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy przez organy i wydawaniu zaskarżonych decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia innych przepisów procedury administracyjnej. Zaskarżona decyzja nie narusza także prawa materialnego. Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy a także przepisów o czasie pracy kierowców i przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15 000 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków wskazanych wyżej oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy. Wobec niebudzącego wątpliwości stwierdzenia naruszenia przez skarżącego wskazanych w decyzji przepisów, prawidłowe było nałożenie na skarżącego, z mocy art. 93 ust. 1 kar pieniężnych w łącznej wysokości 27 700 zł, zgodnie z wykazem naruszeń, określonych w pkt 1.8.1., 2.1, 10.2, 10.3, 10.4 oraz 11.4.2. Prawidłowa jest także ocena organu, że brak podstaw do zastosowania w sprawie niniejszej art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym jeżeli stwierdzone zostanie, że naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć, nie stosuje się przepisów o nakładaniu kar pieniężnych. W przypadku skarżącego okoliczności takie nie zachodziły. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu – skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).