II SA/Rz 746/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Śliwa /spr./ Sędziowie WSA Zbigniew Czarnik WSA Ewa Partyka Protokolant Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2011 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej -skargę oddala- Przedmiotem skargi W. C. jest decyzja Państwowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] czerwca 2011r., nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] marca 2011r., znak [...] Wskazaną wyżej decyzją organ I instancji, działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.) zwanej dalej k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) nie stwierdził u W.C. choroby zawodowej – przewlekłej choroby zawodowej układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia kaletki maziowej kolan wymienionej w poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869), zwanego dalej rozporządzeniem. Postępowanie zostało wszczęte na skutek zgłoszenia podejrzenia wskazanej wyżej choroby zawodowej, na podstawie skierowania z dnia [...] stycznia 2009r., wydanego przez dr n. med. R. B. - Prywatny Gabinet Ortopedyczny w R. Od powyższej decyzji odwołanie złożył W. C. zarzucając organowi I instancji niewłaściwą interpretację wyników badań lekarzy orzeczników. Wskazał, że leczenie operacyjne, jakie wobec niego stosowano – endoproteza plastyka stawu kolanowego oraz artrodeza stawu kolanowego prawego były następstwem długotrwałego zapalenia kaletki maziowej stawu kolanowego prawego i lewego powikłanego ropnym zapaleniem stawu. Jako dowód tego, że jego kalectwo jest następstwem zapalenia kaletek maziowych lewego i prawego stawu przedstawił zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2010r. oraz całą dokumentację, która stanowi, że wszystkie jego choroby stawów kończyn dolnych były następstwem zapalenia kaletek maziowych lewego i prawego stawu. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania organ II instancji zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 ust. 1 w zw. z § 11 ust. 1 rozporządzenia. Jak wskazał organ w uzasadnieniu, odwołujący się wykonywał obowiązki rolnika w gospodarstwie domowym i rolnym z dużym obciążeniem układu mięśniowo-szkieletowego w latach 1950-2007. Wykonywanie prac polowych, zbiór plonów, pielęgnacja upraw oraz hodowla zwierząt stanowiło przez wiele lat pracy nadmierne przeciążenie elementów dynamiczno-statycznych. W. C. skierował pismo do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. opisujące zakres czynności i obowiązków wykonywanych w indywidualnym gospodarstwie rolnym oraz przebieg leczenia z dnia [...] września 2009r. Na podstawie powyższych ustaleń została sporządzona przez PPIS w R. karta oceny narażenia zawodowego W. C., która została przesłana do WOMP w R. Z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z dnia [...] lipca 2010 r. wynika, że badanie podmiotowe i przedmiotowe zainteresowanego, analiza dokumentacji medycznej przeprowadzona konsultacja ortopedyczna nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia kaletki maziowej kolana lewego. Aktualnie specjaliści medycznej jednostki orzeczniczej I stopnia rozpoznali u W. C. zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych, ale nie są one umieszczone w obecnie obowiązującym wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia. Brak jest zatem podstaw do rozpoznania u W. C. choroby zawodowej z pozycji 19.2 wykazu chorób zawodowych. W dniu [...] lipca 2010r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. wpłynęła informacja, o toczącym się postępowaniu odwoławczym od powyższego orzeczenia lekarskiego dotyczącego choroby zawodowej W. C. Na jego wniosek został on skierowany przez WOMP w R. do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu po przeprowadzeniu specjalistycznych badań wydał orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u wyżej wymienionego. W orzeczeniu tym biegli podkreślili, iż objawy chorobowe ze strony stawów kolanowych związane są z obustronnymi postępującymi zmianami zwyrodnieniowymi i pourazowymi. Zarówno stany zapalne, jak i zmiany zwyrodnieniowe stawów nie znajdują się w wykazie chorób zawodowych, nie mogą zatem zostać uznane jako choroby zawodowe narządu ruchu. Wyniki konsultacji ortopedycznej nie uzasadniają rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia kaletki maziowej kolana lewego. Przy rozpatrywaniu sprawy o stwierdzenie choroby zawodowej organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej samodzielnie rozstrzygają wszelkie kwestie dotyczące stanu faktycznego takie jak rozmiar i czas narażenia zawodowego czy istnienie związku przyczynowego między narażeniem a chorobą. W kwestii medycznego rozpoznania choroby w sensie medycznym związane są wydanymi orzeczeniami lekarskimi. Orzeczenia lekarskie korzystają ponadto z domniemania prawdziwości w zakresie, w jakim niosą ze sobą specjalistyczną wiedzę lekarską której organy administracji nie mają prawa podważać. Powyższe oznacza, że organ administracji jest zobligowany uznać wywody biegłych za wiążące, a jedyna forma kontroli powyższych dowodów do jakiej jest uprawniony przebiega po linii zgodności orzeczeń z przepisami prawa procesowego. Przed wydaniem rozstrzygnięcia administracyjnego należy zatem zbadać, czy orzeczenie lekarskie spełnia wymogi formalne, zatem czy jest jasne, pozbawione niedomówień, wyczerpujące, należycie uzasadnione i nie zawiera wewnętrznych sprzeczności. W sprawie niniejszej Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny stwierdził, że odwołujący się w okresie od 1950 r. do 2007 r. wykonywał pracę w sposób mogący wywołać stwierdzaną chorobę zawodową. Z orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w R. z dnia [...] lipca 2010 r. jednoznacznie wynika, że jednostka orzecznicza zdiagnozowała u odwołującego się jednostki chorobowe niesklasyfikowane w wykazie chorób zawodowych - zmiany zwyrodnieniowe stanów kolanowych. W orzeczeniu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] lutego 2011 r. medyczna jednostka orzecznicza II stopnia wskazuje, że odwołujący aktualnie uskarża się na dolegliwości bólowe, w orzeczeniu nie ma mowy o rozpoznaniu u niego choroby wskazywanej w poz. 19.2 wykazu chorób zawodowych. O stwierdzeniu rozpatrywanej choroby orzec można wówczas, gdy biegli stosownych instytutów medycznych stwierdzą u strony chorobę wskazaną, w poz. 19 pkt 2 wykazu chorób zawodowych. Skargę na powyższą decyzję złożył W.C. zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - rażące naruszenie przepisów prawa, a to art. 104 § 2 kpa w zw. z art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U.2006 nr 122 poz. 851 z późn. zm.) polegające na braku wszechstronnej oceny materiału dowodowego, które skutkowało nie rozpoznaniem przedmiotowej sprawy co do istoty, tzn. poprzez uwzględnienie jedynie aktualnego stanu chorobowego skarżącego, z pominięciem genezy jego powstania, tzn. przebytego przez W. C. przewlekłego zapalenia kaletek maziowych lewego i prawego kolana, - rażące naruszenie przepisów prawa, a to § 8 ust. 1 w zw. z § 6 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. 2009 nr 105 poz. 869) poprzez wydanie zaskarżonej decyzji pomimo niewystarczającego do prawidłowego rozstrzygnięcia materiału dowodowego, nie pozwalającego na jednoznacznie wykluczenie choroby zawodowej u skarżącego (organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że W. C. wykonywał pracę w sposób mogący wywołać stwierdzaną chorobę zawodową) i nie dopuszczenie dowodu z nowej opinii biegłych specjalistów lub innego instytutu medycyny pracy, a ponadto pominięcie okoliczności, iż ortopeda traumatolog dr n.med. R. B. stwierdził, iż skarżący przebył zapalenie błony maziowej lewego i prawego stawu kolanowego, - rażące naruszenie słusznego interesu strony poprzez nie stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej pomimo, że w wyniku przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem pracy jest on osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, która nie jest zdolna do podjęcia pracy a nawet samodzielnej egzystencji, tym bardziej, że skarżący całe życie pracował wyłącznie jako rolnik i wszelki dochód uzyskiwał z tej działalności. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] czerwca 2011r., znak sprawy [...] i decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] marca 2011 r., znak [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) zwana dalej w skrócie p.u.s.a. Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 p.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 p.p.s.a. Poddawszy takiej kontroli zaskarżoną decyzję Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest nieuzasadniona. Na wstępie rozważań wskazać należy, iż definicja choroby zawodowej ujęta została wart. 235 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. nr 21, poz. 94 ze zm.). Przepis ten dodany został ustawą z dnia 22 maja 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 99, poz. 825) i obowiązuje od dnia 3 lipca 2009 r., a więc znajdował zastosowanie również na dzień orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji. Stosownie do jego treści, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Zgodnie z art. 235 2 powołanej ustawy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz chorób zawodowych, sposób i tryb postępowania dotyczący zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, a także podmioty właściwe w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych określa rozporządzenie. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do przywołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., zaś drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby, a oddziaływaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004r. Nr 125, poz. 1317 ze zm.), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych wskazanych w tym rozporządzeniu. Orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania wydaje się na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego (§ 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych). Pracownik lub były pracownik, badany w jednostce orzeczniczej I stopnia, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w związku z podejrzeniem choroby zawodowej - lekarz, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikiem, którego dotyczy podejrzenie (pkt 1), wtoku ustalania rozpoznania choroby zawodowej - lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 (pkt 2) i w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny (pkt 3). Każdy z podmiotów dokonujących oceny narażenia zawodowego powinien szczegółowo odnieść się do elementów charakteryzujących środowisko pracy ubiegającego się o stwierdzenie choroby zawodowej pod kątem występowania czynników narażających. Przepis § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych przewiduje, że decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy państwowy powiatowy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy odnotować należy, że organy w toku postępowania należycie zebrały materiał dowodowy i dokonały jego całościowej oceny. W przedmiotowym postępowaniu zostały wydane orzeczenia lekarskie zarówno przez jednostkę orzeczniczą I stopnia - Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w R. w dniu [...] lipca 2010 r. nr [...] oraz przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytut Medycyny Pracy Zdrowia Środowiskowego Szpital w S. w dniu [...] lutego 2011r., nr [...]. Z obu tych orzeczeń wynika bezspornie, że u W. C. nie rozpoznano jednostki chorobowej w postaci - przewlekłego zapalenia kaletki maziowej kolan, wymienionej pod poz. 19.2 w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Orzeczenia lekarskie obu jednostek są spójne i jednoznaczne, a ich uzasadnienie nie budzi wątpliwości. W pierwszym stwierdzono, że u skarżącego występują zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych, w drugim, że objawy chorobowe ze strony stawów kolanowych związane są z obustronnymi postępującymi zmianami zwyrodnieniowymi oraz pourazowymi, ale zarówno stany zapalne jak i zmiany zwyrodnieniowe nie znajdują się w wykazie chorób zawodowych. Wskazać należy, że organy nie są władne samodzielnie ustalać, na jaką chorobę cierpi skarżący. O ile dokumentacja medyczna nie pozwala na podważenie treści orzeczeń lekarskich, organ jest związany ustaleniami w nich zawartymi. "Wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich." (Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 stycznia 2011 r. IV SA/Wr 697/2010 LexPolonica nr 2508929) Wskazać należy, iż choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym chorobę, która pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Ustalenie więc wystąpienia u skarżącego choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych obligowałoby zatem organ do zbadania związku przyczynowego pomiędzy chorobą, a warunkami, rodzajem i charakterem wykonywanej przez skarżącego pracy; tj. ustalenie, czy skarżący pracował w warunkach narażenia na czynniki szkodliwe, oraz czy występująca u niego choroba mogła być spowodowana tymi czynnikami. W świetle ustalonego przez organy stanu faktycznego, nie budzi wątpliwości okoliczność występowania w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia (narażenia na obciążenie układu mięśniowo - szkieletowego). Bez wątpienia jednakże stwierdzone u skarżącego schorzenia nie dadzą się zakwalifikować jako choroba zawodowa. Brak stwierdzenia u skarżącego przewlekłego zapalenia kaletki maziowej kolan - choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, uczynił bezprzedmiotowym badanie wspomnianego związku przyczynowego. Z uwagi na powyższe nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi. Wbrew twierdzeniu skarżącego to właśnie wszechstronna ocena materiału dowodowego w postaci zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej, a nie jak twierdzi skarżący uwzględnienie jedynie obecnego stanu chorobowego prowadzi do konkluzji, że brak jest podstaw do stwierdzenia wystąpienia u skarżącego jednostki chorobowej w postaci przewlekłego zapalenia kaletki maziowej kolan. Analiza przebiegu leczenia i wyniki konsultacji medycznych uzasadniają w pełni wnioski zawarte w orzeczeniach lekarskich, stanowiących podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Spójność orzeczeń nie dała podstaw do przeprowadzania kolejnego badania, tym bardziej, że skarżący skorzystał z możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie ponownego badania i wydania drugiej opinii. Okoliczność, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o znacznej niepełnosprawności nie stoi w sprzeczności z faktem, iż choroba narządy ruchu, na którą cierpi skarżący nie widnieje w wykazie chorób zawodowych. W tym stanie rzeczy, rozstrzygając w granicach przedmiotowej sprawy, Sąd wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie znalazł podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.