V SA/Wa 1172/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza na rzecz W.K. od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] lutego 2005 r. W.K. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, tj. o przyznanie płatności na budowę płyty gnojowej o powierzchni [...] m2 oraz budowę zamkniętego zbiornika na gnojówkę o pojemności [...] m3. Ponadto wnioskował o dofinansowanie przedsięwzięcia polegającego na pokryciu ścian i podłóg w pomieszczeniach do wykonywania udoju lub przechowywania mleka łatwo zmywalną powłoką oraz wyposażenie gospodarstwa w schładzalnik do mleka o pojemności od 400 l do 800 l. W dniu [...] sierpnia 2006 r. w gospodarstwie wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola, która wykazała, że gospodarstwo nie jest wyposażone w płytę obornikową oraz zbiornik na gnojówkę spełniający standardy Unii Europejskiej. Stwierdzono również, że pomieszczenia przeznaczone do udoju i przechowywania mleka nie posiadają łatwo zmywalnych podłóg oraz ścian, a ponadto schładzalnik, w który wyposażone jest gospodarstwo ma pojemności 300 l. Decyzją z [...] października 2006 r., nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. przyznał W.K. płatność z tytułu pomocy finansowej w łącznej wysokości [...] zł, a na rachunek bankowy wnioskodawcy przekazano pierwszą ratę płatności w wysokości [...] zł. Następnie, tj. [...] grudnia 2007 r. W.K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w P. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie co najmniej 4 EJW. Wobec powyższego w dniu [...] stycznia 2008 r. w gospodarstwie W.K. została przeprowadzona wizytacja, w wyniku której stwierdzono wybudowanie płyty gnojowej o wielkości [...] m2 oraz wybudowanie zbiornika na gnojówkę o pojemności [...] m3. Przeprowadzona kontrola nie potwierdziła natomiast wyposażenia gospodarstwa w schładzalnik o pojemności od 400 I do 800 l. Następnie w dniu [...] stycznia 2008 r. przeprowadzona została kolejna kontrola gospodarstwa wnioskodawcy, która wykazała, iż jest ono wyposażone w płytę gnojową o powierzchni [...] m2, zbiornik na gnojówkę o pojemności [...] m3, pomieszczenia do przeprowadzenia udoju oraz przechowywania mleka posiadające łatwo zmywalne ściany i podłogi, schładzalnik do mleka o pojemności 520 l. W oświadczeniu z dnia [...] stycznia 2008 r. W.K. poinformował Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P., że zbiornik na mleko dostarczono mu w dniu [...] stycznia 2008 r. Następnie dnia [...] kwietnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wydał decyzję nr [...] o uchyleniu decyzji [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej i odmowie przyznania płatności. Od powyższej decyzji W.K. wniósł odwołanie. Decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...] o odmowie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Wobec powyższego zainteresowany złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P., który stwierdził nieważność przedmiotowej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, nr [...] (wyrok z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Po 473/08). Następnie pismem z [...] października 2010 r. wnioskodawca został poinformowany o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie nienależnie pobranych płatności przyznanych na mocy decyzji nr [...]. Decyzją z [...] grudnia 2010 r., nr [...] Prezes ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych przez W.K. płatności w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania, do czego był zobowiązany zgodnie z § 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 17, poz. 142, z późn. zm.); powoływanego dalej jako: "rozporządzenie". W.K. nie zgodził się z powyższą decyzją i złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] marca 2011 r. – po rozpatrzeniu wniosku – Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję nr [...]1, którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z [...] grudnia 2010 r. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z treścią § 3 pkt 3 rozporządzenia płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. Następnie organ wskazał, że z treści § 10 ust. 1 rozporządzenia wynika, że pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia o zrealizowaniu przedsięwzięcia. Mając na uwadze powyższe organ zauważył, że pomimo złożenia oświadczenia o zakończeniu realizacji planowanej inwestycji, wnioskodawca nie zrealizował całości zadeklarowanego przedsięwzięcia, gdyż podczas kontroli, która przeprowadzona została w dniu [...] stycznia 2008 r. w gospodarstwie nie stwierdzono schładzalnika do mleka o pojemności 400 l do 800 l. Organ podkreślił także, iż wnioskodawca składając wniosek o przyznanie płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej wskazał, że zna zasady przyznawania tej pomocy, konsekwencji niewykonania zobowiązania i obowiązki jakie spoczywają na producencie rolnym przystępującym do programu, co potwierdza złożony na wniosku podpis W.K.. Odnosząc się do argumentacji złożonego przez W.K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że: - nieścisłości jakie zawiera stan faktyczny zaskarżonego rozstrzygnięcia (wizytacja w gospodarstwie strony w dniu [...] stycznia 2008 r., data wyposażenia gospodarstwa w schładzalnik do mleka, informacje zawarte w protokole nr [...]) nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, - nie było konieczności dokonania szczegółowej analizy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt III SA/Po 473/08 z uwagi na fakt, że zapadł on w innym postępowaniu a wykryte wady nie mają żadnego znaczenia dla aktualnie prowadzonego postępowania opartego na odmiennych przesłankach, - warunki wynikające z planu dofinansowania winny być zrealizowane w dniu, w którym składane jest oświadczenie o realizacji przedsięwzięcia, - organ prowadzący postępowanie stoi na straży praworządności, nie ma natomiast obowiązku podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwagi na interes społeczny i słuszny interes obywateli, nie ma też obowiązku zebrania materiału dowodowego, gdyż opiera się na materiale dowodowym przedstawionym przez stronę postępowania, organ nie jest również zobowiązany do informowania stron o zmianach w obowiązujących przepisach prawa zaś producent rolny nie jest zwolniony z obowiązku zaznajamiania się z przepisami prawa regulującymi jego uprawnienia i obowiązki wynikające z otrzymania pomocy finansowej, - w sprawie wnioskodawcy nie zaistniały żadne z wymienionych w § 10 ust. 2 ww. rozporządzenia okoliczności, uzasadniające brak konieczności zwrotu pierwszej raty płatności. W świetle powyższego organ uznał, iż zasadnym było ustalenie kwoty nienależnie pobranych przez wnioskodawcę płatności. W dniu 28 kwietnia 2011 r. W.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję z [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu skargi skarżący zauważył, iż wyrokiem z dnia 16 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Po 473/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. stwierdził, nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. nr [...]. Wyrok ten jest prawomocny, a wobec tego w obrocie prawnym cały czas funkcjonuje decyzja z dnia [...] października 2006 r. nr [...], przyznająca skarżącemu pomoc finansową. Zainteresowany zauważył, że nie można orzec o zwrocie środków, skoro nie doszło do wzruszenia prawomocnej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej. Ponadto zauważył, że wykonał wszystkie obowiązki nałożone na niego decyzją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2006 r., co oznacza, że środki wsparcia finansowego z Unii Europejskiej zostały wydatkowane zgodnie z celem. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich płatność wypłaca się w dwóch ratach. W ocenie organu, z treści § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia wynika jednoznacznie, iż drugą ratę płatności wypłaca się jeżeli producent rolny, złoży kierownikowi właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego biura powiatowego ARiMR, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w Planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez ARiMR, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia i tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 ESU. Z uwagi na powyższe, Prezes ARiMR uznał, iż realizację przedsięwzięć o różnych końcowych terminach dostosowania należy traktować, jako jedno przedsięwzięcie określone w Planie dostosowania. Jako podstawę ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności organ wskazał niezrealizowanie całości zadeklarowanego przedsięwzięcia. Organ wyjaśnił, iż w dniu [...] stycznia 2008 r. stwierdzono w trakcie wizytacji w gospodarstwie wnioskodawcy wykonanie płyty gnojowej o wielkości [...] m² oraz wybudowanie zbiornika na gnojówkę o pojemności [...] m³. Prezes ARiMR zaznaczył, że w dniu [...] stycznia 2008 r. skarżący nie wyposażył gospodarstwa w schładzalnik do mleka o pojemności 400 l do 800 l, a tym samym nie dostosował swojego gospodarstwa do standardu określonego w Planie dostosowania. Niesporne jest przy tym, iż termin realizacji powyższego przedsięwzięcia wynosił 12 miesięcy od dnia przyznania płatności. Należy jednak zauważyć, iż skarżący zobowiązał się do wykonania dwóch różnych przedsięwzięć, określonych w § 5 rozporządzenia. Nawet zatem w przypadku ustalenia, że skarżącego obciąża nieterminowe wyposażenie gospodarstwa w schładzalnik do mleka, organ winien rozważyć, czy winno to pociągać za sobą konsekwencje w odniesieniu do całego Planu dostosowania. Wnioskodawca bowiem w istocie zobowiązuje się do dostosowania gospodarstwa do standardów unijnych. Taki jest cel dopłat określony w rozporządzeniu. Środkiem, służącym do realizacji tego celu są określone właśnie w § 5 przedsięwzięcia. Z kolei § 10 przewiduje konsekwencje niezrealizowania przedsięwzięcia. Jednakże biorąc pod uwagę unormowania rozporządzenia, zawarte w § 5 regulacje, specyfikujące poszczególne rodzaje przedsięwzięć, wydaje się celowym rozważnie, czy ewentualne zastosowanie skutków przewidzianych w § 10 nie należałoby odnieść do każdego z przedsięwzięć osobno (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Łd 379/10, dostępny w Internecie na stronie www. orzeczenia. nsa.gov.pl). Bezsporne jest, że skarżący zrealizował przedsięwzięcie mające na celu dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych, na które na podstawie decyzji z [...] października 2006 r. została mu przyznana i wypłacona płatność w kwocie [...] zł, w terminie do dnia 31 grudnia 2007 r., a zatem w terminie wskazanym w § 6 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia. Nieuwzględnienie faktu wybudowania płyty gnojowej oraz zbiornika na gnojówkę w terminie określonym dla realizacji tego przedsięwzięcia stanowi zatem o niedokonaniu analizy stanu faktycznego sprawy w kontekście wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia dotyczącego prawidłowego określenia kwoty nienależnie pobranych płatności i powoduje, iż Prezes Agencji nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 77, 78 oraz 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.); powoływanej dalej jako: "k.p.a.". W tym miejscu należy podkreślić, iż z ogólnych zasad postępowania statuowanych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności i zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa (art. 7, 8 k.p.a.) wynika przede wszystkim wymóg praworządnego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W realizacji tych zasad konieczne jest ścisłe przestrzeganie prawa zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń strony. Natomiast z art. 77 § 1, art. 7 i art. 8 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zaś ta ocena winna znaleźć odzwierciedlenie, w świetle wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Reasumując Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja została wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. - w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu należy uwzględnić powyżej poczynione przez Sąd uwagi, pamiętając m.in. o tym, iż uzasadnienie decyzji winno odpowiadać rygorom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., dając jasny obraz motywów rozstrzygnięcia. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.