I SA/Rz 503/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Grzegorz Panek /spr./ Protokolant st. sek. sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 października 2011r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001r. - oddala skargę - Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej w R. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] marca 2006 r. Nr [...], w sprawie określenia T. i M. P. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). Zaskarżona decyzja jest wynikiem ponownie przeprowadzonego postępowania po uchyleniu dwóch poprzednich decyzji organu I instancji z przyczyn proceduralnych a to niedoręczenia decyzji M. P. a w kolejnym postępowaniu nie zwrócenia się do sądu o ustanowienie kuratora dla nieobecnego M. P. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskiem z dnia 10 września 2009 r. T. P. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego S. Ł. wniosła o wznowienie postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r., zakończonego decyzją z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...]. W ostatecznie sprecyzowanym wniosku jako podstawę wznowienia wskazano art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, tj., złamanie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zachowanie miesięcznego terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania strona tłumaczyła faktem, iż wiadomość o wydaniu decyzji powzięła w dniu 3 września 2009 r., tj. w dniu rozprawy przez Sądem Okręgowym w spawie o sygn. I C 286/09, kiedy to decyzja została wręczona jej po raz pierwszy. Z powyższym nie zgodziły się organy. Zdaniem organów, z dowodów zebranych na okoliczność zachowania terminu, a to: wniosków o rozłożenie na raty zaległości podatkowych składanych kolejno w dniach 11 stycznia 2007 r., 28 grudnia 2007 r. i 27 stycznia 2009 r., w których strona przywołała kwoty określone decyzją z dnia 2 marca 2006 r. oraz wydanej w ich konsekwencji decyzji z dnia (...) kwietnia 2008 r., Nr (...) o rozłożeniu na raty zaległości, którą pełnomocnik wnioskodawczyni odebrał w dniu 24 kwietnia 2008 r., należało przyjąć, iż wiadomość o decyzji, wnioskodawczyni powzięła w kwietniu 2008 r. a nie jak twierdzi we wrześniu 2009 r. Odpowiadając na zarzut nieprawidłowości skierowania decyzji wymiarowej z dnia [...] marca 2006 r. do obojga małżonków, organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku wspólnego rozliczania małżonków, na podstawie art. 133 § 3 Ordynacji podatkowej, małżonkowie są jedną stroną postępowania, co umożliwia doręczanie jednego egzemplarza decyzji. Nie zgadzając się z powyższy stanowiskiem T. P. złożyła do tutejszego Sądu skargę zarzucając naruszenie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania oraz art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę wznowienia postępowania pomimo istnienia przesłanki. W uzasadnieniu podniesiono argumenty tożsame z tymi, który były przedmiotem postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, również podtrzymując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej przeprowadzaną pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów. Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ administracji publicznej prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznając sprawę nie jest związany zarzutami skargi. W oparciu o tak zakreślone ramy kompetencyjne należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana na skutek wniosku o wznowienie postępowania. Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że instytucja wznowienia postępowania jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 128 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne, a uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz w ustawach podatkowych. Nie bez powodu wznowienie postępowania jako jedna z form wzruszenia ostatecznych decyzji, zostało ograniczone jedynie do ściśle wymienionych przypadków oraz obwarowane konkretnie określonymi wymogami formalnymi. Trzeba bowiem zwrócić uwagę na to, że oprócz interesów strony domagającej się wznowienia postępowania istnieje jeszcze potrzeba ochrony pozostałych uczestników obrotu prawnego, dla których taka niepewność trwałości decyzji ostatecznych może mieć negatywne skutki. Ustawodawca możliwość wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją ogranicza do przypadków wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Wśród nich znajduje się przesłanka, na którą powołuje się skarżąca tj. pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu, bez jej winy. Aby strona skutecznie mogła powoływać się na powyższą okoliczność wniosek o wznowienie postępowania z tego powodu powinien zostać zgłoszony najpóźniej w terminie jednego miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji - art. 241 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Kwestia merytoryczna tj. badanie czy w sprawie faktycznie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania polegająca na pozbawieniu strony czynnego udziału w postępowaniu, ma w stosunku do zachowania terminu wtórne znaczenie co oznacza, że do badania tej przesłanki dochodzi tylko wówczas gdy zostanie zachowany wymóg formalny w postaci zachowania terminu do złożenia przedmiotowego wniosku, w przeciwnym razie organ odmówi wznowienia postępowania, w ogóle nie rozważając przyczyn ewentualnego wznowienia. Właśnie terminowość złożonego wniosku stała się przedmiotem sporu pomiędzy stronami. O ile skarżąca wskazywała konsekwentnie, że wniosek złożyła w przewidzianym do tego terminie o tyle organ stał na stanowisku, że uchybiono powyższemu terminowi. Poddając decyzję kontroli w tym zakresie, Sąd doszedł do przekonania, że dokonane przez organ ustalenia w pełni potwierdzają wyciągnięte wnioski. W sprawie bezsporne jest, że wniosek o wznowienie postępowania dotyczy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] marca 2006 r., Nr [...] określającej M. i T. P. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. T. P. domagając się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wyżej wskazaną decyzją z dnia [...] marca 2006 r. podniosła, że informacje o wydaniu decyzji powzięła na rozprawie przed Sądem Okręgowym w dniu 3 września 2009 r., zatem złożony przez nią w dniu 10 września 2009 r. wniosek mieści się w ustawowym, miesięcznym terminie. Z powyższym nie sposób się zgodzić, przeczą temu bowiem informacje zawarte w aktach administracyjnych. Z akt tych wynika, że T. P. już w dniu 11 stycznia 2007 r. złożyła wniosek (uzupełniony dnia 19 stycznia 2007 r.), do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., o rozłożenie na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym również za objętą decyzją z dnia [...] marca 2006 r. zaległość za 2001 r. Decyzja w tym przedmiocie została wydana w dniu 7 lutego 2007 r. i tego samego dnia doręczona skarżącej. Z powyższego należy wnioskować, że w dniu składania wniosku o rozłożenie na raty skarżąca miała świadomość wydania decyzji określającej jej wysokość zobowiązania podatkowego, którego rozłożenia na raty się domagała. Należy tutaj zaznaczyć, że organ przyjmując jako termin powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji dzień 24 kwietnia 2008 r. działał i tak na korzyść strony. W dacie tej doręczono bowiem skarżącej kolejną decyzję o rozłożeniu na raty tej samej zaległości, wydanej na wniosek skarżącej, na skutek wygaśnięcia decyzji z dnia 7 lutego 2007 r., z powodu niewpłacenia poprzednio ustalonych rat. Tymczasem skarżąca zachowanie przez siebie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku upatruje w fakcie doręczenia jej decyzji na rozprawie przed Sądem Okręgowym, co miało miejsce w dniu 3 września 2009 r. Należy tutaj podkreślić, iż termin miesięczny do złożenia wniosku o wznowienie postępowania biegnie, zgodnie z art. 241 § 2 pkt 1 od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Powzięcia wiadomości nie można utożsamiać z faktem doręczenia decyzji, czego próbuje dowodzić skarżąca. Przyjęcie takiego stanowiska powodowałoby bowiem stan, w którym termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w wielu przypadkach w ogóle nie rozpocząłby swojego biegu, pomimo tego, że strona posiadałaby informacje o wydaniu takiej decyzji. Przez powzięcie wiadomości o wydaniu decyzji należy rozumieć uzyskanie jakichkolwiek informacji z jakiegokolwiek źródła oraz w jakikolwiek sposób, który wskazywać będzie na to, że w obrocie prawnym znajduje się decyzja. Doręczenie zaś, z którym skarżąca chce wiązać te skutki jest kwalifikowaną formą powzięcia tych informacji, które w przypadku zachowania wymogów formalnych stanowić będzie realizację prawa strony do udziału w postępowaniu, na którego złamanie strona powołuje się wnosząc, z kolei wniosek o wznowienie postępowania. Zatem stwierdzić należy, że skoro skarżąca w dniu 11 stycznia 2007 r. wystąpiła do organu o rozłożenie na raty zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych to musiała mieć świadomość wydania w stosunku do niej decyzji wymiarowej. Przyjęcie, że skarżąca powzięła wiadomości o wydaniu decyzji wymiarowej dopiero w dniu 3 września 2009 r., kiedy doręczono jej decyzję pozostawałoby w sprzeczności zarówno z treścią przepisu określającego termin dla dokonania czynności jak i zasadami wiedzy, doświadczenia życiowego jak i logicznego rozumowania. Mając to wszystko na uwadze stwierdzić należy, że organ prawidłowo odmówił wznowienia postępowania z powodu uchybienia przez skarżącą terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Odnosząc się natomiast do złożonego na rozprawie, wniosku o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, przez wyznaczonego dla uczestnika postępowania, M. P., kuratora sądowego - radcy prawnego J. P., uznać go należy za nieuzasadniony. Żaden bowiem z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie nakłada na Sąd obowiązku orzekania w wyroku o kosztach postępowania na rzecz kuratora ustanowionego przez sąd rodzinny. Zgodnie z art. 179 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 ze zm.), wynagrodzenie dla kuratora przyznaje organ państwowy, który go ustanowił, a wynagrodzenie to w pierwszej kolejności pokrywa się z majątku osoby, dla której kurator został ustanowiony, a jeżeli osoba ta nie ma odpowiednich dochodów lub majątku, wynagrodzenie pokrywa ten, kto żądał ustanowienia kuratora. W niniejszej sprawie radca prawny J. P. występował jako kurator M. P., legitymując się postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 29 grudnia 2010 r., sygn. akt III RNs 74/10. Z postanowienia tego wynika, że radca prawny J. P. został ustanowiony kuratorem M. P. na wniosek Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. Skoro to nie tutejszy Sąd był organem, który ustanowił radcę prawnego J. P. kuratorem, ani też Sąd nie był inicjatorem przyznania mu w tym zakresie uprawnień, to nie zachodzi również podstawa do przyznania przez ten sąd wynagrodzenia na podstawie art. 179 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.