IV SA/Po 1036/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego postanawia odrzucić skargę Decyzją z dnia (...)2011 r. Dyrektor Zakładu Karnego w K. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) art. 192 pkt 4 i art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 532, dalej usw) oraz § 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszy służby więziennej (Dz. U. Nr 147, poz. 986, dalej rozporządzenie w sprawie przyznawania pomocy finansowej) odmówił przyznania st. kpr. G. S. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. na podstawie art. 17 pkt 3 i 138 § 1 kpa, art. 170 ust. 1-4, art. 171 pkt 2, art. 184 ust. 1, art. 187 usw i § 2 i 4 rozporządzenia w sprawie przyznawania pomocy finansowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G.S. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Służby Więziennej z dnia (...) 2011 r. zarzucając wydanie decyzji w sytuacji, gdy nie zachodzi droga administracyjna i spór co do przyznania pomocy finansowej winien być rozpoznany przez sąd powszechny - to jest właściwy sąd pracy oraz zarzucając niewłaściwą interpretację i zastosowanie art. 187 i 172 usw. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w art. 192 usw przewidziano, że w sprawie realizacji uprawnień wynikających z rozdziału "Sprawy mieszkaniowe", a zatem również w sprawach dotyczących pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uprawnione organy będą wydawać decyzje. O tym, że decyzje te mają charakter decyzji administracyjnych z odpowiednim trybem zaskarżalności świadczyć mogą przepisy wykonawcze do ustawy o służbie więziennej, w tym przypadku rozporządzenie w sprawie przyznawania pomocy finansowej. Wprawdzie przepisy te nie przewidują wprost formy decyzji administracyjnej dla odmowy przyznania pomocy, wskazują, jednakże że pomoc finansowa podlega zwrotowi w terminie 14 dni, w którym decyzja stała się ostateczna. Decyzja zaś o zwrocie pomocy należy do tej samej kategorii spraw co decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej, do których odnosi się art. 192 usw. Obydwie sprawy nie są wymienione w art. 218 i 219 usw. Kierując się literalnym brzmieniem przepisu art. 200 usw, również spór dotyczący zwrotu pomocy finansowej podlegałby rozpoznaniu przez sąd pracy. Takie zaś rozwiązanie pozostaje w sprzeczności z zapisem dotyczącym ostatecznego charakteru decyzji. Trudno byłoby bowiem określić datę wymagalności roszczenia o zwrot pomocy (14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna) skoro nie zostały przewidziane żadne terminy do wniesienia powództwa przed sądem pracy. Trudno też dopatrzyć się odmiennego, w zakresie kontroli sadowej, traktowania przez ustawodawcę spraw należących do tej samej kategorii (sprawy mieszkaniowe, pomoc finansowa). Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Decyzja będąca jej przedmiotem nie jest bowiem objęta zakresem przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej ppsa), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których na mocy przepisów szczególnych stosuje się przepisy tej ustawy. Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w przepisach art. 3 § 1–3 ppsa., z których wynika, iż przedmiot kontroli sprawowanej przez te sądy stanowią zasadniczo sprawy z zakresu działalności administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z art. 3 §3 ppsaa sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Badając dopuszczalność konkretnej skargi do sądu administracyjnego należy wszakże każdorazowo poddać analizie także i to, czy nie obowiązują regulacje szczególne, które wprost wyłączają kognicję sądów administracyjnych w danej kategorii spraw. Przykładem tego rodzaju aktu, w którym ustawodawca wyraźnie wyłączył właściwość sądów administracyjnych w określonych sprawach, jest nowa ustawa o służbie więziennej, która w rozdziale 20 reguluje, po części odmiennie niż dotychczas, kwestię rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wskazując zarazem, które kategorie spraw podlegają kognicji sądów administracyjnych, które sądów powszechnych, a które w ogóle zostały wyłączone spod kontroli sądowej. W myśl art. 217 ust. 2 usw przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zgodnie z art. 218 ust. 1 i 5 usw, sprawy dotyczące: (1) zwolnienia ze służby, (2) przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, (3) przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, (4) zawieszenia w czynnościach służbowych – rozstrzyga się w formie decyzji, od której po wyczerpaniu trybu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ppsa. Z kolei stosownie do art. 219 ust. 1 i 3 usw, sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: (1) powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, (2) odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, (3) nadawania stopni Służby Więziennej, (4) delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, (5) oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, (6) powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym – rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje; (w tej samej formie dokonuje się też stwierdzenia wygaśnięcie stosunku służbowego – art. 219 ust. 2 usw). Art. 220 usw zawiera natomiast ogólną klauzulę, w myśl której spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 usw rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy. Zważywszy, iż sprawa przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie została wymieniona w przepisie art. 218 ust. 1 usw obejmującym sprawy poddane kognicji sądu administracyjnego, ani też w przepisach art. 219 ust. 1 i 2 formułujących katalog spraw niedpodlegających w ogóle kontroli sądowej, to na podstawie art. 220 usw stwierdzić należy, iż sprawy tego rodzaju podlegają rozpatrzeniu przez sąd powszechny. W tym miejscu należy podkreślić, iż zgodnie z art. 268 ust. 2 usw, postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej z 1996 r. – wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowej ustawy o Służbie Więziennej – są prowadzone na podstawie przepisów tej nowej ustawy. Mając więc na uwadze fakt, iż w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego zostały wydane już na podstawie nowej ustawy o Służbie Więziennej, zasadnym jest przyjęcie, iż podlegają one kognicji sądów powszechnych (sądów pracy). Powyższej konstatacji nie zmienia okoliczność, że pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej sprawy tego rodzaju należały do właściwości sądów administracyjnych (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25.10. 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 1037/11, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl) Na marginesie Sad zauważa, że z uwagi na błędne pouczenie zawarte w decyzji organu II instancji (o prawie złożenia skargi do WSA w Poznaniu) skarżący może ubiegać się przed sądem powszechnym o przywrócenie terminu do złożenia pozwu do tego sądu w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia. ja