I SA/Wa 1187/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. I. Stan faktyczny 1. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. H. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] odmawiającej potwierdzenia na rzecz J. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. H., nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście S. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. 2. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa podał, że K. W. i J. W. pismami z dnia 28 i 29 grudnia 1991 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w O. o zarejestrowanie w celu otrzymania rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Z. H. na dawnych Kresach Wschodnich, a wnioski te Prezydent Miasta O. pismem z dnia 2 lipca 2004 r. przekazał Wojewodzie [...]. K. W. pismem z dnia 21 grudnia 2008 r. wystąpiła do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. H. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście S. J. H. dostarczył osobiście w dniu 4 sierpnia 2009 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego swoje oświadczenie datowane na dzień 4 sierpnia 2009 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, które zostało uznane przez organ pierwszej instancji jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty. Z postanowień: (1) Sądu Rejonowego [...] (2) Sądu Rejonowego [...] Minister Skarbu Państwa podał, że w niniejszym postępowaniu za stronę został także uznany J. H. , jako domniemany spadkobierca po T. H. Z Karty Ewakuacyjnej z dnia [...] maja 1964 r. wynika, iż Z. H. repatriowała się na tereny obecnego Państwa Polskiego z miejscowości S., z Orzeczenia Państwowego Urzędu Repatriacyjnego z dnia [...] października 1947 r., z poświadczenia ubezpieczenia wystawionego przez Towarzystwo Wzajemnych Ubezpieczeń w K. z dnia [...] października 1923 r. oraz z Wykazu Nieruchomości do Ubezpieczenia z dnia 9 października 1923 r. wynika, że Z. H. była właścicielem nieruchomości w S. 3. W uzasadnieniu decyzji Minister Skarbu Państwa stwierdził, że w świetle przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje następcom prawnym właściciela nieruchomości pozostawionej, w zakresie udziału spadkowego, określonego prawomocnym postanowieniem właściwego sądu lub notarialnym poświadczeniem dziedziczenia w sytuacji złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo rekompensaty do właściwego wojewody w ustawowym terminie - tj. do dnia 31 grudnia 2008 r. Z akt sprawy wynika, że oświadczenie J. H., o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, które zostało uznane przez organ pierwszej instancji jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty, wpłynęło do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 4 sierpnia 2009 r., co oznacza, z uwagi na art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., iż termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty został przekroczony. Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż przewidziany w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. termin do złożenia wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawionych nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie terminy mają charakter zawity i nie podlegają przywróceniu. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin. W przedmiotowej ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. brak jest przepisu przewidującego taką możliwość. Wobec niezłożenia przez J. H. wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w terminie, niemożliwe jest potwierdzenie prawa do rekompensaty. Minister Skarbu Państwa stwierdził, iż J. H. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w dniu 4 sierpnia 2009 r. tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż K. W. składając w dniu 22 grudnia 2008 r., datowany na dzień 21 grudnia 2008 r., wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty, działała tylko w imieniu własnym, a nie także w imieniu J. H. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu 1. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. H. zarzucając naruszenie: prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej : (1) art. 5 ustawy w zw. z art. 63 i art. 33 § 4 kpa, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie złożył w dniu 22 grudnia 2008 r. wniosku o potwierdzenie prawa do należnej mu rekompensaty działając przez K. W., podczas gdy stosowny wniosek został złożony w przepisanym terminie, (2) art. 5 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, powodującym wygaśnięcie prawa po jego przekroczeniu, (3) art. 6 ust. 6 ustawy poprzez jego nie zastosowanie, które przełożyło się na odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty; oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niedostateczne wyjaśnienie okoliczności, a co za tym idzie uznanie, że J. H. przekroczył przepisany termin na złożenie odwołania - wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. 2. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 2. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. odmawiającą potwierdzenia na rzecz J. H. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. H., nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście S. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno zaskarżona jak również decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. 3. Zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 z późn. zm.), w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Do wniosku należy dołączyć postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo o dziale spadku, stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy. 4. Z akt sprawy wynika, że Z. - właścicielka nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w S., zmarła [...] czerwca 1964 r., pozostawiając czworo dzieci: [...] dziedziczących po 1/4 części, stosownie do postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. H. W. zmarła [...] maja 1971 r., i na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, dziedziczyli po niej:[...]. Z akt sprawy wynika, że K. W. i J. W. pismami z dnia 28 i 29 grudnia 1991 r. wystąpili do Urzędu Rejonowego w O. o przyznanie rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez Z. H. w S., natomiast oświadczenie J. H. , z dnia 4 sierpnia 2009 r. o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty, wpłynęło do [...] Urzędu Wojewódzkiego w dniu 4 sierpnia 2009 r., i zostało uznane przez organ pierwszej instancji jako wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty po Z. H. 5. Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego termin do złożenia wniosku potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Zatem warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, jest złożenie stosownego wniosku, jednakże nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter zawity i niej podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin, jednakże przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przepisu takiego nie przewidują. Prawidłowo zatem organy uznały, że wobec faktu niezłożenia przez J. H. wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w terminie, niemożliwe jest w stanie faktycznym i prawnym sprawy potwierdzenie prawa do rekompensaty. 6. Z przywołanego już wcześniej art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Przyjąć należy, iż wniosek taki można złożyć w imieniu własnym, jak również w imieniu innych osób uprawnionych, lecz musi to wynikać w sposób nie budzący wątpliwości z treści wniosku czy dołączonych pełnomocnictw. Zdaniem Sądu, wnioskodawców nie można domniemywać, bowiem możliwość domagania się rekompensaty jest prawem, a nie obowiązkiem osoby uprawnionej. Z akt sprawy nie wynika, i nie wykazał tego skarżący J. H. w niniejszej sprawie, iż sam złożył w terminie ustawowym wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty; z akt sprawy również nie wynika, że K. W. czy J. W. - którzy złożyli stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty w terminie - wniosek taki złożyli również w imieniu J. H. . Złożone wnioski są jednoznaczne, i nie można czynić organowi zarzutu, że nie wyjaśnił, w czyim imieniu oba wnioski zostały złożone. W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że J. H. złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty w dniu 4 sierpnia 2009 r., tj. z uchybieniem terminu do jego wniesienia, określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Nie jest również słuszny zarzut skarżącego, iż zaskarżona decyzja narusza art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego, który stanowi, że jeżeli wniosek nie spełnia wymogów określonych w ust. 1-3 art. 6 ustawy, wojewoda wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków w terminie 6 miesięcy od dnia doręczenia wezwania. Aby organ administracji publicznej mógł zastosować art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wniosek musiał zostać złożony do organu w terminie, lecz bez wystarczających dowodów świadczących o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Jeśli, jak w niniejszej sprawie, wniosek dotyczący potwierdzenia prawa do rekompensaty został złożony po upływie terminu określonego w art. 5 ust. 1 ustawy - art. 6 ust. 6 ustawy w niniejszej sprawie nie miał zastosowania. Należy również podnieść, co wynika w sposób nie budzący wątpliwości z akt sprawy, iż skarżący J. H. nie przedstawił postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku po T. H. (sprawa spadkowa nie została przeprowadzona – k. 25 akt sprawy I SA/Wa 1187/11) - jednym ze spadkobierców Z. H, co również warunkuje możliwość ubiegania się o potwierdzenie prawa do rekompensaty, stosownie do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego 7. Zdaniem Sądu postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. 8 Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.