II GSK 1731/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Czesława Socha (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Fundacji "[...]" w D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Wr 514/11 w sprawie ze skargi Fundacji "[...]" w D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r. o sygn. III SA/Wr 514/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego. Sąd I instancji przyjął, że podstawą powyższego odrzucenia było niezachowanie warunków formalnych złożonej skargi, których strona skarżąca mimo prawidłowego wezwania nie uzupełniła w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Chodziło o złożenie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, a prawomocnym postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2012 r. (II GZ 126/12) odmówiono stronie skarżącej przywrócenia tego terminu. Wezwanie o uzupełnienie braku formalnego nastąpiło w oparciu o art. 49 § 1, zaś odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę kasacyjną nazwaną zażaleniem na powyższe postanowienie złożyła [...]. Zaskarżyła w całości przedmiotowe postanowienie. Domagała się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o zwrocie od strony przeciwnej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powołując się na naruszenie przepisów, zarzuciła naruszenie prawa materialnego i procesowego. Chodzi o art. 7, 178 ust. 1 Konstytucji, art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, a także niewłaściwe zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 cytowanej wyklej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu podała, że w sprawie nie zachodziły podstawy do wszczęcia procedury określonej w art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Chodzi o to, że niewykonanie wezwania nie musi spowodować niemożność nadania biegu wnioskowi. Stanowisko takie zostało zaprezentowane w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2012 r. (I OSK 677/12). Przypadek taki zachodzi w niniejszym postępowaniu, skoro osoba, która skargę podpisała jest ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym jako upoważniona do jednoosobowej reprezentacji. Oznacza to, że niedołączenie dokumentu wykazującego umocowanie do występowania w sprawie, nie jest przeszkodą do nadania wnioskowi prawidłowego biegu. Sąd działa zgodnie z art. 7 i 178 ust. 1 Konstytucji oraz art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Przepis ten stanowi, że nikt nie może powoływać się na nieznajomość publikowanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisów w tym rejestrze. Niewykonanie wezwania do złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania nie powodowało zatem, że skarga nie mogła otrzymać prawidłowego biegu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie skorzystało z prawa złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawy, na których ją oparto, a którymi z mocy art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd administracyjny jest związany, w istocie zmierzają do podważenia zasadności odrzucenia skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 tej ustawy, w sytuacji gdy zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – skarga nie posiadała braków formalnych i wzywanie strony do jej uzupełnienia w trybie art. 49 § 1 tej ustawy było bezzasadne. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 powyższej ustawy stanowi, że Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zgodnie z art. 49 § 1 tej ustawy termin do uzupełnienia braków formalnych wynosi 7 dni. Z przepisów tych wynika, że w wypadku stwierdzenia przez Sąd nieuzupełnienia braków formalnych w terminie 7 dni, po stronie Sądu powstaje bezwzględny obowiązek odrzucenia skargi. Ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od tej reguły, nie wprowadził też żadnych uregulowań pozwalających na zastosowanie innego niż odrzucenie skargi środka, w szczególności fakultatywnego zawieszenia postępowania. Wobec tego bezskuteczna jest argumentacja zmierzająca do wykazania, że Sąd I instancji zastosował najsurowszy czy nieadekwatny środek w postaci odrzucenia skargi. Warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie skutkuje jej odrzuceniem w myśl art. 58 § 1 pkt 3 powyższej ustawy, zostały określone w art. 57 § 1 ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt od 1 do 3 omawianej regulacji (a to: wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynność skargi dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego – co pozostaje poza sporem), a nadto powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym przewidzianym w art. 46 tej ustawy. W szczególności, w myśl art. 46 § 1 pkt 4 ustawy każde pismo strony powinno zawierać odpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Według zaś § 3 wyżej wymienionego przepisu do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Skoro art. 46 § 2 ustawy w sposób jednoznaczny wskazuje, że warunkiem formalnym skargi jest dołączenie pełnomocnictwa, to w przypadku Fundacji (jak w rozpatrywanym przypadku) należało wykazać zgodnie z art. 29 ustawy dokument, który stanowi umocowanie upoważniające do reprezentacji. Dokumentem tym w przedmiotowej sprawie według spółek prawa handlowego jest informacja z Krajowego Rejestru Sądowego zawierająca wpis aktualny na ten dzień. Trafnie zatem wezwano stronę skarżącą do złożenia tego dokumentu. Oceny tej nie może zmienić odwołanie się kasatora do regulacji zawartej w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186), czy też do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2012 r. I OSK 677/12. Powołane postanowienie zostało wydane w innym stanie faktycznym sprawy. Przepis zaś art. 15 ust. 1 powyższej ustawy stanowi, "że od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów". Obowiązek ogłaszania wpisów do powyższego rejestru mieści się w ramach wymogu ogłaszania dokumentów i informacji o spółce kapitałowej oraz spółce komandytowo-akcyjnej, wprowadzonego art. 5 § 1 ustawy z 15 września 2000 r. Kodeksu spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Przepis ten jest wyrazem harmonizacji Kodeksu spółek handlowych z przepisami Unii Europejskiej, a w szczególności z pierwszą dyrektywą z dnia 9 marca 1969 r. w sprawie koordynacji, gwarancji jakie są wymagane w Państwach Członkowskich od spółek w rozumieniu art. 58 akapit drugi Traktatu, w celu uzyskania ich równoważności w całej Wspólnocie dla zapewnienia ochrony interesów zarówno wspólników, jak i osób trzecich (68/151 EWG) – Dz.Urz.UE L 68, poz. 65, s. 8 z dnia 14 marca 1968 r. ze zm. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze omówione wyżej uregulowania ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie sposób przyjąć, by konsekwencje prawem przewidzianego ogłoszenia dokonanego wpisu w postaci niemożności zasłaniania się ich nieznajomością mogły dotyczyć postępowania sądowego na etapie oceny braków formalnych pism. Tym samym, aby zwalniały stronę od obowiązku uzupełniania braków formalnych, a ciężar czynienia ustaleń czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie przerzucały na przewodniczącego (na etapie kontroli warunków formalnych skargi) bądź na sąd (na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia przewodniczącego). Oznacza to, że przepis ten nie stanowi lex specjalis w stosunku do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawowe wymogi pism inicjujących postępowanie sądowe pozwalają jedynie na ocenę, czy postępowanie to wszczyna osoba należycie umocowana do reprezentowania strony. Podkreślić należy, że w świetle unormowań zawartych w art. 46 § 1 i § 3 w związku z art. 28 § 1 i art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na osobie dokonującej czynności w postępowaniu w imieniu osoby prawnej spoczywa obowiązek wykazania swego umocowania. Powyższe znajduje poparcie w regulacji art. 49 ustawy obligującej przewodniczącego do wzywania strony do uzupełnienia pisma, jeśli nie może ono otrzymać biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, a do takich braków niewątpliwie zalicza się umocowanie osób podejmujących czynności w imieniu osób prawnych. Strona podejmując czynności nie może zwolnić się od obowiązku wykazania umocowania, a w przypadku jego braku od obowiązku jego uzupełnienia i obowiązek ten na podstawie art. 15 ustawy o Krajowym Rejestrze Sadowym przerzucać na podmioty wyżej wymienione (przewodniczącego, sąd). Poglądy powyższe były już prezentowane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Chodzi o wyrok z dnia 9 lutego 2005 r. GSK 1337/04, postanowienie z 16 stycznia 2009 r. I GSK 148/08 i inne. Sąd I instancji działał zatem na podstawie i w granicach prawa, nie uchybiając także powołanym w skardze przepisom Konstytucji RP. Chodzi o art. 7 i 178 ust. 1. Przedstawione wyżej argumenty sprawiają, że Naczelny Sąd Administracyjny uznaje za prawidłowe stanowisko Sądu I instancji odpowiadające założeniu, że nieprzedłożenie dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 ustawy) stanowi brak formalny skargi, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 tej ustawy w odniesieniu do Fundacji polega na przedłożeniu aktualnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, a niewykonanie nałożonego przez sąd obowiązku przedłożenia dokumentu w terminie powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy. Z wymienionych powodów skarga kasacyjna była nieuzasadniona i podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.