I OZ 1068/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SAB/Ol 61/11 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego NSA Janiny Kosowskiej i sędziów WSA: Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej i Zbigniewa Ślusarczyka od orzekania w sprawie ze skargi A.Z. na bezczynność Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Olsztynie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił wniosek A.Z. o wyłączenie sędziego NSA Janiny Kosowskiej i sędziów WSA: Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Raszkowskiej i Zbigniewa Ślusarczyka od orzekania w sprawie ze skargi A.Z. na bezczynność Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Olsztynie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż składając wniosek o wyłączenie sędziów strona uzasadniła swoje żądanie brakiem obiektywizmu wskazanych osób, które brały udział we wcześniejszych sprawach inicjowanych jej skargami i wnioskami. Rozpoznając wniosek Sąd I instancji uznał, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę wyłączenia w myśl przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a". Sąd podkreślił, że podstawą wyłączenia sędziego nie może być subiektywne przekonanie strony o braku obiektywizmu składu orzekającego, bowiem konieczne jest wskazanie konkretnych i poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów orzekających w sprawie. Niezadowolenie strony z działań składu nie może stanowić podstawy do żądania jego wyłączenia od orzekania. Sąd podkreślił też, że jeśli strona ma pretensje do sposobu działania sędziów orzekających w sprawie, to czynności podejmowane przez nich mogą być zaskarżone we właściwym środku procesowym, przysługującym w toku kontroli instancyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.Z., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie art. 19, art. 20 § 1, art. 22 § 2 w zw. z art. 19 i art. 141 § 4 w zw. z art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 135 i art. 133 § 1 P.p.s.a. W obszernym uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał m. in., iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem przez niego odpowiednio uzasadnionych i skonkretyzowanych wyjaśnień. W przedmiotowej sprawie wyjaśnień takich nie złożono, bowiem osoby – których wniosek dotyczył – ograniczyły się jedynie do ogólnikowego oświadczenia, że nie istnieje między nimi a żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Skarżący podkreślił, że nie odniesiono się przy tym w ogóle do przesłanek wyłączenia z art. 18 P.p.s.a., co stanowiło naruszenie art. 22 § 2 P.p.s.a. W dalszej części uzasadnienia zażalenia skarżący szeroko odniósł się do regulacji i interpretacji przepisów dotyczących instytucji wyłączenia sędziego na tle orzecznictwa i doktryny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I ustawy P.p.s.a. Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 tejże ustawy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie wskazanych wyżej sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Podkreślenia wymaga, iż zgodnie z treścią art. 22 § 2 P.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu, złożyli wymagane oświadczenia wskazując, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności. Mając na uwadze to, że skarżący nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek – należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Należy przywołać stanowisko Sądu Najwyższego, który uznał że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sąd w składzie orzekającym pogląd ten w pełni podziela. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela także pogląd wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2007 sygn. akt II OZ 1474/06, postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10). Zdaniem Sądu odwoławczego skarżący zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów jak i we wniesionym później zażaleniu nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie. Przytaczane przez A.Z. okoliczności są w istocie jego subiektywnymi przemyśleniami i ocenami działań podejmowanych przez sędziów i referendarzy, których wyłączenia domaga się strona. Zgodzić się przy tym trzeba ze stanowiskiem Sądu I instancji, że nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.