I SA/Wa 579/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Ewa Czarnota po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2010 r. sprawy ze skarg Miasta W. i Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołań Prezydenta m. W. i Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. od decyzji Starosty G. z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] orzekającej o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i przy ul. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha opisanej na mapie z projektowanym planem podziału działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] oraz zobowiązującej do zwrotu na rzecz m. W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za zwracaną nieruchomość w wysokości [...] zł uchylił powyższą decyzję w części określającej zwaloryzowaną kwotę odszkodowania w wysokości [...] zł podlegającą zwrotowi na rzecz m. W. i ustalił aktualną wartość tego odszkodowania na kwotę [...] zł, a w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Starosta G. orzekł o zwrocie na rzecz spadkobierców byłego właściciela nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha, opisanej na mapie z projektowanym planem podziału działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha oraz zobowiązał do zwrotu na rzecz m. W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za zwracaną nieruchomość w wysokości [...] zł (słownie: [...]). W złożonych od powyższej decyzji odwołaniach Prezydent m. W. i Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" zakwestionowali prawidłowość rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, wnosząc o jej uchylenie. Po rozpatrzeniu odwołań i zbadaniu akt sprawy organ uznał, że z przesłanych wraz z odwołaniami akt sprawy wynika, iż przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oznaczona jako dawna działka nr [...] z dawnego obrębu [...] o łącznej powierzchni [...] m2 została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] czerwca 1978 r. nr [...] z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]., zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji z dnia [...] czerwca 1973 r. Przedmiotowa nieruchomość stanowiła w dniu wywłaszczenia własność K. C. (obecnie nieruchomość będąca przedmiotem zwrotu stanowi dz. nr [...] położona przy ul. [...] i [...].). W dniu 27 lipca 2006 r. W. B. i M. C. złożyły wniosek o zwrot wywłaszczonej decyzją Naczelnika Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] czerwca 1978 r. nieruchomości stanowiącej część działki ewid. nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2. Następnie pismem z dnia 19 stycznia 2009 r. powyższy wniosek został podtrzymany przez W. J. Krąg następców prawnych ustalono na podstawie postanowień spadkowych. - spadek po K. C. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lutego 1987 r. (sygn. akt [...]) nabyły: córka M. C. i W. B. - spadek po W. B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] grudnia 2008 r. (sygn. akt [...]) nabył w całości syn W. J. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. Wojewoda [...] wyznaczył jako właściwy organ do załatwienia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości - Starostę G. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Starosta G. orzekł o zwrocie na rzecz W. J. i M. C., nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] i przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha oraz zobowiązał do zwrotu na rzecz m. W. zwaloryzowanej kwoty odszkodowania za zwracaną nieruchomość w wysokości [...] zł (słownie: [...]). Od wskazanej wyżej decyzji Starosty G. odwołanie wnieśli Prezydent m. W. i Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]". Odwołujący się podnieśli, iż na przedmiotowej nieruchomości przebiega napowietrzna linia wysokiego napięcia stanowiąca część infrastruktury technicznej osiedla SM "[...]". Odwołujący się podnoszą również, iż projektowana działka nr [...] stanowi tereny zielone, oddzielające budynki mieszkalne od ul. [...] i znajduje się w pasie osiedlowej zieleni niskiej, który to pas projektanci osiedla pozostawili wolny od zabudowy z przeznaczeniem pod przesyłową linię wysokiego napięcia, w związku z tym działka nie powinna zostać zwrócona, gdyż cel wywłaszczenia tj. realizacja osiedla mieszkaniowego, został zrealizowany. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołań i zbadaniu akt sprawy podniósł, że organ pierwszej instancji właściwie stwierdził, iż na części działki nr [...] z obrębu [...] nie zrealizowano celu wywłaszczenia. Rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oparł w szczególności na oględzinach nieruchomości przeprowadzonych w dniu 22 marca 2007 r., w trakcie których ustalił, iż działka nr [...] w części objętej roszczeniem o zwrot stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawą, nad którym przebiega linia wysokiego napięcia. Organ ustalił również, iż na granicy gruntu objętego roszczeniem o zwrot, a pozostałą częścią działki ewid. nr [...] znajduje się wyasfaltowane boisko do koszykówki oraz chodnik powiązany z pozostałą częścią osiedla. Na pozostałej części działki ewid. nr [...] zlokalizowane jest osiedle mieszkaniowe tj. 4 budynki mieszkalne – cztero i trzy kondygnacyjne. Cały pozostały teren osiedla jest zagospodarowany, z usytuowanymi budynkami mieszkalnymi, ciągami komunikacyjnymi oraz terenami zieleni. Fakt niezagospodarowania części działki ewid. nr [...] potwierdza również materiał fotograficzny wykonany podczas oględzin nieruchomości, jak również oględziny przeprowadzone przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 8 listopada 2008 r. W związku z tym, iż na części działki ewid. nr [...] z obrębu [...], objętej roszczeniem o zwrot, nie zrealizowano celu wywłaszczenia, natomiast na pozostałej części tej działki znajduje się ciąg komunikacyjny w postaci chodnika oraz boiska do koszykówki, organ pierwszej instancji dokonał podziału przedmiotowej działki w taki sposób, iż ciągi komunikacyjne, boisko do koszykówki oraz tereny zieleni zorganizowanej, znalazły się poza terenem przeznaczonym do zwrotu. W związku z powyższym geodeta uprawniony D. G. sporządziła mapę z projektem podziału nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] ha na działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Wskazana mapa została przyjęta do zasobu geodezyjno-kartograficznego w dniu 15 października 2008 r. przez Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. Ustosunkowując się do zarzutu strony odwołującej się, iż na przedmiotowej nieruchomości przebiega napowietrzna linia wysokiego napięcia, co uniemożliwia zdaniem odwołujących się jej zwrot, Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowym budowa infrastruktury technicznej z natury rzeczy nie koliduje ze zwrotem nieruchomości na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2000 r. sygn. akt I SA 1088/99 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 804/09). Biorąc powyższe pod uwagę organ stanął na stanowisku, iż brak zagospodarowania przedmiotowej działki świadczy o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Jednocześnie fakt, iż na nieruchomości przebiega napowietrzna linia wysokiego napięcia, nie stanowi zdaniem organu negatywnej przesłanki zwrotu. W toku postępowania odwoławczego organ pismem z dnia 16 grudnia 2009 r. wystąpił do Starosty Powiatu G., stosownie do art. 136 k.p.a. w związku z art. 156 ust. 4 u.g.n. o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu potwierdzenia aktualności operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 12 listopada 2008 r. przez rzeczoznawcę majątkowego W. K. w drodze umieszczenia stosownej klauzuli. Pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. Starosta G. uzupełnił materiał dowodowy o klauzulę odnoszącą się do operatu szacunkowego z dnia 12 listopada 2008 r., w której to rzeczoznawca majątkowy potwierdził aktualność operatu szacunkowego w zakresie określonych wartości rynkowych nieruchomości, jednocześnie zaktualizował przedmiotowy operat w zakresie waloryzacji odszkodowania. Rzeczoznawca dokonał waloryzacji odszkodowania na podstawie wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych od 7 czerwca 1978 r. do 31 grudnia 2009 r., na kwotę [...] zł (słownie:, [...]). Organ podkreślił, iż na podstawie art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba, że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154. Operat szacunkowy może być wykorzystany po upływie tego terminu, jedynie po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził (art. 156 ust. 4 u.g.n.). Wymogi formalne w tym zakresie określają przepisy § 57 ust. 1 i § 58 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz. U. Nr 207, poz. 2109 z późn. zm.), które stanowią, że rzeczoznawca majątkowy sporządzający operat podpisuje go, zamieszczając datę i pieczęć rzeczoznawcy majątkowego. Potwierdzenie aktualności następuje natomiast poprzez dołączenie do operatu szacunkowego klauzuli, w której rzeczoznawca oświadcza o aktualności operatu. W przedmiotowej sprawie rzeczoznawca majątkowy zgodnie z obowiązującymi przepisami potwierdził aktualność operatu szacunkowego w zakresie określonych wartości rynkowych nieruchomości. Dokonana aktualizacja w zakresie waloryzacji odszkodowania nie stanowi nowego operatu, a wynika wyłącznie z zastosowania innych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych. W operacie szacunkowym sporządzonym w dniu 12 listopada 2008 r. zastosowano bowiem wskaźniki od dnia 7 czerwca 1978 r. do 31 grudnia 2008 r., natomiast w aktualizacji wykorzystano wskaźniki od dnia 7 czerwca 1978r. do 31 grudnia 2009 r. Dlatego też rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w części zwrotu przedmiotowej nieruchomości organ odwoławczy uznał za prawidłowe, natomiast w części określającej wysokość zwaloryzowanego odszkodowania uchylił i orzekł o jego nowej wysokości na podstawie zaktualizowanego operatu szacunkowego. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto W. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione przesłanki dotyczące zwrotu nieruchomości tj. że nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu poprzez nie osiągnięcie celu wywłaszczenia. W uzasadnieniu skarżące Miasto W. podniosło, iż organ nie zbadał planu realizacyjnego osiedla, a osiedle "[...]" wraz z całą infrastrukturą (szkołami, parkingami, boiskami) niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania, zostało wybudowane, a w chwili złożenia wniosku przez spadkobierców byłego właściciela, sporna nieruchomość stanowiła fragment zrealizowanego osiedla mieszkaniowego. Jednocześnie m. W. przyznało, że nieruchomość ta może być przeznaczona na parking lub teren zieleni, na który nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Zdaniem skarżącego warunek o którym mowa w art. 137 ust. 1 powyższej ustawy musi odnosić się do całości wywłaszczonej nieruchomości, a nie jej części (działki powstałej z podziału takiej nieruchomości). W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoje stanowisko wyrażane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] kwietnia 2009 r. orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie toczyło się w trybie art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że pojęcie "zbędności na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu" nie może być rozumiane tak, jak w języku potocznym lub też na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, albowiem ustawodawca odsyła do art. 137, w którym zawarł definicję legalną tego pojęcia. Stosownie do ust. 1 tego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest zatem to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. Natomiast ust. 2 tego art. przewiduje, że jeżeli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. W przedmiotowej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Nieruchomość stanowiąca obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] ha wydzielona z wywłaszczonej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], ostateczną decyzją podziałową, będąca przedmiotem postępowania zwrotowego, w dacie jej nabycia przez Skarb Państwa (w dniu [...].06.1978 r.) objęta była planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego [...] i była zgodnie z decyzją Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] czerwca 1973 r. nr [...] przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]. Jednak ze znajdującego się w aktach sprawy materiału dokumentacyjnego jednoznacznie wynika, iż w/w część wywłaszczonej nieruchomości nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Nie została wydana też jakakolwiek decyzja zezwalająca na budowę, nie urządzono tam również wbrew twierdzeniu strony skarżącej zieleni osiedlowej, ani nie wybudowano np. parkingu (jedynego celu możliwego do zrealizowania ze względu na przebiegającą wzdłuż tej działki linii wysokiego napięcia obsługującej nie tylko dzielnicę [...], ale co ustalił Sąd na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, także inne dzielnice m. W.). Oględziny nieruchomości dokonane jeszcze przed wydaniem przez organ decyzji zwrotowej (z udziałem między innymi przedstawiciela skarżącej) ustaliły bezspornie, że działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, porośnięty trawą, na którym znajdują się także drzewa owocowe z dawnego sadu, czego uczestnicy oględzin (w tym przedstawiciel skarżącej) wówczas nie kwestionowali. Organ ustalił także, że na granicy gruntu objętego roszczeniem o zwrot, a pozostałą częścią działki ewidencyjnej [...] (stanowiącej obecnie dz. ew. nr [...]) znajduje się wyasfaltowane boisko do koszykówki oraz chodnik powiązany z pozostałą częścią osiedla. Cały ten teren osiedla jest zagospodarowany (budynki, okrągły parking wraz z resztką sadu go okalającą i nowymi nasadzeniami, ciągi komunikacyjne oraz tereny urządzonej zieleni osiedlowej) i dlatego nie został przeznaczony do zwrotu. Natomiast brak zagospodarowania działki nr [...], potwierdza materiał fotograficzny wykonany podczas oględzin, oględziny dokonane przez rzeczoznawcę majątkowego (8.11.2008 r.) oraz ortofotomapa z maja 2009 r., na której wyraźnie widać, że na działce nr [...] nie ma śladów realizacji celu wywłaszczenia (wszystkie te dokumenty znajdują się w aktach sprawy). Natomiast szkic z fragmentem projektu technicznego przedłożony wraz z pismem Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" z dnia 4.10.2010 r. w części dotyczącej zamiaru wykonania parkingu osiedlowego przedstawia widoczną na ortofotomapie działkę nr [...] z obrębu [...], a nie działkę nr [...] przeznaczoną do zwrotu. Organ przed wydaniem decyzji zwrotowej przeanalizował także zbieżność zrealizowanej na działce nr [...] i na sąsiednich działkach infrastruktury osiedlowej z decyzją o lokalizacji inwestycji z 1973 r., dlatego też zarzut nie zbadania tych kwestii przez organ jest zdaniem Sądu nieuzasadniony. Dlatego też Sąd uznał, że w przedmiotowej sprawie przeszkoda do zwrotu w postaci trwałego zagospodarowania terenu działki nr nie występuje, o czym świadczy cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Odnosząc się natomiast do stwierdzenia skarżącego, że przez teren działki nr przechodzi linia wysokiego napięcia co stanowi przeszkodę do jej zwrotu Sąd uznał, że nie stanowi to przesłanki uzasadniającej odmowę zwrotu tej części wywłaszczonej nieruchomości. Samo istnienie infrastruktury technicznej w postaci sieci energetycznej nie uniemożliwia bowiem korzystania z tej nieruchomości przez byłego właściciela. Co najwyżej osoba taka, której zwracana jest nieruchomość może być ograniczona w pełnym jej zagospodarowaniu. W przedmiotowej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami skutkujące zwrotem nieruchomości, dlatego też Sąd uznał, że stanowisko organów stwierdzające, iż wnioskowana nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz uprawnionej osoby jest prawidłowe. Organy orzekające w sprawie wnikliwie, rzetelnie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu, uzasadniły też prawidłowo swoje decyzje. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.