III SA/Kr 1425/10
WyrokWSA w Krakowie2011-10-25
Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Halina Jakubiec, Grażyna Danielec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły brak związku przyczynowo-skutkowego między chorobą nowotworową (rak jajnika) a narażeniem zawodowym na promieniowanie jonizujące, opierając się na orzeczeniach lekarskich, które nie uwzględniały pełnej wiedzy medycznej i danych dotyczących warunków pracy?Ratio decidendi
Organy administracji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności zasady dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Orzeczenia lekarskie, na których opierały się decyzje, nie spełniały wymogów formalnych, nie zawierały przekonywującego uzasadnienia i nie odnosiły się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym do najnowszych doniesień naukowych i zarzutów strony skarżącej dotyczących związku przyczynowego między promieniowaniem jonizującym a rakiem jajnika. Brak było również pełnej dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Z. B.-S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej (nowotwór złośliwy wywołany promieniowaniem jonizującym). Skarżąca pracowała jako technik elektroradiologii i technik RTG przez 20 lat, narażona na promieniowanie jonizujące. Organy administracji dwukrotnie odmawiały stwierdzenia choroby zawodowej, opierając się na orzeczeniach lekarskich wskazujących na brak przekroczenia dopuszczalnych dawek promieniowania i brak związku przyczynowego między rakiem jajnika a promieniowaniem jonizującym. Skarżąca podnosiła zarzuty dotyczące niepełnych danych dozymetrycznych, braku dokumentacji, pominięcia nowszych badań medycznych oraz indywidualnej wrażliwości organizmu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Grażyna Danielec Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. B. – S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 13 października 2010 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 października 2010 r., znak: [...], Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), w związku z art. 5 pkt 4a i art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r. Nr 122 poz. 851 ze zm.) oraz § 8 ust. 1 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 105 poz. 869, zwanym dalej rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych) – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ I instancji - Powiatowy Inspektor Sanitarny - decyzją z dnia [...] 2010 r., znak: [...], nr [...], orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u Z. B. – S. choroby zawodowej wywołanej działaniem promieniowania jonizującego - nowotworu złośliwego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10%. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołano: art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz § 11 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach stanu faktycznego. Organ ustalił, że Z. B. – S. jako technik elektroradiologii i technik RTG przepracowała łącznie 20 lat. W latach 1999 - 2001 podejmowała również dodatkowe zatrudnienie w wymiarze 2 godz./tyg. w Prywatnej Przychodni Stomatologiczno - Lekarskiej "A", gdzie pełniła funkcję Inspektora Ochrony Radiologicznej, wymieniała odczynniki chemiczne, tj. wywoływacz i utrwalacz w ciemni automatycznej, oraz sporadycznie wykonywała zdjęcia RTG. Z dniem 13 września 2002 r. przeszła na świadczenie rehabilitacyjne, a od dnia 8 września 2003 r. przebywa na emeryturze. W środowisku pracy Z. B. – S. narażona była na działanie promieniowania jonizującego występującego podczas wykonywania zdjęć w pracowniach RTG, tj. zdjęć płuc; małoobrazkowych, tomograficznych, dużych, zdjęć zębowych, prześwietleń żołądków, jak również wykonywania zdjęć przyłóżkowych na salach chorych i zdjęć śródoperacyjnych - jednakże wyniki pomiarów sumy otrzymywanych dawek indywidualnych w badanych okresach nie przekraczały dopuszczalnych ekspozycji.
Orzeczeniem lekarskim nr [...] Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnia Chorób Zawodowych nie stwierdził u Z. B. – S. podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wskazując, że nie stwierdzono u pacjentki przekroczenia maksymalnych dawek promieniowania. Orzeczenie to zostało podtrzymane orzeczeniem lekarskim nr [...] wydanym przez Instytut Medycyny Pracy, w którym również stwierdzono,
że brak jest podstaw do rozpoznania u Z. B. – S. choroby zawodowej. Z analizy otrzymanego z Instytutu Medycyny Pracy "Wykazu dawek otrzymanych przez Z. B. – S." za lata 1972-1985 i 1995-2002 wynika, że suma mierzalnych dawek ekspozycji zawodowej nie przekracza 1 mSv, wobec rocznej ekspozycji naturalnej 2 mSv. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego, wartość dawki granicznej dla pracowników (ekspozycja zawodowa) wyrażonej jako dawka skuteczna (efektywna), wynosi 20 mSv w ciągu roku kalendarzowego. Dawka skuteczna może być w danym roku kalendarzowym przekroczona do wartości 50 mSv, pod warunkiem, że w ciągu kolejnych pięciu lat kalendarzowych jej sumaryczna wartość nie przekroczy 100 mSv.
Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał zatem w dniu [...] 2003 r., decyzję, znak: [...] nie stwierdzającą u skarżącej choroby zawodowej, wymienionej w poz. 16 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. z 2002 r. Nr 132, poz. 1115).
Na skutek odwołania Z. B. – S. decyzja ta została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] 2003 r., znak: [...].
Decyzją z [...] 2004 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Sanitarny orzekł ponownie o nie stwierdzeniu u Z. B. – S. choroby zawodowej, która to została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] 2005 r., znak: [...].
Wyrokiem z dnia 5 czerwca 2006 r.; sygn. akt III SA/Kr 494/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił te decyzje jako naruszające przepisy prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, jak i naruszające przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Krakowie podniósł między innymi, że organy administracji orzekając opierały się
na orzeczeniach lekarskich, będących w istocie opiniami biegłych, które nie spełniały wymogów stawianych im przez przepisy postępowania. Nie zawierały one pełnego, przekonywującego i jednoznacznego uzasadnienia. Sąd wskazał, że analiza treści tych orzeczeń pozwala na stwierdzenie, że orzekające zespoły lekarskie
nie dysponowały pełną wiedzą na temat dokonanych przez organy administracji ustaleń co do warunków pracy skarżącej. Dopiero po ich wydaniu sprecyzowały
swe ustalenia dotyczące tego jak często były przeprowadzone pomiary promieniowania jonizującego i wobec tego uzyskały obraz tego, jaka część wyników tych badań jest aktualnie dostępna organowi orzekającemu w niniejszej sprawie,
a za jakie okresy pracy tych wyników nie ma. Zdaniem Sądu stwierdzenie
w orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy procentowej wielkości prawdopodobieństwa powstania schorzenia z przyczyn zawodowych nie zostało w ogóle uzasadnione. Brak przekroczenia obowiązujących norm promieniowania nie został więc w sposób przekonywujący uzasadniony przez organy administracji i budzi wątpliwości co do wiarygodności.
Orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...] 2006 r. Ośrodek Medycyny Pracy, Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy ponownie stwierdził brak podstaw do rozpoznania u Z. B. – S. choroby zawodowej, które na skutek odwołania zostało podtrzymane przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego, Szpital Przychodnia Chorób Zawodowych orzeczeniem lekarskim nr [...] z [...] 2007 r.
Powtórnie orzekając w tej sprawie zarówno Powiatowy Inspektor Sanitarny w decyzji nr [...] z dnia [...] 2007 r., znak: [...], jak i Wojewódzki Inspektor Sanitarny
w decyzji z [...] 2007 r., znak: [...] stwierdziły brak podstaw do stwierdzenia u Z. B. – S. choroby zawodowej wywołanej promieniowaniem jonizującym.
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 1045/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ponownie uchylił decyzje organów obu instancji
z [...] 2007 r., znak: [...] i z [...] 2007 r., znak: [...] z uwagi na stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 czerwca 2008 r.( sygn. akt P 23/07) niekonstytucyjności przepisów będących podstawą prawną tych decyzji. Sąd polecił organowi administracyjnemu, prowadzącemu sprawę ponownie, rozpatrzyć ją niezwłocznie po uchwaleniu przepisów prawa regulujących kwestie chorób zawodowych w zgodzie z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ I instancji zaznaczył, że przeprowadzona w dniu 14 grudnia 2009 r. oraz w dniu 11 lutego 2010 r. przez Ośrodek Medycyny Pracy ponowna analiza dokumentacji medycznej, uwzględniająca aktualnie obowiązujące kryteria orzeczniczo-diagnostyczne nie pozwoliła na zmianę treści wydanego w powyższej sprawie orzeczenia lekarskiego. Nowe przepisy dotyczące orzekania chorób zawodowych nie mają bowiem wpływu na kryterium orzekania
o zawodowej etiologii nowotworów wywołanych przez czynnik rakotwórczy
o udowodnionym działaniu dla ludzi, jakim jest promieniowanie jonizujące - są one ujęte zarówno w nowym, jak i w starym wykazie chorób zawodowych.
Organ I instancji podniósł zatem, że podstawą braku rozpoznania choroby zawodowej u Z. B. – S. był fakt, że zgodnie z wiedzą medyczną na temat szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych opracowaną przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) - rak jajnika nie jest uznany za nowotwór indukowany przez promieniowanie jonizujące niezależnie od wielkości ekspozycji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z. B. – S. podnosząc, że decyzję oparto na orzeczeniach lekarskich, które wcześniej kwestionował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Obecną decyzję wydano przy braku całkowitej dokumentacji medycznej oraz przy pominięciu oceny narażenia zawodowego wydanego przez Inspektora Ochrony Radiacyjnej z dnia 31 sierpnia 2004 r. i pisma z dnia 2 czerwca 2004 r. W decyzji nie podano sposobu obliczenia promieniowania jonizującego na powstały nowotwór, powołując się jednocześnie na brak tego wpływu. W aktach brak również genetycznego badania BRCA 1, które odwołująca wykonała na własny koszt. Odwołująca podniosła, że pominięto także fakt, że przepracowała 8 lat w pracowniach rentgenowskich, w których nie było przeprowadzanych kontroli dozymetrycznych. Zaznaczyła, że w pracowniach, w których pracowała u kilku osób rozpoznano chorobę zawodową, a wystąpienie czynników szkodliwych w środowisku pracy nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy, że w środowisku pracy występuje czynnik który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że wydana decyzja organu I instancji jest prawidłowa
i merytorycznie uzasadniona. Organ wyjaśnił też, że niniejsza sprawa jest przedmiotem ponownego rozpoznania.
Organ odwoławczy wskazał, że realizacja zasad ochrony radiologicznej
w odniesieniu do ekspozycji zawodowej wymaga kontroli poziomu narażenia
przez indywidualne pomiary prowadzone dla poszczególnych pracowników lub przez pomiary w środowisku pracy. W Polsce kontrolę dozymetryczną nad osobami zatrudnionymi w narażeniu na promieniowanie jonizujące sprawuje Instytut Medycyny Pracy. Z analizy otrzymanego z tegoż Instytutu "Wykazu dawek otrzymanych przez Z. B. – S." za lata 1972-1985 i 1995-2002 wynika jednoznacznie, że suma mierzalnych dawek ekspozycji zawodowej nie przekraczała 1 mSv. wobec rocznej ekspozycji naturalnej 2 mSv. Wobec powyższego, organ stwierdził, że w przypadku Z. B. - S. mamy do czynienia ze śladowa ekspozycją na promieniowanie jonizujące-rentgenowskie. Organ wskazał ponadto, że Z. B. - S. była badana w jednostkach właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. w Ośrodku Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych, w Instytucie Medycyny Pracy, Ośrodku Medycyny Pracy i w Instytucie Medycyny Pracy. Wszystkie wymienione wyżej jednostki orzecznicze, pomimo rozpoznania u zainteresowanej schorzenia pod postacią nowotworu jajników orzekły o braku podstaw do rozpoznania tego schorzenia jako choroby zawodowej, z uwagi na brak zawodowej etiologii tego schorzenia. Ponadto Ośrodek Medycyny Pracy poinformował, że po przeprowadzeniu ponownej analizy dokumentacji medycznej, uwzględniając aktualnie obowiązujące kryteria diagnostyczno-orzecznicze zamieszczone w aktualnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.) dotyczące braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej Z. B. – S. - nowotworu jajników wywołanego działaniem promieniowania jonizującego - treść orzeczenia lekarskiego nr [...] nie ulega zmianie. Podstawą braku orzeczenia choroby zawodowej była ocena narażenia zawodowego, która nie wykazała przekroczeń maksymalnych dawek promieniowania (dane dozymetryczne z C.L.O.R. ) oraz fakt, że zgodnie z wiedzą medyczną na temat szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych opracowanych przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) rak jajnika nie jest uznawany za nowotwór indukowany przez promieniowanie jonizujące niezależnie od wielkości ekspozycji. Organ wskazał, że ocenę czy dany czynnik ma udowodnione działanie rakotwórcze dla ludzi dokonuje się na podstawie aktualizowanego rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym w środowisku pracy. Zakwalifikowanie danej substancji/czynnika jako czynnika o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi jest dokonywane na podstawie analizy danych epidemiologicznych. Natomiast ocenę, jakie skutki zdrowotne może pociągać za sobą ekspozycja zawodowa na dany czynnik o udowodnionym działaniu rakotwórczym dla ludzi, dokonuje się na podstawie analizy szeregu danych, w tym: kryteriów szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych, opracowywanych przez Zespól Ekspertów ds. Aktualizacji Wykazu Czynników Rakotwórczych, doniesień literatury światowej na temat szacowania ryzyka zdrowotnego dla czynników rakotwórczych, opracowywane przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC), a także cyklicznych szkoleń lekarzy orzekających w zakresie szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych. Aktualna wiedza medyczna dotycząca ryzyka zdrowotnego przy narażeniu na promieniowanie jonizujące wskazuje, że jego działanie rakotwórcze dowiedziono w odniesieniu do układu krwiotwórczego, sutka, tarczycy, skóry, kości i płuc. Powyższa lokalizacja narządowa nie odpowiada lokalizacji choroby nowotworowej stwierdzonej u pacjentki (nowotwór jajnika), co z kolei nie pozwala na uznanie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy chorobą Z. G. – S., a jej warunkami pracy. Ponadto nadmienić należy, że uznano za bezsporne rozpoznanie pochodzenia zawodowego nowotworu, jeżeli stopień prawdopodobieństwa jego indukcji wynosi powyżej 10 %. U Z. B. – S. stopień prawdopodobieństwa obliczony przez Instytut Medycyny Pracy wynosi poniżej 1-go promila. Pierwotny rak jajnika nie jest uznawany za nowotwór indukowany przez promieniowanie jonizujące, niezależnie od wielkości ekspozycji, która w analizowanej sytuacji nie przekraczała dawki rocznej ekspozycji naturalnej. Organ zaznaczył, że zebrane i przekazane przez Instytut Medycyny Pracy indywidualne dawki narażenia Z. B. – S. na promieniowanie jonizujące dotyczą całego okresu zatrudnienia i stanowiły podstawę do oszacowania ryzyka zawodowego, którego wynik był podstawą do uznania braku związku przyczyno - skutkowego pomiędzy schorzeniem jakim był rozpoznany nowotwór jajników, a warunkami pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Krakowie wniosła Z. B. – S. Skarżąca wskazał, że w czasie, gdy była zatrudniona otrzymała zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do dalszej pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące dopuszczające ją do pracy na okres 2 lat. W niespełna 2 miesiące później rozpoznano u niej chorobę nowotworową. Po zakończeniu leczenia Ośrodek Medycyny Pracy nie dopuścił jej do pracy podając jako powód rakotwórcze warunki pracy. Równocześnie ten sam Ośrodek wydał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Skarżąca zwróciła uwagę, że orzeczenia lekarskie oparte są na niepełnych danych dozymetrycznych i brak jest jakiejkolwiek dokumentacji z pomiarów za część okresu zatrudnienia. Pracownie RTG objęte były kontrolą dozymetryczną dopiero od 1980 r., a skarżąca pracowała od 1972 r. Skarżąca podniosła, że w nie przeprowadzono specjalistycznych badań i nie wykazano braku związku przyczynowego choroby z pracą zawodową.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę
do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie,
lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że naruszają one przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 235 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U.
z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte
w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących
w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym".
Na podstawie delegacji ustawowej, zawartej w art. 237 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r., Nr 21, poz. 94 ze zm.) Rada Ministrów wydała 30 czerwca 2009 r. rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych, które weszło w życie 3 lipca 2009 r.
W świetle powyższego o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych
oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy.
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy,
a w szczególności ocena narażenia zawodowego oraz dane zawarte w orzeczeniach lekarskich wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych
do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 wskazanego aktu.
Orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są opiniami w rozumieniu art. 84 §1 k.p.a. Podlegają zatem jako dowód w sprawie ocenie przez organy inspekcji sanitarnych, zgodnie z regułami dowodowymi zawartymi w art. 80 k.p.a.
Podkreślić należy, że związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji. Jak wyżej wskazano podlega ono – jak każdy dowód
w postępowaniu – ocenie pod kątem zachowania kryteriów wyznaczonych treściami artykułów: 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Pierwszy z wymienionych zobowiązuje organy administracji publicznej do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, drugi do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, trzeci
do uzasadnienia powodów odmowy lub uznania wiarygodności dowodu,
czy też dowodów. Istotnie nie oznacza to możliwości kwestionowania ujętego
w orzeczeniu rozpoznania, lecz sąd administracyjny kontrolując decyzje organów sanitarnych ma kompetencje do zakwestionowania ustaleń stanu faktycznego dokonanego przez organy, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym orzeczenia, orzeczeń lekarskich z powodu braku w nich dostatecznego
i przekonywującego uzasadnienia.
W rozpatrywanej sprawie organy sanitarne orzekając już po raz czwarty stwierdziły, że w świetle zebranego materiału dowodowego brak jest podstaw
do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, wymienionej w pozycji 17 punkt 9 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych.
Pominęły jednakże organy sanitarne całkowicie już wcześniej podniesione przez Sąd w wyroku z dnia 5 czerwca 2006 r.; sygn. akt III SA/Kr 494/05, zarzuty wobec decyzji i sporządzonych na użytek tego postępowania orzeczeń lekarskich,
na których organy wydając swoje władcze rozstrzygnięcia bazowały.
Skoro Sąd we wskazanym wyżej wyroku stwierdził, że jednostki orzecznicze, poprzednio wydające opinie, nie dysponowały pełną wiedzą na temat dokonanych przez organy administracji ustaleń, co do warunków pracy skarżącej,
do których to orzeczeń również obecnie placówka medyczna w swoim stanowisku
z dnia [...] 2009 r. się odwołuje stwierdzając, iż treść orzeczenia lekarskiego nr [...] nie ulega zmianie mimo uwzględnienia nowych kryteriów diagnostyczno
– orzeczniczych, to orzeczenie to nie spełnia kryteriów formalnych należytego uzasadnienia, zwłaszcza wobec postawionych przez skarżącą zarzutów
w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podnoszących w szczególności kwestie: najnowszych wyników badań specjalistów ginekologii z 2004 r., zamieszczonych
w "Obstertries and Gynaecology an Evidence Based Test for Mrocog" Dawid Luesley, Philip Baker, Arnold London 2004", jak i pominięcia opinii praktyka
i naukowca prof. dr hab. n. med. A. B., mających świadczyć o istnieniu bezpośredniego związku działania promieni jonizujących na powstanie nowotworu jajnika oraz braku dokumentacji za cały okres pracy skarżącej. W żaden sposób
nie uzupełniło jego braków pismo Ośrodka Medycyny Pracy z 11 lutego 2010 r., stanowiące odpowiedź na zarzuty skarżącej, gdyż do wskazanych wyników badań naukowych w ogóle się nie odniosło, poprzestając w zasadzie na powtórzeniu prezentowanego poprzednio stanowiska przez placówkę medyczną. Wyraźnie Sąd, na stronie 6 uzasadnienia wyroku z dnia 5 czerwca 2006 r. stwierdza, że: "(...) orzekające zespoły lekarskie nie dysponowały pełną wiedzą na temat dokonanych przez organy administracyjne ustaleń co do warunków pracy skarżącej. Dopiero bowiem po wydaniu przedmiotowych orzeczeń organy administracyjne sprecyzowały swe ustalenia dotyczące tego jak często były przeprowadzone pomiary promieniowania jonizującego i wobec tego uzyskały obraz tego, jak część wyników tych badań jest aktualnie dostępna organowi orzekającemu w niniejszej sprawie, a za jakie okresy pracy tych wyników nie ma. Tych informacji nie miał jednak Instytut Medycyny Pracy orzekając w czerwcu 2003 r. o tym, że narażenie na promieniowanie należy ocenić jako śladowe, a suma dawek nie przekracza 1 mSv."
W sytuacji zatem, gdy w wydanych po tym wyroku orzeczeniach lekarskich (orzeczenia nr [...] Ośrodka Medycyny Pracy, Poradnia Chorób Zawodowych i Medycyny Pracy i nr [...] Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego Szpital Przychodnia Chorób Zawodowych ) stanowiska placówek medycznych odwołują się do "aktualnej wiedzy medycznej" wypracowanej na podstawie analizy kryteriów szacowania ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych, opracowanych przez Instytut Medycyny Pracy, doniesień literatury światowej na temat ryzyka zdrowotnego dla poszczególnych czynników rakotwórczych, opracowane przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC), cyklicznych szkoleń w tym zakresie, organizowane przez placówki naukowo – badawcze w S i w Ł, podkreślając zasadność poprzednich orzeczeń, to również i te orzeczenia nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do podjęcia rozstrzygnięcia, bez odniesienia się do tych doniesień literatury światowej i stanowiska specjalisty, wskazywanych przez skarżącą, jeśli z dotychczas wypracowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych wynika, że wystąpienie czynnika szkodliwego w środowisku pracy nie musi być powodowane przekroczeniem dopuszczalnych norm,
a wystarczającym jest wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który choćby
dla jednego pracownika jest szkodliwy ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok SN z 3 lutego 1999 r., sygn. akt III RN 110/98, Prokuratura i Prawo 1999/7-8/56). Niewystarczające jest więc wobec tych doniesień literatury światowej,
o których wzmiankowała skarżąca, podkreślanie przez jednostki orzecznicze,
że nowotwór jajnika nie jest uznany za indukowany przez promieniowanie jonizujące
i to niezależnie od wielkości ekspozycji. Nie bez znaczenia wobec tego dla treści rozstrzygnięcia są wyniki badań genetycznych, przeprowadzone przez skarżącą, wskazujące, że nie ma ona predyspozycji do wystąpienia u niej choroby nowotworowej.
Wydane wobec tego decyzje przez organy sanitarne są przedwczesne,
a poprzedzające je postępowanie przeprowadzone zostało bez dokładnego wyjaśnienia okoliczności mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia,
tj., czy schorzenie skrzącej miało związek z warunkami jej pracy, co stanowi naruszenie zasad, o jakich mowa w artykułach: 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie,
na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło