IV SA/Wa 1377/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant sekr. sąd. Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2011 r. sprawy ze skargi [...] Parku Krajobrazowego na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. - oddala skargę - Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1587/10, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej L. O., uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. akt IV SA/Wa 2102/09 i przekazał do ponownego rozpatrzenia sprawę ze skargi [...] Parku Krajobrazowego na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2009 r. w przedmiocie oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny powołanym powyżej wyrokiem uchylił postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2009 r. o uchyleniu postanowienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w O. z dnia [...] czerwca 2009 r. o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000 planowanej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew.[...], położonej obrębie I., gm. R. i jednoczesnym stwierdzeniu braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Sąd uznał, że organ przedwcześnie przesądził o braku potrzeby przeprowadzenia oceny przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Nie podzielił stanowiska organu, że znaczne zainwestowanie terenu i wzmożona turystyka przemawia za zbędnością przeprowadzenia takiej oceny. W ocenie Sądu powołanie się przez organ na masową zabudowę jeziora B. w sąsiedztwie Puszczy P. i na terenie obszarów Natura 2000 wskazywałaby właśnie na potrzebę przeprowadzenia tej oceny oddziaływania. Z obowiązujących przepisów oraz orzecznictwa ETS nie wynika, aby dopuszczenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na duża skalę, wbrew zasadzie przezorności, mogło przemawiać za zasadnością odstąpienia od sporządzenia takiej oceny w niniejszej sprawie, zwłaszcza wówczas, gdy dokonane już zainwestowanie tego obszaru mogło wywołać znaczące skutki. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku z dnia 8 lipca 2011 r. wskazał, że Sąd I instancji dokonał wadliwej oceny stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organ drugiej instancji, w tym również w zakresie oceny ryzyka znaczącego wpływu zamierzonego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, także w świetle zasady przezorności w rozumieniu art. 6 ust. 2 Prawa ochrony środowiska. W świetle ustaleń stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie zachodzi przypadek z art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 3 października 2008 r., do wydania postanowienia o braku potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania danego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, albowiem przedsięwzięcie polegające na budowie domu jednorodzinnego nie jest przedsięwzięciem mogącym potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w sytuacji, gdy teren, na którym ma być ona realizowana, jest już użytkowany w celach rekreacyjno-turystycznych. Sąd drugiej instancji wskazał, że w tym zakresie podziela stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 1300/10. Sąd I instancji niewłaściwie zastosował art. 33 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, jak też art. 97 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu (...), ponieważ stosując te przepisy popełnił błąd w subsumcji, czyli niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w tych przepisach. Realizacja tego rodzaju przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 "Puszcza P." jak i na projektowanym obszarze Natura 2000 "Ostoja P." nie może a priori z tej przyczyny wykluczać jego realizacji. Nie jest to obszar specjalny o charakterze ekologicznym, w obrębie którego obowiązuje specjalny reżim prawny taki jak dla parku narodowego, czy też rezerwatu przyrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, w niniejszej sprawie Sąd jest związany treścią art. 190 p.p.s.a., w myśl którego Sąd rozpoznający ponownie sprawę przekazaną do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w cyt. art. 190 p.p.s.a., należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, ciążący na Sądzie rozpoznającym ponownie daną sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Zatem Sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, gdyż jest on związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przy czym związanie tą wykładnią ma szeroki zasięg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając ponownie skargę [...] Parku Krajobrazowego mógłby odstąpić od wykładni prawa, zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2011 r., wyłącznie wtedy, jeżeli stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie jeśli po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmienił się stan prawny. Żadna z powyższych przesłanek nie zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Stan faktyczny przedmiotowej sprawy, analizowany w poprzednim postępowaniu sądowoadministracyjnym nie uległ zmianie. Należy zwrócić uwagę na przepis art. 170 p.p.s.a., zgodnie z którym orzeczenie prawomocne (a takim właśnie jest wyrok NSA z dnia 16 lutego 2006 r.) wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podmioty wymienione w tym przepisie są zatem faktem i treścią orzeczenia związane, a to oznacza bezwzględny obowiązek kierowania się treścią prawomocnego wyroku w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Przepis ten gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98). Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 p.p.s.a., wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydający rozstrzygnięcie, ale i inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Dla prawidłowego odczytania treści sentencji orzeczenia należy kierować się jego uzasadnieniem. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana. Skoro związanie w rozumieniu art. 170 p.p.s.a. dotyczy kolejnych postępowań, to tym bardziej odnosi się do sprawy, w ramach której zapadł prawomocny wyrok, a w konkretnym przypadku wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2011r., sygn. II OSK 1587/10. Z uzasadnienia tego wyroku kasacyjnego wynika, iż zasadnicze znaczenie dla dokonywanej obecnie oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska miało stwierdzenie, że do ustalonego i przyjętego stanu faktycznego sprawy nie miały zastosowania ani art. 33 ust. 1 u.o.p. ani art. 97 ust.2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. Sąd kasacyjny stwierdził, że jeżeli dane przedsięwzięcie jest inwestycją należącą do innych przedsięwzięć, a więc takich, które nie są bezpośrednio związane z ochroną Natura 2000 lub nie wynikają z tej ochrony, to należy wtedy wymagać przeprowadzenia oceny oddziaływania na obszar Natura 2000, o ile dane przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 ( art. 33 ust. 3 u.o.p.). Jednakże, jeżeli budowa domu jednorodzinnego nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, to nie można powoływać się na zasadę przezorności w rozumieniu art. 6 ust. 2 u.p.o.ś., ponieważ ocena oddziaływania danego przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 powinna ograniczać się do gatunków i siedlisk będących przedmiotem ochrony na danym obszarze Natura 2000. Ponadto projektowane przedsięwzięcie musiałoby być zlokalizowane w korytarzu ekologicznym w rozumieniu art. 5 pkt 2 u.o.p., co w tej rozpatrywanej w sprawie, jak wynika z ustaleń faktycznych, nie występuje. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym opracowane na zlecenie inwestora trzy opracowania merytoryczne, tj, "Ocena wpływu na środowisko przyrodnicze, na obszarze Natura 2000 »Puszcza P.« ([...]) i projektowanym obszarze specjalnej ochrony »Ostoja P.« ([...]) planowanej inwestycji pod budowę budynku mieszkalnego", "Opinia o miejscach lęgowych i miejscach żerowania gatunków ptaków z listy Natura 2000, w tym orła bielika Haliaaetus albicilla, orlika krzykliwego Aquila pomarina i kani rudej Milvus milvus na terenie [...] Parku Krajobrazowego, z uwzględnieniem liczebności, wymagań środowiskowych i preferencji pokarmowych" oraz "Prognoza oddziaływania na środowisko dla istniejącej oraz projektowanej zabudowy terenu części wsi I.", wskazują na brak przesłanek do nałożenia w trybie art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania tego przedsięwzięcia polegającego na budowie domu jednorodzinnego na działce nr [...], obręb I., gmina R. na obszar Natura 2000 "Puszcza P." i na projektowany obszar Natura 2000 "Ostoja P.". Inaczej ujmując, ustalony stan faktyczny pozwalał na przyjęcie, że w przypadku tej inwestycji nie zachodziła potrzeba zastosowania art. 97 ust. 5 ww. ustawy i wydana na jego podstawie postanowienia nakładającego na inwestora obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. Jak bowiem stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanego powyżej wyroku, na obszarze Natura 2000 mogą być podejmowane przedsięwzięcia, które osobno lub w połączeniu z innymi działaniami znacząco negatywnie nie oddziaływają na cele jego ochrony określone w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody. Dlatego budowa budynku mieszkalnego na obszarze Natura 2000 nie może a priori z tej przyczyny być wykluczona na obszarze Natura 2000. Obszar ten nie jest bowiem obszarem specjalnym o charakterze ekologicznym, w obrębie którego obowiązuje specjalny reżim prawny taki jak dla parku narodowego, czy też rezerwatami przyrody. Sąd orzekający w niniejszej sprawie, mając powyższe na uwadze, uznał, że skarga [...] Parku Krajobrazowego nie zasługiwała na uwzględnienie wobec stwierdzonej bezzasadności podniesionych w niej zarzutów przeciwko zaskarżonemu postanowieniu Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] października 2009 r. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.