I OSK 296/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie sędzia NSA Joanna Runge – Lissowska (spr.) sędzia del. WSA Olga Żurawska - Matusiak Protokolant sekretarz sądowy Maciej Radajczyk po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1187/11 w sprawie ze skargi J.H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1187/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. H. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], którą utrzymana została w mocy decyzja Wojewody Opolskiego z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]. Decyzjami tymi odmówiono J. H. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez Z. H. – babkę – mienia poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonego w S.. Odmowę organy uzasadniły złożeniem wniosku po terminie, zakreślonym art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), który upłynął 31 grudnia 2008 r., bowiem dnia 4 sierpnia 2009 r. organy stwierdziły też, że nie można uznać wniosku złożonego przez K. G. jako wniesionego również i w imieniu J. H., na co wskazywał on w odwołaniu. Oddalając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił pogląd organów co do faktu złożenia przez J. H. wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty po terminie, bowiem z akt sprawy nie wynika, aby sam złożył taki wniosek w terminie ustawowym, zaś z wniosku złożonego przez K. G. nie wynika aby wniosła go również i w imieniu J. H., wobec jego jednoznaczności i braku pełnomocnictwa do działania. Sąd podkreślił, że termin, o jakim mowa w art. 5 ust. 1 ww. ustawy jest terminem zawitym, niepodlegającym przywróceniu, a powodującym wygaśnięcie roszczenia w razie jego przekroczenia, natomiast co do zarzutu skargi naruszenie art. 6 ust. 6 ustawy, stwierdził, że złożenie wniosku po terminie spowodowało niemożność zastosowania w sprawie tego przepisu. Reprezentowany przez adwokata, J. H. wniósł skargę kasacyjną od tego wyroku, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie i zarzucając, na podstawie art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a."): 1) naruszenie prawa materialnego: – art. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) w zw. art. 33 k.p.a., przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, które doprowadziły Sąd do stwierdzenia, że K. G., pomimo że była członkiem najbliższej rodziny skarżącego, nie działała w jego imieniu, występując z wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty, podczas gdy pełnomocnictwo było niewątpliwie przez J. H. udzielone, a jedynie jego dokument nie został dołączony do wniosku z dnia 21 grudnia 2008 r. (wniesionego przez K. G.); – art. 5 ust. 1 ustawy w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że określony w tym przepisie termin jest terminem po upływie którego roszczenie wygasa, podczas gdy żadna norma prawna o takim skutku nie stanowi, 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie i niedostateczne wyjaśnienie sprawy w zakresie okoliczności, iż organ I instancji prowadził postępowanie z wniosku J. H. łącznie z postępowaniem wszczętym przez K. G. (pod jedną sygnaturą akt – 385/08), co musi skutkować uznaniem, że wiedziała, iż składając swój wniosek, działała ona również w imieniu skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, że K. G., występując z wnioskiem, działała również w imieniu skarżącego, zaś on sam zaniepokojony brakiem postępów w sprawie zwrócił się pismem z dnia 4 sierpnia 2009 r., a o tym, że jest to jedna sprawa najbardziej świadczy fakt dołączenia jego pisma do sprawy wszczętej wnioskiem K.G., co zupełnie w sprawie zostało przemilczane. Nadto, zdaniem skargi, nie bez znaczenia jest fakt, iż już sama uprawniona, tj. Z. H. wystąpiła o przyznanie ekwiwalentu za mienie, o czym świadczą pisma z 5 lipca 1948 r. i 27 kwietnia 1957 r., których kopie załączono do skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył przepisów, wskazanych w jej podstawach. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), dalej "ustawa", wymienia enumeratywnie w art. 7 ust. 2 sytuacje, w których właściwy organ wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Jedną z nich jest niespełnienie wymogu, o którym mowa w art. 5 ust. 2. Przepis ten stanowi, że osoba ubiegająca się o potwierdzenie prawa składa wniosek nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Dzień 31 grudnia jest ostatnim, w którym należało złożyć wniosek aby mogło być prowadzone postępowanie w sprawie rekompensaty. Jego niedotrzymanie powoduje odmowę potwierdzenia prawa. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest charakter tego terminu, czy jest to termin tylko procesowy, zatem podlegający zasadom dotyczącym takiego terminu, czy jest to termin materialny – zawity – z wszelkimi konsekwencjami jego dotyczącymi. Organy i Wojewódzki Sąd Administracyjny stanęły na stanowisku, że jest to termin prawa materialnego, z czym należy się zgodzić. Termin określony ustawą, jako jedna z przesłanek wykonania jakiegokolwiek prawa jest terminem materialnym, zawitym. Może on być określony datą dzienną, czy też liczbą miesięcy lub lat, jednak charakterystyczne jest dla niego, że zakreśla on datę, w której może być dochodzone roszczenie, upływ jego bowiem powoduje jego wygaśnięcie, gdyż w przeciwieństwie do terminu procesowego, nie podlega on przywróceniu. Jak powiedziano wyżej, art. 5 ust. 1 ustawy wymienia datę dzienną, zakreśla termin na złożenie wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, jako wymóg niezbędny do spełnienia, bowiem w razie jego niedotrzymania organ właściwy odmawia przyznania tego prawa – art. 7 ust. 2 ustawy. W sprawie organy jak też Wojewódzki Sąd uznały, że J. H. terminu wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy nie dotrzymał, tym samym Wojewoda Opolski miał podstawę do wydania decyzji odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty. Skarżący z kolei wywodzi, iż stanowisko to jest błędne, bowiem termin ten został zachowany z uwagi na to, iż K. G., ubiegająca się o prawo do rekompensaty jako spadkobierczyni Z. H., a skarżący jest w takim samym stopniu spadkobiercą Z. H., występując z wnioskiem uczyniła to również i w jego imieniu. Jednak analizując akta sprawy trudno podzielić stanowisko skarżącego. Wnioski z lat 90-tych ubiegłego wieku pochodziły tylko od K.G. i J. W. i nie wynika z ich treści, aby wnioskodawcy mieli reprezentować również pozostałych spadkobierców Z. H., w tym skarżącego. Nie wynika to również z wniosku złożonego już przed wydaniem obecnie obowiązującej ustawy, ani z dokumentów do niego dołączonych, czy składanych w okresach późniejszych. W sprawie o tożsamym przedmiocie, kiedy parę osób posiada roszczenie wynikające z tej samej podstawy prawnej możliwe jest działanie jednej uprawnionej również w imieniu pozostałych. Jednak działanie takie nie może być domniemane, ale w jakikolwiek sposób wynikać ze składanych pism, czy potwierdzone w inny sposób. W niniejszej sprawie jednak z jej akt nic takiego nie wynika. W takiej sytuacji nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi, że błędnie ocenił stanowisko organów. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270).