VII SA/Wa 1358/11

WyrokWSA w Warszawie2011-10-28

Skład orzekający: Małgorzata Miron, Joanna Gierak-Podsiadły, Mariola Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy dzierżawca obiektu budowlanego, który prowadzi w nim działalność gospodarczą, jest stroną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nakładających obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej, jeśli umowa dzierżawy nie powierza mu obowiązków zarządcy lub użytkownika?
Ratio decidendi
Dzierżawca obiektu budowlanego, który prowadzi w nim działalność gospodarczą i faktycznie włada obiektem, jest podmiotem odpowiedzialnym za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na podstawie art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej, nawet jeśli umowa dzierżawy nie jest umową ustanawiającą zarząd lub użytkowanie. W związku z tym, decyzje nakładające takie obowiązki nie są skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie, co wyklucza stwierdzenie nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Stan faktyczny
Skarżący, C. S. (Prywatna Przychodnia Lekarska), wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji nakładających obowiązki z zakresu ochrony przeciwpożarowej, argumentując, że zostały one skierowane do niego jako dzierżawcy, a nie do właściciela lub zarządcy obiektu. Organy administracji utrzymały w mocy decyzje, uznając, że dzierżawca, który faktycznie włada obiektem i prowadzi w nim działalność, jest odpowiedzialny za realizację tych obowiązków na podstawie umowy dzierżawy i przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej. WSA oddalił skargę, uznając, że dzierżawca jest faktycznie władającym obiektem i tym samym stroną w rozumieniu przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Mariola Kowalska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. sprawy ze skargi C. S. - Prywatna Przychodnia Lekarska na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Przedmiotem skargi C. S. (prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Prywatna Przychodnia Lekarska) jest decyzja Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z [...] marca 2011 r. znak: [...], sprostowana postanowieniem tego organu z [...] kwietnia 2011 r. znak: [...]. Orzeczenie to utrzymało w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] stycznia 2011 r. nr [...], mocą której odmówiono stwierdzenia nieważności dwóch decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] lutego 2010 r. o nr [...] i [...]., następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 15 grudnia 2010 r. C. S. (prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą Prywatna Przychodnia Lekarska, a wykonujący tę działalność m.in. w Szpitalu w B.) wniósł do [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji o nr [...] i [...] wydanych przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] w dniu [...] lutego 2010 r., nakazujących wnioskodawcy wykonanie w zakreślonym terminie szereg obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na terenie Szpitala w B. Wnosząc o unieważnienie ww. aktów administracyjnych wnioskodawca wskazał, iż zostały one skierowane do osoby nie będącej stroną w sprawie, a zatem obarczone są wadą wynikającą z art. 156 §1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. w Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej zw. k.p.a. W uzasadnieniu wniosku C. S. podniósł, że nie jest właścicielem, ani zarządcą obiektu – tj. Szpitala w B., a działalność w tym obiekcie wykonuje na podstawie umowy dzierżawy, w której brak jest zapisów świadczących o powierzeniu mu obowiązków zarządcy. Tym samym wskazał, że nie powinien być adresatem ww. decyzji z [...] lutego 2010 r. Powołał się przy tym na art. 12 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. Nr 80, poz. 563) oraz art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623). [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej po wszczęciu -na wniosek skarżącego- postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej z [...] lutego 2010 r. (o czym zawiadomił strony postępowania odrębnymi postanowieniami z [...] stycznia 2011 r.), w dniu [...] stycznia 2011 r. wydał decyzję nr [...], którą na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 11a ust. 2 pkt 1 i art. 27 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tj. w Dz. U. z 2009 r., Nr 12, poz. 68 ze zm.,), odmówił stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] i [...] Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] lutego 2010 r. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że zgodnie z zawartą przez stronę z Powiatem [...] – Zarządem Powiatu, który jest właścicielem nieruchomości, umową dzierżawy nieruchomości, została ona zawarta na okres 30 lat z przeznaczeniem na świadczenie usług medycznych bez istotnych ograniczeń zakresu przedmiotowego udzielanych świadczeń. Zgodnie z § 7 pkt 4 umowy dzierżawy, dzierżawca ma obowiązek przestrzegać w przedmiocie dzierżawy między innymi przepisów przeciwpożarowych. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje ich zarządca lub użytkownik na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W konsekwencji organ stwierdził, że w świetle zgromadzonej przez organ dokumentacji bezspornym jest, że C. S. - Prywatna Przychodnia Lekarska, Szpital w B. użytkuje obiekt w B. na podstawie umowy dzierżawy zawartej z Powiatem [...] na okres 30 lat, a umowa ta zawiera w § 7 pkt 4 obowiązek przestrzegania przepisów przeciwpożarowych, a zatem jest on prawidłowo określonym adresatem decyzji. Odwołanie od ww. decyzji, pismem z 29 stycznia 2011 r., wniósł C. S. zawierając w szczególności żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu środka zaskarżenia odwołujący się podniósł, iż zgodnie z łączącą go umową dzierżawy z właścicielem obiektu nie zostały powierzone mu obowiązki zarządcy, w związku z czym w świetle obowiązujących przepisów prawa (art. 12 pkt 2 ww. rozporządzenia i art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej) nie można uznać go za adresata decyzji zobowiązującej do działań modernizacyjnych. Wskazał, że stosownie do kanonów elementarnej wiedzy prawniczej, dzierżawa w żadnym wypadku nie może być utożsamiana z użytkowaniem. Decydującym argumentem uzasadniającym odrębność tych dwóch instytucji jest uznanie dzierżawy za stosunek zobowiązaniowy, a użytkowania za instytucję prawa rzeczowego. Na poparcie swojej argumentacji odwołujący się przywołał tezę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 września 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 346/2008, w myśl której najemcy lokalu nie są stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie utrzymania budynku w należytym stanie technicznym". Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej -po rozpatrzeniu odwołania- decyzją z [...] marca 2011 r. znak: [...], na podstawie art. 127 § 1 i 2 oraz art. 138 § 1 pkt. 1 w związku z art. 158 § 1 k.p.a., a także art. 11a ust. 2 pkt. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że argumenty przedstawione przez stronę w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Odwołujący się wprawdzie słusznie stwierdza w swoim piśmie z 29 stycznia 2011 r., iż w związku art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przyjmuje ich zarządca lub użytkownik na podstawie zawartej umowy cywilno-prawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. Wbrew jednak dalszym stwierdzeniom zawartym w ww. piśmie, w świetle tej ustawy rodzaj umowy cywilno-prawnej nie ma istotnego znaczenia. Istotna jest natomiast treść umowy, tj. konkretnie zapisy, z których wynika, kto i w jakim stopniu odpowiada za zapewnienie warunków ochrony przeciwpożarowej w danym budynku, obiekcie budowlanym lub terenie. I dalej organ podał, że umowa dzierżawy zawarta pomiędzy Powiatem [...] a C. S. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą Prywatna Przychodnia Lekarska Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej, K. ul. L. szczegółowo precyzuje osoby, obowiązki i odpowiedzialność w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej w nieruchomościach ZOZ B. zlokalizowanych w B. i przy ul. S. Zgodnie z § 4 pkt 4 ww. umowy dzierżawca został zobowiązany do dokonania inwestycji dodatkowych w terminie nie dłuższym niż 60 miesięcy licząc od daty zawarcia umowy, wyszczególnionych w harmonogramie inwestycyjnym, stanowiącym integralną część tej umowy. Przedmiotowy harmonogram szczegółowo określa szereg inwestycji m. in. w pawilonie "A" i "B" oraz planowane na te inwestycje środki. Ww. inwestycje z inżynierskiego punktu widzenia ściśle łączą się z zaleceniami zawartymi w decyzjach organów PSP. Zgodnie z § 7 pkt 4 umowy dzierżawca zobowiązany został do utrzymywania porządku na oddanym do nieodpłatnego korzystania wokół przedmiotu dzierżawy terenie i przedmiocie dzierżawy, przestrzegania obowiązujących wydzierżawiającego przepisów bhp i ppoż., zasad ochrony mienia i reguł dotyczących ochrony środowiska naturalnego i ponosi wszelkie koszty związane z funkcjonowaniem swojej działalności, a w szczególności bieżące naprawy obiektów ich utrzymanie i zabezpieczenie. Zgodnie z § 9 omawianej mowy, dzierżawca ponosi wszelką odpowiedzialność przed organami kontroli za nieprzestrzeganie obowiązujących przepisów w zakresie prowadzonej działalności. Dzierżawca ponosi pełną odpowiedzialność (kary nakładane przez stosowne organy). Z powyższego, w ocenie organu odwoławczego wynika, iż dzierżawca ma prawo dokonania niezbędnych inwestycji, a zatem i dysponowania nieruchomością, w celu zapewnienia bezpiecznej działalności w obiekcie. Nadto, organ wskazał, że powodem stwierdzenia nieprawidłowości w budynku nie jest sam obiekt jako taki, lecz sposób jego wykorzystania. C. S. prowadzący w nim działalność gospodarczą polegającą na leczeniu ludzi, włada przedmiotową nieruchomością jak właściciel. Z tych względów organ za bezzasadny uznał podniesiony przez C. S. - Dyrektora Szpitala w B. Prywatna Przychodnia Lekarska zarzut skierowania kwestionowanych w trybie nieważności decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie. Na koniec organ II Instancji stwierdził, że nie dopatrzył się innych powodów do uchylenia decyzji Komendanta Wojewódzkiego PSP w K., odmawiającej stwierdzenia nieważności dwóch decyzji Komendanta Miejskiego PSP w C. W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono bowiem spełnienia żadnej z przesłanek, opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej skarżący – C. S. prowadzący działalność pod nazwą Prywatna Przychodnia Lekarska wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej - przez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, tj. utożsamienie instytucji dzierżawy z innymi autonomicznymi pojęciami prawnymi czyli zarządem i użytkowaniem, a w konsekwencji bezzasadne uznanie skarżącego (dzierżawcy) za zobowiązanego do wykonania określonych prac wbrew postanowieniom umowy dzierżawy. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż wbrew stanowisku organu II instancji, w świetle treści art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciwpożarowej rodzaj zawartej umowy ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia kwestii odpowiedzialności za wykonanie wskazanych obowiązków. Wskazany przepis wyraźnie przemawia za jego zastosowaniem jedynie do zarządców lub użytkowników nieruchomości, będących umocowanymi do działania na podstawie cywilnoprawnych umów ustanawiających zarząd lub użytkowanie. Wskazał, że zawarta przez niego umowa dzierżawy niewątpliwie nie może być zakwalifikowana jako jedna z nich. Stosownie do postanowień w niej zawartych nie zostały powierzone mu obowiązki zarządcy, a dzierżawa w żadnym wypadku nie może być utożsamiana z użytkowaniem. Dalej, skarżący podał także, że nie włada przedmiotową nieruchomością jak właściciel, gdyż posiadanie przedmiotu dzierżawy przez dzierżawcę jest posiadaniem zależnym. Konkludując skarżący stwierdził, że analiza przepisów ustawy o ochronie przeciwpożarowej prowadzi do wniosku, iż obowiązek wskazany w art. 4 ust. 1a dotyczyć może jedynie zarządcy lub użytkownika w ścisłym znaczeniu tych terminów, ponieważ wśród pozostałych przepisów ustawy można wyraźnie wyodrębnić także inne podmioty, na których ciążą wskazane w przepisie obowiązki, np. właściciel. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Badając zaskarżoną w sprawie decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w ramach wskazanego kryterium Sąd uznał, iż orzeczenie to odpowiada prawu, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Rozważania nad zgodnością z prawem zaskarżonej decyzji należy poprzedzić wskazaniem, że decyzja ta została wydana w postępowaniu nadzorczym prowadzonym w trybie stwierdzenia nieważności. Tego rodzaju postępowanie ma charakter nadzwyczajny i jest postępowaniem odrębnym od innych postępowań, albowiem ukierunkowanym wyłącznie na kontrolę decyzji w aspekcie wystąpienia przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Oznacza to, że organ rozpatrując sprawę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nie rozstrzyga jej ponownie merytorycznie, lecz orzeka wyłącznie w kwestii wadliwości kontrolowanego aktu administracyjnego. Działa więc jako organ kasacyjny i w oparciu o zamknięty materiał dowodowy oraz stan prawny obowiązujący w dacie wydania zwalczanego aktu administracyjnego, weryfikuje ten akt. Warto w tym miejscu wskazać na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2007 r. (sygn. akt II SA/Wa 2095/06, Lex Nr 299851), w którym Sąd przyjął, iż "Działanie organu w trybie wniosku o stwierdzenie nieważności wymaga zupełnie innego podejścia do sprawy i zasadniczo się różni od postępowania zwykłego. Obowiązkiem organu, jest zajęcie się kwestiami ściśle prawnymi. W ich efekcie może co najwyżej dojść do wydania decyzji kasatoryjnej. Oznacza to, że w postępowaniu zmierzającym do ewentualnego wydania tego rodzaju decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych (uzupełniających) ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego". W tym miejscu wymaga przypomnienia, iż postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w [...] z [...] lutego 2010 r. o nr [...] i [...]. Kwestionowanymi przez skarżącego decyzjami Komendant Miejski PSP w [...] nakazał wykonanie obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej na terenie Szpitala w B. Decyzje te organ skierował do skarżącego i na niego w obu tych orzeczeniach nałożył wymienione obowiązki. Wnosząc o stwierdzenie nieważności orzeczeń z [...] lutego 2010 r. skarżący powołał art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i podniósł, że błędnie orzeczenia te zostały skierowane do niego. Zauważył, że skierowano je wadliwie do dzierżawcy obiektu, zamiast do właściciela lub zarządcy budynku, jak tego wymaga przepis prawa. Zatem, niniejsza sprawa sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych we wniosku przez skarżącego. Tym samym postępowanie powadzone w sprawie, będące samodzielnym postępowaniem administracyjnym, ograniczone było przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a. Przy czym, z uwagi na uzasadnienie wniosku skarżącego, szczególną wagę w niniejszym postępowaniu należało przypisać przesłance uregulowanej w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z treścią tego unormowania organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Sytuacja przewidziana w przywołanym przepisie zaistnieje m. in. wówczas, gdy jako stronę oznaczono podmiot, który nie był i nie może być stroną postępowania, bowiem postępowanie nie dotyczyło jego interesu prawnego lub obowiązku. Stąd też dla oceny ważności kwestionowanych przez skarżącego decyzji w kontekście przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. należało w szczególności ustalić przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie ich wydania, a określające podmioty odpowiedzialne za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej (bo w takim zakresie decyzje te zostały wydane). Należało w konsekwencji uwzględnić art. 4 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Przy czym należało uwzględnić pełną treść tych przepisów, w ich odpowiednim brzmieniu, tj. na datę wydania kwestionowanych decyzji przez Komendanta Miejskiego PSP w [...]. Kwestia będąca istotą sporu w niniejszej sprawie (dotycząca adresata decyzji, tj. podmiotu, który w świetle przepisów prawa zobowiązany jest wykonać kwestionowane decyzje i usunąć stwierdzone uchybienia w zakresie ochrony przeciwpożarowej), sprowadza się bowiem w istocie do wykładni wskazanej regulacji prawnej. Przepisy art. 4 w ust. 1 i 1a określają bowiem podmiot odpowiedzialny w przypadku naruszenia przepisów przeciwpożarowych (i nie ma w tym przypadku zastosowania art. 61 Prawa budowlanego). Sąd dostrzega w tym miejscu, że chociaż na regulację tą (zawartą w ustawie o ochronie przeciwpożarowej) obie sporne strony sprawy wskazywały, to jednak powołując się na ww. art. 4 ani organ, ani skarżący nie uwzględniali pełnej treści tej normy, koncentrując się jedynie na zdaniu 1 art. 4 ust. 1a. Konieczne jest więc przypomnienie, iż w myśl art. 4 ust. 1 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 25 lutego 2010 r.), właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany: 1) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych; 2) wyposażyć budynek, obiekt budowlany lub teren w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice; 3) zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie; 4) zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji; 5) przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej; 6) zapoznać pracowników z przepisami przeciwpożarowymi; 7) ustalić sposoby postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia. W myśl zaś art. 4 ust. 1a cyt. ustawy odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w ust. 1, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie. W przypadku gdy umowa taka nie została zawarta, odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa na faktycznie władającym budynkiem, obiektem budowlanym lub terenem. Wyjaśnić trzeba, iż cytowane przepisy, w takim brzmieniu, wprowadzone zostały ustawą zmieniającą z dnia 6 maja 2005 r. (Dz. U. Nr 100, poz. 835) i w takim kształcie nadal obowiązują i obowiązywały także w dacie wydania spornych decyzji przez Komenda Miejskiego PSP w [...]. Z przytoczonych regulacji wynika, iż odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej spoczywa nie tylko na właścicielu. W sytuacji kiedy nie włada on budynkiem, obiektem lub terenem wskazana odpowiedzialność przechodzi na zarządcę, użytkownika, a także -co wymaga w tym miejscu podkreślenia- podmiot faktycznie władający. Przy czym, o odpowiedzialności podmiotu wymienionego w art. 4 ust. 1a jako ostatni, tj. podmiotu faktycznie władającego można mówić wówczas, gdy budynek, obiekt lub teren nie ma zarządcy lub użytkownika, gdyż nie została zawarta umowa cywilnoprawna o ustanowieniu zarządu lub użytkownika. Zaznaczyć też należy, iż kwestia interpretacji użytych w omawianym przepisie pojęć: "zarządca", "użytkownik" może budzić wątpliwości i jak wynika z treści rozpoznawanej skargi oraz wydanych w sprawie decyzji, wątpliwości takie występowały również w niniejszej sprawie. W ocenie organów pojęcia te należy traktować szeroko, natomiast w ocenie skarżącej – należy im przypisywać znaczenie powszechnie przyjmowane przez doktrynę prawa cywilnego. Sąd te wątpliwości dostrzega, jednakże zauważa, iż w tym konkretnym stanie faktycznym sprawy nie miały one istotnego znaczenia prawnego, o czym poniżej. Postępowanie zakończone kwestionowanymi przez skarżącego decyzjami z [...] lutego 2010 r. dotyczyło terenu Szpitala w B. przy ul. S. Z akt administracyjnych, którymi dysponował organ wydając ww. orzeczenia z [...] lutego 2010 r. wynika, iż właścicielem obiektów zlokalizowanych przy ul. S. w B. jest Starostwo Powiatowe w C. Z akt administracyjnych wynika także, że właściciel przedmiotowych obiektów w dniu 17 grudnia 2008 r. zawarł ze skarżącym – C. S. umowę dzierżawy dotyczącą tych obiektów (z wyłączeniem pomieszczeń OIOM, które zostały przekazane nieodpłatnie dzierżawcy do użytkowania, jak zapisano w tej umowie), na okres 30 lat. W obiektach tych skarżący prowadzi działalność medyczną, polegającą na świadczeniu usług zdrowotnych. W § 6 ust. 2 umowy dzierżawy przewidziano, iż wydanie dzierżawcy przedmiotu dzierżawy nastąpi na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego, który stanowi integralną część decyzji. Z treści decyzji weryfikowanych w postępowaniu nieważnościowym wynika, iż powyższe okoliczności były organowi znane, co więcej uzasadniały skierowanie decyzji -o nałożeniu wykonania w określonych terminach obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej- do podmiotu faktycznie władającego obiektami przy ul. S. w B., tj. do prowadzącego w nich działalność gospodarczą C. S. Obiekty, które zostały objęte kontrolą i których dotyczą obowiązki nałożone decyzjami z [...] lutego 2010 r., nie pozostają we władaniu właściciela. Wobec tego podmiot odpowiedzialny za stwierdzone naruszenia należało ustalić uwzględniając art. 4 ust. 1a ww. ustawy i tak też w sprawie uczyniono, co -w ocenie Sądu- jest prawidłowe, zgodne z treścią tej regulacji. Przed wydaniem decyzji w dniu [...] lutego 2010 r. ustalono bowiem, że obiekty objęte kontrolą, w których to stwierdzono naruszenia, pozostają w dyspozycji skarżącego jako dzierżawcy. Są one -na podstawie umowy dzierżawy- przez skarżącego wykorzystywane i znajdują się w jego posiadaniu. Zatem, na podstawie zawartej w 2008 r. umowy dzierżawy z pewnością obiekty te znajdują się w faktycznym władaniu skarżącego. To zaś oznacza, że nawet w sytuacji przyjęcia, iż umowa łącząca skarżącego z właścicielem Szpitala w B. nie zawiera postanowień świadczących o powierzeniu dzierżawcy zarządu nieruchomością, jak i nie jest typową umową o użytkowaniu, to z pewnością odpowiedzialność skarżącego wynika w tym przypadku z faktycznego władania obiektami, terenem. Innymi słowy, nawet przy założeniu, że na podstawie łączącej skarżącego z właścicielem obiektów na terenie Szpitala w B. umowy dzierżawy, nie jest on zarządcą lub użytkownikiem w rozumieniu art. 4 ust. 1a ww. ustawy (bo umowa dzierżawy nie jest żadną z tych umów, o której mowa w ww. art. ust. 1a), to na pewno jest podmiotem faktycznie władającym, o którym mowa w tym przepisie. Dodać przy tym trzeba, iż na rozprawie w dniu 28 października 2011 r. do protokołu rozprawy pełnomocnik skarżącego oświadczył, iż nie były zawierane żadne inne umowy pomiędzy skarżącym i właścicielem nieruchomości, nie były też zawierane żadne inne umowy dotyczące przedmiotowych budynków pomiędzy innymi podmiotami a ich właścicielem. Z takiego stwierdzenia pełnomocnika skarżącego wynika, iż oprócz umowy dzierżawy nie ma innej umowy i nie ma innego podmiotu, który ewentualnie mógłby być odpowiedzialny w świetle treści art. 4 ust. 1a. Tym samym bezspornie, niezależnie od treści umowy dzierżawy i charakteru tej umowy, podmiotem tym jest skarżący – dzierżawca, ale też faktycznie władający obiektami, terenem. Z tych też przyczyn Sąd nie podzielił zarzutów skargi i uznał, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego PSP utrzymująca w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego PSP w [...] (z uwagi na brzmienie art. 4 ust. 1a ustawy o ochronie przeciw pożarowej i stan faktyczny sprawy) jest prawidłowa. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadnie wykluczył zaistnienie w niniejszej sprawie przesłanki z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Wprawdzie można mieć pewne zastrzeżenia co do uzasadnienia tej decyzji w świetle treści art. 107 § 3 k.p.a. (określającego wymogi uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji) w zw. z art. 156 § 1 tej ustawy (w tym pkt 4), jednakże dostrzeżone uchybienia w tym zakresie nie były takiej wagi, aby uzasadniały co najmniej uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego. Zaskarżone orzeczenie jest prawidłowy, a w wyniku ewentualnego uchylenia przez Sąd tego orzeczenia nie mogłaby zapaść decyzja innej treści. Tym niemniej Sąd zauważa, iż prowadząc postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek, organ administracji publicznej nie jest przy weryfikacji aktu administracyjnego ograniczony przesłankami nieważnościowymi podanymi przez wnioskodawcę. Winien dokonać oceny ważności aktu administracyjnego biorąc pod uwagę wszystkie przesłanki uregulowane w art. 156 § 1 k.p.a. i dokonać pełnej oceny w tym zakresie. W niniejszej sprawie organ II instancji wskazał co prawda na ww. przepis i wykluczył, aby decyzje z [...] lutego 2010 r. były dotknięte którąkolwiek z wad wymienionych w ww. przepisie (a Sąd nie stwierdził, aby ocena ta była błędna), jednakże uzasadnienie decyzji w tej kwestii winno mieć wymiar bardziej konkretny. Nadto, Sąd zauważa także, iż zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji Komendanta Miejskiego PSP. Skoro wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczył dwóch decyzji, to należało odrębnie dla każdej z tych kwestionowanej decyzji poprowadzić postępowanie i wydać odrębne rozstrzygnięcia. Z uwagi na podniesiony we wniosku o stwierdzenie nieważności charakter naruszenia i treść kwestionowanych rozstrzygnięć z [...] lutego 2010 r. Sąd uznał jednak, iż takie łączne poprowadzenie postępowania nieważnościowego w stosunku do dwóch decyzji organu i wydanie wspólnego rozstrzygnięcia nie miało istotnego znaczenia i wpływu na końcowy wynik sprawy. Wskazanie na powyższe Sąd uznał natomiast za konieczne celem wyeliminowania podobnych błędów w innych postępowaniach prowadzonych przez organy Państwowej Straży Pożarnej. Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło