I SA/Op 315/11
WyrokWSA w Opolu2011-11-03
Skład orzekający: Anna Wójcik, Marzena Łozowska, Marta Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne, uwzględniając stan zdrowia i sytuację materialną wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Organ rentowy nie przeprowadził prawidłowo postępowania dowodowego i nie wnikliwie uzasadnił swojej decyzji o odmowie umorzenia odsetek. Brak jest jasności co do sposobu obliczenia należności, a także nie załączono do akt kluczowych dokumentów, takich jak układ ratalny czy dowód ustanowienia hipoteki przymusowej. Uzasadnienie decyzji było pobieżne i nie uwzględniało w sposób kompleksowy wszystkich okoliczności podnoszonych przez stronę, co narusza zasady postępowania administracyjnego i prowadzi do uznania decyzji za dowolną.Stan faktyczny
K. P. wniosła o umorzenie odsetek od zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od października do grudnia 1998 r., powołując się na ciężką chorobę i trudną sytuację materialną. Organ rentowy odmówił umorzenia, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w przepisach. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ ponownie odmówił umorzenia, wskazując m.in. na posiadanie przez wnioskodawczynię nieruchomości i otrzymywanie świadczenia emerytalnego. Wnioskodawczyni zaskarżyła decyzję do WSA, zarzucając m.in. pobieżne potraktowanie jej stanu zdrowia i nieadekwatne uzasadnienie decyzji.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 maja 2011 r. oraz orzeczenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska (spr.) Sędzia WSA Marta Wojciechowska Protokolant Starszy inspektor sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 listopada 2011r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 maja 2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od października 1998r. do grudnia 1998r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu decyzją z dnia 2 lutego 2011 r., nr [...], odmówił K. P. umorzenia należności z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenie społeczne za okres od października 1998 r. do grudnia 1998 r. w kwocie 2262,00 zł od kwoty należności głównej w wysokości 940,67 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż K. P. reprezentowana przez męża J. P., wnioskiem z dnia 17 lipca 2010 r., zwróciła się do organu o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek za okres do grudnia 1998 r. Pełnomocnik podniósł, iż wnioskodawczyni jest poważnie chora. Była leczona onkologicznie, przeszła załamanie psychiczne i depresję, a obecnie jest częściowo sparaliżowana. K. P. nie pracuje, nie pobiera żadnego zasiłku, ani renty. Do wniosku załączono szereg dokumentów, m.in.: dokumentację medyczną wnioskodawczyni, zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 21.04.2004 r.
Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że wniosek o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazano, iż rozpatrzono wniosek zgodnie z wolą strony, tj. na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585). Przepis ten umożliwia umorzenie należności z tytułu składek pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jednakże zapis ten może dotyczyć jedynie składek w części finansowanej przez płatnika składek. Szczegółowe zasady umarzania należności w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. (Dz. U. z 2003.Nr 141 poz. 1365). Podniesiono w uzasadnieniu decyzji, że zgodnie z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia Zakład może umorzyć zaległości jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie tych należności opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zatem na dłużniku spoczywa obowiązek udokumentowania swojej trudnej sytuacji finansowej. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki o których mowa w § 3 ust. 1 w/w rozporządzenia.
Zakład stwierdził, iż strona nie udowodniła, iż zostały poniesione straty w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek miało negatywny wpływ na prowadzoną działalność. Organ wyjaśnił, co w jego ocenie jest "klęską żywiołową", a co stanowi "nadzwyczajne zdarzenie". Ostatecznie podnosząc, że zobowiązana nie wskazała, iż zdarzenia takie wystąpiły w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej i doprowadziły w związku z tym do likwidacji przedsiębiorstwa.
Badając przesłankę przewlekłej choroby zobowiązanej lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązaną możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności organ stwierdził, iż pełnomocnik wnioskodawczyni podniósł wprawdzie, że K. P. zmaga się z wieloma chorobami i przedłożył na dowód tego dokumentację medyczną, jednakże ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynikało, że wnioskodawczyni posiada ustalony stopień niepełnosprawności. Ponadto zauważono, że wnioskodawczyni nie starała się o przyznanie odpowiedniego świadczenia rentowego, a z zebranych dowodów w sprawie wynika, że wnioskodawczyni ubiega się o świadczenie emerytalne, dlatego też, w ocenie Zakładu, umorzenie należności z tytułu odsetek byłoby przedwczesne i naruszałoby interes społeczny.
W ocenie organu, opłacenie należności z tytułu składek nie pozbawiłoby zobowiązaną i jej rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Wskazano, że mąż K. P. ponosi wszelkie wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz leczeniem żony. Ponadto J. P. spłaca regularnie układ ratalny co do należności z tytułu składek za okres do 31.12.1998 r. udzielony w dniu 10.04.2007 r. Termin płatności ostatniej raty upływa w dniu 16.04.2012 r. Zatem sama wnioskodawczyni nie ponosi bieżących wydatków, a z zebranej dokumentacji nie wynika, że ich uiszczenie spowodowałoby brak możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Nadmieniono, że K. P. jest współwłaścicielką dwóch nieruchomości, a Zakład zabezpieczył należności z tytułu składek na indywidualne ubezpieczenie społeczne za okres 08.1997 r.-11.1997 r., 03.1998 r. -12.1998 r. na nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...]. Wpis hipoteki przymusowej nastąpił w dniu 02.03.2007 r. Nadto w przyszłości Pani P. uzyska stały dochód w postaci świadczenia emerytalnego. Zatem, zdaniem organu, wnioskodawczyni posiada składniki majątkowe do których może skierować przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek.
Nie zgadzając się z decyzją zobowiązana złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Pełnomocnik K. P. podniósł, iż stan zdrowia wnioskodawczyni jest bardzo ciężki, wnioskodawczyni nie porusza się o własnych siłach. Pełnomocnik podniósł zarzut przedawnienia składek. Dodatkowo poinformował, że z uwagi na ciężką sytuację materialną powstało również zadłużenie w spółdzielni mieszkaniowej.
Pełnomocnik rozszerzył ponadto zakres wniosku o należności z tytułu składek.
Zakład, w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ponownie rozpatrzył wniosek zgodnie z wolą strony, tj. na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Wskazał, że kwestią sporną w niniejszej sprawie jest zasadność odmowy umorzenia należności odsetkowych w łącznej kwocie 2262,00 zł.
Zdaniem organu, strona nie udowodniła przesłanki, że zostały poniesione straty w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek miało negatywny wpływ na prowadzoną działalność.
Ponadto w decyzji wskazano, że pełnomocnik płatnika zarówno we wniosku o umorzenie jak i o ponowne rozpoznanie sprawy podniósł, że K. P. zmaga się z wieloma chorobami i przedłożył na dowód tego dokumentację medyczną. W ocenie organu, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawczyni wymaga pomocy osoby trzeciej przy podstawowych czynnościach życiowych, a także nie jest zdolna do samodzielnej egzystencji.
W dalszej części uzasadnienia decyzji podniesiono, że zobowiązana od 01.03.2011 r. posiada uprawnienie do świadczenia emerytalnego w kwocie 1414,22 zł. brutto - świadczenie do wypłaty wynosi 1187,94zł. Do podstawowych rachunków należy zaliczyć czynsz - 283,74 zł, energię elektryczną - ok. 100,00 zł, gaz - ok. 100,00 zł, ratę z tytułu zaległości w spółdzielni mieszkaniowej ok. 50,00 zł, ratę z tytułu spłaty zadłużenia w ZUS - 189,44 zł, lekarstwa ok. 150,00 zł oraz środki higieniczne - ok. 70,00 zł. Po wydatkowaniu kwoty 843,18 zł zobowiązanej na wyżywienie i podstawowe środki czystości pozostaje ok. 240,00 zł. Organ podkreślił, że pomocą K. P. służy małżonek, który pomimo, faktu, iż z małżonką nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego oraz zamieszkuje oddzielnie, od czasu pogorszenia stanu zdrowia żony mieszka u K. P. oraz zapewnia jej opiekę w samodzielnej egzystencji. Ponadto do czasu otrzymania przez K. P. świadczenia emerytalnego J. P. pokrywał jej wszelkie opłaty. Wskazano także, iż obecnie, jak wynika z oświadczenia złożonego w dniu 14.04.2011 r. J. P. stara się o przyznanie miejsca dla żony w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, jednakże świadczenie zobowiązanej nie wystarcza na pokrycie kosztów utrzymania w takim zakładzie. Zakład zweryfikował twierdzenia pełnomocnika wnioskodawcy, że w Opolu miesięczny pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym wynosi ok. 2500 zł i ustalił, na podstawie art. 18 ustawy z dnia 27.08.2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej ze środków publicznych (t. jedn. Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), że miesięczną opłatę w takim ośrodku ustala się w wysokości odpowiadającej 250% najniższej emerytury, z tym, że opłata nie może być wyższa niż kwota odpowiadająca 70% miesięcznego dochodu.
W decyzji podkreślono, że umorzenie zaległości jest uzasadnione w takich przypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które wnioskodawczyni nie miała wpływu i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Instytucja umorzenia zaległości jest instytucją wyjątkową bowiem zasadą jest płacenie składek na ubezpieczenia społeczne i z tego też względu okoliczności, na które powołuje się wnioskodawczyni winny być również wyjątkowe.
W przedmiotowej sprawie nie bez znaczenia jest fakt, że zobowiązana jest współwłaścicielką majątku nieruchomego, na którym została zabezpieczona należność ZUS. Ponadto, wnioskodawczyni pobiera obecnie świadczenie emerytalne i nie jest pozbawiona źródła dochodu na opłatę należności z tytułu składek, które objęte jest układem ratalnym.
Odnosząc się zarzutu dotyczącego przedawnienia składek organ poinformował, wskazując w sposób obszerny podstawy prawne, iż należności za sporny okres zostały zabezpieczone hipoteką przymusową, zatem nie uległy przedawnieniu. Tym samym Zakład jest uprawniony do dochodzenia należności składkowych wraz z odsetkami za zwłokę.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wskazał, iż żona jest przewlekle, ciężko chora, sama nie porusza się o własnych siłach, wymaga 24-godzinnej opieki, co udokumentowane jest aż 18-toma zaświadczeniami lekarskimi i wypisami szpitalnymi, które są w posiadaniu ZUS-u i pozostają w aktach sprawy. Zdaniem pełnomocnika, zestawienie tych ciężkich chorób z możliwością uzyskiwania jakiegokolwiek dochodu jest irracjonalne. Ponadto szczególnie nieadekwatne do istoty sprawy jest zestawienie argumentów uzasadnienia związanych z "poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń..." z argumentami związanymi z "przewlekłą chorobą zobowiązanej..." Na "klęskę żywiołową" przeznaczono w uzasadnieniu aż 19 wierszy, podczas gdy na "przewlekłą chorobę zobowiązanej" tylko 7 wierszy.
W piśmie procesowym z dnia 27 października 2011 r. pełnomocnik skarżącej zarzucił, iż skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej co najmniej od stycznia 2001 r. , wskazał też, że nieprawidłowo "zaległości w składkach i odsetkach naliczono za okres przebywania skarżącej na zwolnieniu lekarskim". Podniósł, iż fakt dokonywania wpłat na błędne konto ZUS nie powinno obciążać skarżącej, gdyż taki numer konta otrzymano z ZUS-u.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269, ze m.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2).
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w tak określonym zakresie kognicji, skargę w rozpoznawanej sprawie należy uznać za zasadną.
Przede wszystkim podnieść należy, iż decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek, podejmowane na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oparte są na tzw. uznaniu administracyjnym. Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności.
Zatem istota problemu sprowadza się do należycie przeprowadzonego postępowania dowodowego i właściwej oceny jego wyników oraz należytego, wnikliwego uzasadnienia decyzji. Organ dla podjęcia prawidłowej decyzji musi mieć bowiem jasność, czy opłacenie należności z tytułu składek rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Jeżeli te okoliczności zostaną w sposób niewątpliwy stwierdzone, brak podstaw do wydania decyzji o odmowie (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 349/09).
W przypadku decyzji uznaniowych, uzasadnienie decyzji stanowi tę jej część, która ma szczególne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przy działaniu w ramach uznania administracyjnego przepis prawa materialnego przyznaje organowi prawo wyboru rozstrzygnięcia sprawy spośród przynajmniej dwóch możliwych rozstrzygnięć. W przypadku wniosków o umorzenie należności z tytułu składek, będą to umorzenie tych należności bądź odmowa ich umorzenia, a zatem rozstrzygnięcia o treści diametralnie różnej. Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Z tych względów wady uzasadnienia decyzji uznaniowych należy uznać za naruszenia przepisów prawa procesowego, które mają istotny wpływ na wynik sprawy. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że rozstrzygnięcie organu jest rozstrzygnięciem opartym na obowiązujących przepisach oraz stwierdzonym w oparciu o rzetelne dowody stanie faktycznym zaistniałym w danej sprawie, który odpowiada stanowi faktycznemu określonemu w przepisach prawa mających zastosowanie w sprawie, nosi wszelkie cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa. Takie uzasadnienie decyzji jest w sposób oczywisty sprzeczne z określoną wart. 8 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji.
W świetle powyższego stwierdzić należy, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wadliwe. Przede wszystkim organy nie wyjaśniły w jaki sposób obliczono kwotę odsetek za zwłokę, a także kwotę należności głównej, w sytuacji, gdy strona nie wskazała ich wysokości wnosząc o umorzenie. W aktach sprawy brak jest deklaracji, czy odpowiednich decyzji w tym przedmiocie, a z tzw. potwierdzeń salda wynikają różne wysokości zarówno kwoty zaległości głównej jak i odsetek za zwłokę obliczonych na dzień 28.07.2010 r. (k. 56 i k. 85 akt administracyjnych). Ponadto w aktach sprawy brak jest dowodów powołanych przez organ w zaskarżonej decyzji. Nie załączono do akt układu ratalnego, a także brak jest dowodu świadczącego o ustanowieniu hipoteki przymusowej. Ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie w przedmiotowej sprawie, z uwagi na podnoszony przez stronę w postępowaniu przed organami, a także w skardze zarzut przedawnienia spornych należności z tytułu składek.
W ocenie Sądu nie jest sporną okolicznością, iż przyczyną wystąpienia przez stronę o wnioskowaną ulgę był zły stan zdrowia zobowiązanej. Dlatego też niezrozumiałym jest fakt, co słusznie zarzucił w skardze pełnomocnik strony, dlaczego w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ pobieżnie i zdawkowo przeprowadził analizę wystąpienia przesłanki przewlekłej choroby zobowiązanej, przywiązując większą uwagę do innych okoliczności, nie podnoszonych przez stronę, chociażby do badania czy wystąpiły straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innych nadzwyczajnych zdarzeń powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązaną możliwości dalszego prowadzenia działalności.
Brak jest w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji rozważenia w sposób kompleksowy okoliczności wskazywanych przez stronę we wniosku, dotyczących umorzenia wnioskowanych odsetek.
Wprawdzie organ ponownie rozpoznający sprawę wskazał, iż wnioskodawczyni "zmaga się z wieloma chorobami" i "wymaga pomocy osoby trzeciej przy podstawowych czynnościach życiowych" to jednak nie sposób stwierdzić, czy organ uznał, iż wystąpiła przesłanka przewlekłej choroby skarżącej pozbawiającej zobowiązanej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie składki, co jednak nie obligowało organ do przyznania wnioskowanej ulgi, czy też organ uznał, iż nie wykazano powyższej okoliczności.
W ocenie Sądu, uzasadnienie decyzji jest nieprzekonujące i odbiega od zasad ogólnych postępowania administracyjnego, przede wszystkim co do obowiązku wyjaśniania przesłanek zasadności rozstrzygnięcia oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i podnoszenia ich świadomości i kultury prawnej, co w efekcie przesądza o istotnej wadliwości zaskarżonej decyzji.
Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym określonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W uzasadnieniu organ powinien wskazać te fakty, które przemawiają za podjętym przez organ rozstrzygnięciem.
Ze względu na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, przy niewłaściwym uzasadnieniu decyzji uznaniowej, z samego przepisu prawa oraz istniejącego w sprawie stanu faktycznego nie można wywieść jednoznacznej oceny, czy decyzja organu jest prawidłowa w zakresie samego rozstrzygnięcia o prawach i obowiązkach strony, a zatem czy jest prawidłowa w aspekcie materialnym. Wadliwe uzasadnienie decyzji uznaniowej nie pozwala na stwierdzenie, czy przy jej wydaniu organ nie dopuścił się dowolności oraz zaniechania przy dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy.
Podkreślić należy, że strona, do której adresowana jest decyzja, ma prawo wiedzieć, jakimi przesłankami kierował się organ, wydając w sprawie rozstrzygnięcie (art. 11 K.p.a.). Zatem, uzasadnienie decyzji winno zawierać informacje o przeprowadzeniu analizy sytuacji materialnej i rodzinnej strony, ale także wnioski, do jakich te okoliczności doprowadziły organ, w kontekście przepisu art. 28 ust. 3 i art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zdaniem Sądu, organy rozpoznając wniosek zobowiązanej o umorzenie należności z tytułu odsetek za zwłokę na ubezpieczenie społeczne niezasadnie skoncentrowały się wyłącznie na podstawie prawnej wskazanej przez stronę w przedmiotowym wniosku, a więc na art. 28 ust. 3 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tym przepisem należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zatem najpierw organ winien ustalić czy nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności (art. 28 uat. 3 ustawy), a dopiero po stwierdzeniu, że w sprawie nie występuje całkowita nieściągalność zadłużenia organ powinien dokonać analizy czy nie zachodzą inne szczególne względy wskazane w wydanym, na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141 poz. 1365).
Powyższe uchybienia zaskarżonej decyzji spowodowały konieczność uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy i wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem przedstawionych wyżej rozważań.
Zatem, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., Sąd skargę uwzględnił i zaskarżoną decyzję uchylił. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło