II OSK 1546/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Chróścielewski Sędziowie NSA Małgorzata Dałkowska - Szary del. WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 399/10 w sprawie ze skargi Z. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 r. sprawy o sygn. akt II SA/Wa 399/10, ze skargi Z. N. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, z późn. zm.), zwanej dalej "u.b.a.", decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach z dnia [...] listopada 2009 r., cofającą Z. N. pozwolenie na broń palną myśliwską. W dniu 12 grudnia 2008 r. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia Z. N. pozwolenia na broń palną myśliwską. Powyższe spowodowane było ustaleniem przez organ, że ww. został postawiony w stan oskarżenia o popełnienie czynu z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. Nr 106, poz. 1002, z późn. zm.), zwanej dalej "u.o.z.", tj. o nieuzasadnione zabicie zwierzęcia. Komendant Wojewódzki Policji w Katowicach ustalił, że nieprawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego we Włoszczowie z dnia [...] kwietnia 2009 r., sygn. akt [...] uznano Z. N. winnym popełnienia czynu z art. 35 ust. 1 u.o.z., tj. tego, że w dniu 21 czerwca 2008 r. dopuścił się on nieuzasadnionego zabicia psa z broni myśliwskiej, za co orzekł karę grzywny w wysokości 120 stawek dziennych, przyjmując wartość jednej stawki dziennej na kwotę 20 złotych. Ponadto organ ustalił, że w dniu 13 stycznia 2008 r. strona popełniła wykroczenie w ruchu drogowym, za co została ukarana mandatem karnym. Powyższe okoliczności, w ocenie organu pierwszej instancji, uzasadniały twierdzenie, że istnieje obawa sprzecznego z prawem użycia broni przez Z. N., tym bardziej, że popełniony czyn ma bezpośredni związek z posiadanym uprawnieniem do dysponowania bronią myśliwską i z tej przyczyny organ wydał decyzję cofającą pozwolenie na broń. Od tej decyzji strona wniosła w ustawowym terminie odwołanie do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o jej uchylenie, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych i prawnych oraz błędną ocenę materiału dowodowego, polegającą na nieuprawnionym uznaniu, że Z. N. zachował się nieodpowiedzialnie i lekkomyślnie, dokonując odstrzału psa, skoro spełnił wszystkie przesłanki wymienione w art. 33a ust. 1 u.o.z. Komendant Główny Policji, po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Katowicach. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał na obligatoryjny charakter art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. Przepis ten nakazuje cofnięcie pozwolenia na broń osobie, którą można uznać za należącą do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., tj. osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Organ podkreślił, że katalog okoliczności wskazanych w powołanym przepisie ma charakter otwarty, zaś od osób posiadających pozwolenie na broń należy wymagać bezwzględnego przestrzegania przepisów prawa, gdyż w stosunku do nich obowiązuje miernik najwyższej staranności. Zatem ustawodawca przyznał organom właściwym w sprawie pozwolenia na broń prawo do rozszerzenia przesłanek wzbudzających tę obawę także o skazanie lub podejrzenie (oskarżenie) o popełnienie innych rodzajów przestępstw, nie zastrzegając jednocześnie, że nie może to dotyczyć czynów bezprawnych popełnionych jeden raz. Komendant Główny Policji podniósł, że do przesłanek nakazujących cofnąć pozwolenia na broń należy zaliczyć m.in. przestępstwo z art. 35 ust. 1 u.o.z., tj. nieuzasadnione zabicie zwierzęcia. W przedmiotowej sprawie Z. N. został prawomocnie skazany za popełnienie wskazanego przestępstwa, gdyż wyrok Sądu Rejonowego we Włoszczowie z dnia 9 kwietnia 2009 r. został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt [...]. Organ wskazał, że zainteresowany dopuścił się przestępstwa w sposób umyślny, świadomie naruszając obowiązujący porządek prawny, zaś rodzaj i okoliczności tego czynu wzbudzają uzasadnioną obawę, iż może on użyć posiadanej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego wynika bowiem, że przestępstwa dokonano z użyciem posiadanej broni palnej, a czyn ten cechuje znaczny stopień społecznej szkodliwości. Komendant Główny Policji podkreślił, że wziął pod uwagę pozytywne opinie środowiskowe o stronie, jednakże nie eliminują one obawy, o której stanowi przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. W skardze z dnia 2 lutego 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Z. N. zarzucił Komendantowi Głównemu Policji naruszenie prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., poprzez ich zbyt szeroką interpretację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd podkreślił, że podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 20, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Według tego przepisu cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenia do posiadania broni oraz unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej następuje w drodze decyzji administracyjnej. Natomiast w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 u.b.a. właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Zgodnie zaś z treścią art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a wymienia przykładowo takie przestępstwa, których popełnienie najczęściej wskazuje, że ich sprawca zalicza się do kategorii osób wskazanych tym przepisem. Prawo do broni stanowi szczególne uprawnienie, przysługujące osobom, które spełniają określone ustawą warunki. Prawo to jest ściśle związane z ochroną bezpieczeństwa i porządku publicznego, tym samym osoba uzyskująca pozwolenie na broń musi pozostawać poza wszelkim podejrzeniem co do prawdopodobieństwa popełnienia przez nią czynu mogącego naruszyć bezpieczeństwo i porządek publiczny. W związku z powyższym ustawodawca zakazał wydawania pozwoleń na broń osobom skazanym prawomocnymi wyrokami oraz tym, wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie przestępstw określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., a także nakazał cofnięcie takim osobom już otrzymanych pozwoleń z uwagi na obawę użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, przyjmując, że w sytuacji konfliktu interesów indywidualnego strony oraz społecznego, pierwszeństwo należy przyznać interesowi społecznemu. Ustawodawca co do zasady wykluczył możliwość posiadania prawa do broni przez osoby, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w interesie sprzecznym z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Pojęcie "uzasadniona obawa" jest pojęciem niedookreślonym, które opiera się na prognozie przewidywanych zachowań posiadacza broni. Ustawodawca uznał bowiem, że choć prognoza jest pewnym wybiegiem w przyszłość i nie zawiera w sobie elementu pewności, to z uwagi na zagrożenia, jakie niesie ze sobą posiadanie broni i konieczność ochrony społeczeństwa przed tymi zagrożeniami, można i należy brać ją pod uwagę. Decyzja o cofnięciu pozwolenia na broń ma zatem charakter uznaniowy. Oznacza to, że organy Policji rozpatrujące sprawę są związane rygorami procedury administracyjnej, a więc powinny przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), czyli podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy Policji są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Muszą wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 3 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w rozpatrywanej sprawie organy Policji orzekające w pierwszej i drugiej instancji nie wzięły pod uwagę tych reguł postępowania administracyjnego, co z kolei spowodowało błędne zastosowanie wobec skarżącego przepisów art. 20, art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Organ powinien w tej sprawie wziąć po uwagę okoliczności i dowody przemawiające na korzyść Z. N.. Sąd podkreślił, że jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sądu Rejonowego we Włoszczowe, okoliczności czynu popełnionego przez skarżącego wskazują na znaczne przyczynienie się właściciela zabitego psa, który, jak uznał sąd powszechny, umyślnie wypuścił zwierzę do lasu. Pies znajdował się w odległości ponad 200 metrów od najbliższych zabudowań, a nadto, jak wynika z zeznań samego oskarżonego, częściowo potwierdzonych przez opinię biegłego występującego w sprawie, jego zachowanie świadczyło o tym, że polował na zwierzynę leśną. W tym miejscu wskazać należy, że zarówno Ministerstwo Środowiska, jak i Polski Związek Łowiecki oraz organizacje ekologiczne, wielokrotnie podnosiły, że psy wypuszczane do lasu przez właścicieli przyczyniają się do spadku liczebności zwierzyny dziko żyjącej, a co za tym idzie - niszczą naturalne środowisko przyrodnicze. W takiej sytuacji myśliwy mógł przypuszczać, że pies stanowi zagrożenie dla zwierzyny leśnej. Okoliczności czynu popełnionego przez skarżącego, choć naganne, są częściowo usprawiedliwione, co potwierdza wymiar kary dla skarżącego, który mieści się w dolnej granicy zagrożenia karą. Tak więc samo skazanie za czyn z art. 35 ust. 1 u.o.z. nie świadczy, że posiadanie przez Z. N. broni palnej myśliwskiej stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Sąd podniósł, że organ nie wziął pod uwagę faktu, iż skarżący posiada pozytywną opinię koła łowieckiego, do którego należy (k.-133 akt administracyjnych sprawy). Był dwukrotnie odznaczony za zasługi dla łowiectwa: srebrnym medalem za zasługi dla łowiectwa śląskiego (k.-173 akt administracyjnych sprawy) oraz brązowym medalem zasługi łowieckiej (k.-174 akt administracyjnych sprawy). W aktach sprawy znajdują się także dwie pozytywne opinie o skarżącym z miejsca zamieszkania, sporządzone przez Policję (k.-187 i 189 akt administracyjnych sprawy). Te okoliczności wskazują, że skarżący jest osobą, która przestrzega ładu i porządku publicznego, a jego zachowanie nie wskazuje, że jest on osobą nieodpowiedzialną i lekkomyślną. Co prawda skarżący popełnił w roku 2008 r. wykroczenie drogowe, ale był to czyn jednorazowy, który w nie miał dużej społecznej szkodliwości. Nie może zatem świadczyć o tym, że skarżący stanowi trwałe zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Komendant Główny Policji, zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że wobec sprawcy przestępstwa z art. 35 ust. 1 u.o.z. nie zachodzi uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, gdy tymczasem wymieniony czyn, w ocenie organów Policji, wskazuje na zaistnienie takiej obawy; 2) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organy Policji nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi KGP podkreślił, że zabicie bez uzasadnionej przyczyny psa przy użyciu broni myśliwskiej przez myśliwego przesądza o istnieniu obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Skarżący bowiem zabił psa z naruszeniem art. 6 ust. 1 u.o.z., który to przepis stanowi, że nieuzasadnione lub niehumanitarne zabijanie zwierząt oraz znęcanie się nad nimi jest zabronione. W związku z powyższym KGP nie zgadza się z wywodami Sądu pierwszej instancji dotyczącymi oceny przez tenże Sąd okoliczności czynu, za który skarżący został skazany. Pomimo tego, że przestępstwo, którego dopuścił się myśliwy, nie zostało wyraźnie wskazane w dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., to należy mieć na uwadze, że jego sprawca działał świadomie, a zatem godził się z ewentualnymi skutkami swojego zachowania, zasadnie zatem zastosowano wobec niego art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Organy Policji nie mają obowiązku udowodnienia, że posiadacz pozwolenia może użyć broni w sposób określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Wystarczające jest już samo uzasadnione domniemanie takiego zachowania, wynikające z faktu skazania lub choćby podejrzenia o popełnienie przestępstwa istotnego ze względu na rodzaj i wagę dla sfery stosunków społecznych, wykluczającego możliwość posiadania broni nawet, gdy jest ono jednorazowe, a inne zebrane w postępowaniu dowody świadczą korzystnie o takiej osobie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie przyjął, że stanowisko organów orzekających w sprawie, iż każdy skazany za przestępstwo z art. 35 ust. 1 u.o.z., tj. nieuzasadnione zabicie zwierzęcia traci wiarygodność i stwarza obawę użycia broni sprzecznie z porządkiem publicznym, nie jest uprawnione w świetle treści przepisów u.b.a. dotyczących cofnięcia pozwolenia na broń. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W świetle powyższych przepisów należy przyjąć, że dotyczą one osoby skazanej w związku z popełnieniem przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo osoby, wobec której toczy się postępowanie karne w związku z zarzutem popełnienia takich przestępstw. Ponadto dotyczą one również osób, co do których takie skazanie lub postępowanie karne związane z tymi przestępstwami nie występuje, ale z jakichś innych powodów, np. skazania w związku z popełnieniem innego rodzaju przestępstwa, istnieje uzasadniona obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Stwierdzenia zatem zaistnienia "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., byłoby w rozpatrywanej sprawie możliwe po uprzednim wykazaniu bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem i cechami jego charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które stwarzałoby obawy, że posiadacz pozwolenia na broń może użyć jej w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa Państwa lub porządku publicznego. Jak podkreślono w uzasadnieniu do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09 (ONSA i wsa 2010 r., nr 1, poz. 5), każdy przypadek cofnięcia pozwolenia na broń z powodu "uzasadnionej obawy", o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., wymaga indywidualnej oceny. Wbrew zatem twierdzeniu organów orzekających w sprawie samo skazanie za czyn z art. 35 ust. 1 u.o.z. nie przesądza z uwagi na charakter przestępstwa o tym, że posiadanie przez Z. N. broni palnej myśliwskiej stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Argumentacja mająca na celu wykazanie wystąpienia obawy, jak i jej stopnia, powinna być nie tylko starannie ustalona, ale także wskazana w uzasadnieniu decyzji tak, aby możliwa była weryfikacja przesłanek podjętego rozstrzygnięcia w toku kontroli sądowoadministracyjnej. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej, Komendant Główny Policji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy. Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji nakazał ustosunkowanie się do całokształtu materiału dowodowego. Nie można w rozpatrywanej sprawie pominąć faktu, że Z. N. jako członek koła łowieckiego był uprawniony do zwalczania, w jego imieniu przy użyciu broni palnej, zdziczałych psów i kotów, które wałęsały się po łowisku. Przedmiotowy pies przebywał na terenie obwodu łowieckiego w odległości większej niż 200 m od zabudowań mieszkalnych, bez nadzoru i opieki człowieka. Sąd uznał, że wyłączenie odpowiedzialności w sprawie nie mogło jednak nastąpić z uwagi na fakt, że pies został zastrzelony, pomimo że nie wykazywał cech zdziczenia. Pojecie "zdziczenia" nie jest zdefiniowane w u.o.z. Dokonanie stosownej oceny w tym zakresie jest trudne i wymaga szczególnej ostrożności, której niewątpliwie Z. N. nie zachował i za to został ukarany grzywną. Nie można jednak przyjąć, że zachodzi obawa, iż może on ponownie użyć broni, nie będąc przekonanym, że zachodzi okoliczność wyłączająca bezprawność czynu i niewątpliwie mając świadomość, że ponowne użycie broni w takich okolicznościach będzie niewątpliwie stanowiło podstawę do jej natychmiastowego cofnięcia. Myśliwy posiada pozytywną opinię koła łowieckiego, do którego należy. Był dwukrotnie odznaczony za zasługi dla łowiectwa: srebrnym medalem za zasługi dla łowiectwa śląskiego oraz brązowym medalem zasługi łowieckiej. W aktach sprawy znajdują się także dwie pozytywne opinie o skarżącym z miejsca zamieszkania, sporządzone przez Policję. Z. N. jest myśliwym posiadającym pozwolenie na broń od 1991 r., przestrzegającym ładu i porządku publicznego. Jednostkowy przypadek użycia broni myśliwskiej z przekroczeniem zasad należytej ostrożności nie daje, w świetle całokształtu okoliczności niniejszej sprawy, podstaw do przyjęcia, że zachodzi w stosunku do niego obawa użycia broni sprzecznie z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego. Sąd I instancji dokonał zatem prawidłowej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., wyczerpująco wyjaśniając podstawę prawną rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 141 § 4 p.p.s.a. Brak jest także podstaw do przyjęcia zarzutu naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Organy orzekające w rozpatrywanej sprawie nie rozważyły wszystkich istotnych okoliczności i nie dokonały pełnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.