II SA/Wa 1297/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Protokolant Referent – stażysta Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie wypłaty świadczenia pieniężnego - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] , Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] , działając na podstawie art. 95 pkt 1, art. 96 ust. 1, 6, 7, i 9 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku L. N. o wypłatę świadczenia pieniężnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, wypłacił L. N. jednorazowo z góry wnioskowane świadczenie w kwocie [...] zł, stanowiące różnicę pomiędzy świadczeniem pieniężnym należnym w związku ze zwolnieniem w dniu [...] listopada 2010 r. z zawodowej służby wojskowej, a wypłaconym świadczeniem pieniężnym z tytułu uprzedniego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w miesiącu styczniu 2003 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r. Dowódca [...] Okręgu Wojskowego w [...] zwolnił L. N. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2003 r. i przeniósł do rezerwy wskutek dokonanego przez organ wojskowy wypowiedzenia stosunku zawodowej służby wojskowej. W związku z tym L. N., wystąpił do Dyrektora WBE w [...] z wnioskiem o wypłatę z góry uposażenia należnego przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, który został zrealizowany. Jednocześnie Dyrektor WBE przyznał L. N. emeryturę wojskową. Następnie Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] , stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r., a Szef Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych, rozkazem personalnym z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] zwolnił L. N. z zawodowej służby wojskowej. W dniu 9 grudnia 2010 r. L. N. wystąpił do Dyrektora WBE w [...] z wnioskiem o wypłatę świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej, które to świadczenie zostało wypłacone na podstawie decyzji tego organu z dnia [...] marca 2011 r. Od decyzji tej pełnomocnik L. N. złożył do Ministra Obrony Narodowej odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] , utrzymał w mocy decyzję Dyrektora WBE w [...] z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść art. 95 pkt 1 oraz art. 96 ust. 7 i ust. 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i podniósł, że Dyrektor WBE w [...] słusznie uznał, że na wysokość należności wypłaconej w 2010 r. z tytułu świadczenia pieniężnego ma wpływ okoliczność, że analogiczne świadczenie, z tego samego tytułu wypłacono jednorazowo już w dniu [...] stycznia 2003 r. Organ wskazał, że skoro decyzja o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, to w znaczeniu prawnym powstała sytuacja, że zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w 2003 r. nie było. Zatem jednorazowe świadczenie z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej przysługiwało L. N. dopiero w 2010 r. Tym samym na poczet należnej kwoty zaliczono kwotę wypłaconą z tego samego tytułu w 2003 r. Jednocześnie organ uznał za nietrafny zarzut naruszenia art. 75 ust. 3 i art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, bowiem organy wojskowe nie domagały się i nie domagają się od L. N. zwrotu uprzednio wypłaconych mu w 2003 r. należności, lecz jedynie dokonują ich zaliczenia na poczet należności wypłaconych jednorazowo z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] listopada 2010 r., tym samym wskazane przepisy nie mają zastosowania w sprawie. Decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. stała się przedmiotem skargi L. N., reprezentowanego przez radcę prawnego J. K., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uzupełnionej następnie pismem z dnia 20 czerwca 2011 r. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów prawa: 1. poprzez niezastosowanie art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i tym samym przyjęcie, że uposażenie i inne świadczenia pobrane przez L. N. w dniu ich przyznania, podlega zwrotowi; 2. art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej nie przysługuje świadczenie o równowartości pełnego uposażenia należnego w ostatnim dniu pełnienia służby przez okres 12 miesięcy po zwolnieniu ze służby; 3. art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegające na niezastosowaniu tego przepisu w stosunku do skarżącego, który nieprzerwanie pełnił zawodową służbę wojskową do dnia [...] stycznia 2008 r.; 4. art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegające na błędnej jego wykładni poprzez uznanie, że z uposażenia wypłacanego na zasadach określonych w art. 95 pkt 1 dopuszczalnym było dokonywanie potrąceń innych należności niż wymienione w tym przepisie; 5. art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez uznanie, że w sprawie wypłaty świadczenia wystąpiły nowe okoliczności faktyczne istniejące w chwili wydania uchylonej decyzji; 6. art. 73 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i zobowiązanie do zwrotu świadczenia pomimo upływu trzyletniego terminu przedawnienia; 7. art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych polegające na odmowie wypłacenia świadczenia w całości. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącego wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że zwolnienie skarżącego ze służby w 2003 r. faktycznie miało miejsce pomimo późniejszego stwierdzenia jego nieważności. Oznacza to zatem, że organ miał wówczas podstawę do wypłacenia świadczenia, zaś wypłata odbyła się zgodnie z zasadami obowiązującymi w dniu wypłaty. W związku z tym, zdaniem pełnomocnika skarżącego, nie ma obecnie podstaw, ażeby skarżący zwracał wypłacone wówczas należności. Odnośnie zaś naruszenia art. 95 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pełnomocnik skarżącego podał, że przepis ten jest jasny i klarowny i żadne racje nie mogą przemawiać za inną jego wykładnią, aniżeli literalna. W związku z tym uznał, że niedopuszczalnym jest, aby organ emerytalny zmniejszał wysokość uposażenia należnego po zwolnieniu ze służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę przyznania L. N. wnioskowanego świadczenia stanowi przepis art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługuje przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, wypłacane co miesiąc, świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby. W świetle art. 96 ust. 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy, świadczenie pieniężne, o którym mowa w art. 95 pkt 1, przysługuje żołnierzowi, z zastrzeżeniem ust. 2-4, który pełnił nieprzerwanie zawodową służbę wojskową przez okres co najmniej piętnastu lat. Wypłaty świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 95 pkt 1, dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla adresu zameldowania żołnierza (art. 96 ust. 7 ustawy). Zgodnie natomiast z art. 96 ust. 9 ww. ustawy wypłaty należności, o których mowa w ust. 7, dokonuje się na pisemny wniosek żołnierza zawodowego, na podstawie decyzji wojskowego organu emerytalnego właściwego dla adresu zameldowania żołnierza. W związku ze zwolnieniem skarżącego ze służby na mocy rozkazu personalnego Szefa Inspektoratu Wsparcia Sil Zbrojnych nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r., niewątpliwie zachodziły przesłanki do wypłaty przedmiotowego świadczenia. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest natomiast to, czy świadczenie przyznane w drodze decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., utrzymanej następnie w mocy zaskarżoną decyzją Ministra Obrony Narodowej, było w prawidłowej wysokości. Oceniając powyższą kwestię należy mieć na względzie, że decyzja Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej została wyeliminowana z obrotu prawnego wskutek stwierdzenia jej nieważności decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] marca 2006 r. Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc), czyli od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji dotkniętej wadą. Decyzja o stwierdzeniu nieważności uchyla skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji, a organ nadzoru, wydający decyzję o stwierdzeniu nieważności, jedynie potwierdza ten fakt swoim rozstrzygnięciem. W tej sytuacji stwierdzić należy, że zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej w 2003 r. w znaczeniu prawnym nie nastąpiło. Skuteczne zwolnienie skarżącego z zawodowej służby wojskowej miało miejsce tylko raz, na mocy decyzji Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] lipca 2010 r., z dniem [...] listopada 2010 r. Kwestią kluczową w niniejszej sprawie jest jednorazowy charakter przedmiotowego świadczenia. Zgodnie z art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych świadczenie to wypłacane jest w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego żołnierza oraz dodatków o charakterze stałym. Nie sposób w tej sytuacji oderwać istoty tego świadczenia od zasad odnoszących się do uposażenia żołnierza zawodowego. Należy bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 72 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że z tytułu pełnienia służby żołnierz zawodowy otrzymuje tylko jedno uposażenie. Inne rozumienie art. 95 pkt 1 powołanej ustawy i uznanie, że świadczenie to przysługuje w każdym przypadku zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i do tego każdorazowo w pełnej wysokości, niezależnie od uprzedniego uzyskania świadczenia, w nadmierny sposób uprzywilejowywałoby żołnierzy kilkakrotnie zwalnianych ze służby i w drodze stwierdzenia nieważności decyzji zwalniającej, ponownie do służby przywracanych. Przedmiotowe świadczenie nie ma charakteru odszkodowawczego (nie jest to także odprawa), stąd takie interpretowanie powyższych przepisów naruszałoby prawa innych żołnierzy i w konsekwencji doprowadziłoby do ich nierównego traktowania. Prowadziłoby to zatem do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Stąd też żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej w 2010 r., przysługiwało z tytułu tego zwolnienia tylko jedno roczne uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku, zgodnie z treścią art. 95 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Należy również wziąć pod uwagę, że decyzja Dowódcy Wojsk Lądowych z dnia [...] marca 2006 r. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zniosła tylko skutek prawny nieważnej decyzji w postaci zwolnienia żołnierza ze służby, natomiast nie mogła znieść jej skutków faktycznych, tj. wypłacenia świadczenia przysługującego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Istotne jest również to, że zgodnie z art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych uposażenie i inne należności, o których mowa w art. 73 ustawy, w tym należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, pobrane przez żołnierza zawodowego, przysługujące mu według zasad obowiązujących w dniu wypłaty, nie podlegają zwrotowi, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej. Przepisy powołanej ustawy nie przewidują zwrotu przez żołnierza świadczenia pobieranego przez okres roku po zwolnieniu ze służby. Skoro zatem skarżącemu z tytułu zwolnienia ze służby w 2003 roku wypłacono świadczenie w kwocie [...] zł, to w związku ze zwolnieniem ze służby rozkazem personalnym Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] lipca 2010 r., nie ma on prawa do kolejnego świadczenia z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. W związku z tym skarżący mógł tylko otrzymać świadczenie w wysokości uwzględniającej kwotę wcześniej wypłaconą. Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] prawidłowo zatem zaliczył w poczet należnego skarżącemu świadczenia kwotę wypłaconą już wcześniej. Należy bowiem odróżnić prawo do uzyskania świadczenia z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych od ustalenia wysokości tego świadczenia, ponieważ uprawnienie do świadczenia powstaje z mocy prawa – w związku ze zwolnieniem ze służby, natomiast do wojskowego biura emerytalnego należy kwestia wyliczenia kwoty przysługującego świadczenia. Wskazać ponadto należy, że przepis art. 77 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych ma charakter gwarancyjny i chroni żołnierzy zawodowych przed konsekwencjami wadliwych decyzji organów wojskowych. Nie oznacza to jednak, że zaliczenie równowartości świadczeń wypłaconych skarżącemu w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej na poczet obecnie przysługujących należności stanowi obejście tego przepisu. Zaliczenie na poczet należnego świadczenia kwoty wypłaconej wcześniej nie można utożsamiać z obowiązkiem zwrotu tego świadczenia (por. wyrok NSA dnia 27 października 2010 r. o sygnaturze akt I OSK 703/10). Sąd nie uznał również za zasadny zarzut pełnomocnika skarżącego, dotyczący naruszenia przez Ministra Obrony Narodowej art. 103 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Na mocy art. 103 ust. 1 powołanej ustawy z uposażenia żołnierza zawodowego mogą być dokonywane potrącenia w granicach i na zasadach określonych w przepisach o wynagrodzeniu za pracę, z zastrzeżeniem ust. 2-4. Potrącenie w cywilnoprawnym ujęciu dotyczy wzajemnie wymagalnych wierzytelności. Przedmiotowa sprawa rozpatrywana była natomiast na podstawie przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulującej władcze stosunki administracyjne. Stąd też w niniejszej sprawie nie miały w ogóle zastosowania przepisy dotyczące potrącania świadczeń wzajemnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt. I OSK 80/09, niepublikowany). Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, świadczenie roczne przysługuje żołnierzowi, który pełnił służbę nieprzerwanie przez okres co najmniej piętnastu lat. Gdyby zatem przyjąć, jak rozumuje skarżący, że sytuacje zwolnienia ze służby w 2003 i w 2010 roku stwarzają od siebie niezależne dwie podstawy do otrzymania świadczenia z art. 95 pkt 1, to dla przyznania mu świadczenia z tytułu zwolnienia ze służby w 2010 roku zabrakłoby przesłanki, o której mowa w art. 96 ust. 1, ponieważ nie został spełniony warunek nieprzerwanej piętnastoletniej służby, z uwagi na przerwę w służbie w latach 2003 – 2006. W ocenie Sądu w zaskarżonych decyzjach nie można dopatrzyć się także naruszenia przepisów prawa procesowego, w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Decyzje te nie noszą cech dowolności, organy obu instancji dokonały oceny zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego oraz wskazały na przesłanki, którymi kierowały się wydając rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego skarżącemu przez okres roku po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2011 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w [...] odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.