II SA/Wa 1406/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Joanna Kube Sławomir Antoniuk (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J.B. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania z dnia [...] lutego 2011 r. (data stempla pocztowego) wniesionego przez [...] J. B. od decyzji Rektora - Komendanta [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego do jego wniesienia, określonego w art. 129 § 2 k.p.a. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Minister Obrony Narodowej podniósł, iż [...] J. B. pełnił służbę kandydacką jako słuchacz podchorąży [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Rektor - Komendant [...] zwolnił podchorążego ze służby kandydackiej wskutek prawomocnego orzeczenia o wymierzeniu kary dyscyplinarnej usunięcia z czynnej służby wojskowej pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Rektor - Komendant [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. ustalił wysokość kosztów opiewających na kwotę 48.223,29 zł, które [...] J. B. zobowiązany jest zwrócić, jako równowartość kosztów zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i innych nieodpłatnych świadczeń pieniężnych i rzeczowych związanych z jego nauką w [...]. Powyższa decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony radcy prawnemu T. P. w dniu [...] lutego 2011 r. Pełnomocnik zainteresowanego skorzystał z przysługującego prawa i w dniu [...] lutego 2011 r. (data stempla pocztowego) złożył odwołanie od ww. decyzji. Odwołanie zostało jednak wniesione z uchybieniem terminu. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od daty doręczenia decyzji stronie. Przywołując treść art. 57 § 5 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził, iż działając za stronę pełnomocnik wniósł odwołanie nadając je w urzędzie pocztowym w piętnastym dniu od daty doręczenia przedmiotowej decyzji. Organ podkreślił, że w decyzji zawarte zostało prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2011 r. stało się przedmiotem skargi wniesionej przez J. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości strona podniosła zarzuty naruszenia: - art. 129 § 2 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na stwierdzeniu uchybienia w dotrzymaniu przez stronę terminu na zaskarżenie decyzji nr [...]; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego niniejszej sprawy w sposób dostateczny; - art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie; - § 38 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 66, poz. 614 ze zm.), poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, polegające na niezgodnym z nim wyliczeniu należności; - art. 137 ust. 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.). W uzasadnieniu skargi J. B. podniósł, iż uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia od decyzji z dnia [...] kwietnia 2011 r. o jeden dzień nastąpiło na skutek nienależytego działania pełnomocnika strony. Błąd pełnomocnika nie może, zdaniem skarżącego, wpływać na to, że wadliwa merytorycznie decyzja uprawomocni się i na jej podstawie strona będzie obowiązana zapłacić blisko 50.000 zł świadczenia. W dalszej części uzasadnienia skargi skarżący odniósł się do wadliwości prawnej ww. decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Pismem procesowym z dnia 2 listopada 2011 r. pełnomocnik skarżącego T. B. (matka) uzupełniła skargę podnosząc dodatkowo, iż w dniu [...] kwietnia 2010 r. wraz z radcą prawnym T. P. przeglądała dokumenty w [...]. W tym dniu zarówno ona, jak i wymieniony radca prawny dołączyli do akt sprawy pełnomocnictwa udzielone przez skarżącego i podpisali protokół z którego wynikało, że korespondencję w tej sprawie należy kierować na adres T. B. Po tej dacie pisma w sprawie były adresowane tylko do T. B. albo do T. B. i do wiadomości na adres Kancelarii radcy prawnego T. P. Wbrew wyraźnemu wskazaniu do kogo ma być kierowana korespondencja w tej sprawie decyzja z dnia [...] lutego 2011 r. została wysłana wyłącznie na adres Kancelarii i to, mimo że jej adresatem był wyłącznie J. B. (bez wskazania pełnomocników), a w stopce informującej kto ją otrzymuje wskazano również wyłącznie J. B., który jednak tej decyzji nie otrzymał. Doręczanie różnych pism różnym pełnomocnikom tej samej strony stanowi naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Aktualne brzmienie art. 40 k.p.a. wyraźnie stanowi, że jeżeli strona ma kilku pełnomocników to może wskazać, tego do doręczeń. Wcześniej takiego wyraźnego zapisu nie było, ale nie sposób uznać, że organ mimo wyraźnego wskazania pełnomocnika do doręczeń może w sposób dowolny wybierać komu jakie pisma, czy decyzje będzie doręczać. Tym bardziej, że w samej decyzji jako jedynego adresata wskazano J. B., który decyzji nie otrzymał. W tej sytuacji należy uznać, że to organ naruszył przepisy w sprawie doręczeń, a nie strona spóźniła się z wniesieniem odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 33 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jego osobistego działania. Przepis art. 40 § 1 i 2 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania i doręczenia decyzji, od której wniesiono odwołanie) stanowi, iż pisma doręcza się stronie, a jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Wymóg doręczenia pełnomocnikowi nie powinien być rozumiany jako powinność dokonania doręczeń do więcej niż jednego pełnomocnika (przykładowo wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 17 stycznia 2008 r. sygn. akt II SA/Wr 613/07, publik. LEX nr 487236). Ustawodawca rozszerzając od dnia 11 kwietnia 2011 r. treść art. 40 § 2 k.p.a. (uwzględniając praktykę orzeczniczą) doprecyzował, że jeżeli ustanowiono kilku pełnomocników, doręcza się pisma tylko jednemu pełnomocnikowi. Strona może wskazać takiego pełnomocnika. Obecnie obowiązujący przepis wprost stwierdza, iż przysługuje stronie prawo ustanowienia tylu pełnomocników, ilu uzna za celowe. Jednakże nie wiąże się to z obowiązkiem organu doręczania pism wszystkim ustanowionym w sprawie pełnomocnikom, lecz tylko jednemu z nich, przy czym w braku wskazania przez stronę pełnomocnika, którego upoważnia się do odbioru kierowanych do niej pism, organ doręczy pismo jednemu z pełnomocników według swojego uznania. Przepis art. 128 k.p.a. wprowadza zasadę odformalizowania odwołania. Wystarczy, jeżeli z treści odwołania wynika, że strona jest niezadowolona z zaskarżonej decyzji. Każde pismo strony wyrażające niezadowolenie z wydanej decyzji powinno być traktowane jako odwołanie. Zgodnie z treścią art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu za pośrednictwem organu, który wydał decyzję w terminie czternastu dni licząc od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja była ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie do art. 134 k.p.a. organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Rektora - Komendanta [...] z dnia [...] lutego 2011 r. została doręczona pełnomocnikowi strony radcy prawemu T. P. w dniu [...] lutego 2011 r. (potwierdzenie odbioru decyzji dokonane zostało przez pracownika Kancelarii Radców Prawnych [...] Spółka Partnerska). W przedmiotowej decyzji zawarto prawidłowe pouczenie co do terminu i sposobu wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin do skutecznego zaskarżenia tej decyzji upływał w dniu [...] lutego 2011 r. w poniedziałek. Pełnomocnik skarżącego wniósł odwołanie od ww. decyzji w dniu [...] lutego 2011 r., co wynika z daty stempla pocztowego na przesyłce zawierającej pismo odwoławcze. Zarówno data doręczenia pełnomocnikowi strony decyzji Rektora - Komendanta [...] z dnia [...] lutego 2011 r., jak i data wniesienia od dniej odwołania nie budzą wątpliwości. Zatem zestawienie tych dwóch dat jednoznacznie wskazuje, że termin określony przepisem art. 129 § 2 k.p.a. nie został dochowany, a spóźnione działanie pełnomocnika obciąża stronę. Dodać należy, że wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakie skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W przypadku, gdy jednak wraz z odwołaniem strona złoży taki wniosek wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W niniejszej sprawie strona nie składała wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Nie zawarła też w odwołaniu takiego sformułowania, które mogłoby być potraktowane przez organ jako wniosek o przywrócenie terminu. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, iż przepis art. 107 § 1 k.p.a. wymaga określenia strony lub stron postępowania. Natomiast przepisy procesowe nie nakładają na organ obowiązku wskazywania pełnomocnika, któremu faktycznie doręczana jest decyzja. Zatem wskazanie w treści decyzji J. B. jako strony i osoby, której należy doręczyć decyzję nie jest wadą procesową, a co się z tym wiąże, nie może stanowić podstawy twierdzenia, że stronie decyzji tej nie doręczono. Innymi słowy nie weszła ona do obrotu prawnego. Za nietrafny należy uznać także zarzut nieprawidłowego doręczenia decyzji pełnomocnikowi skarżącego radcy prawnemu T. P. w sytuacji, gdy w "protokole z dnia [...] kwietnia 2010 r." T. B. zawarła informację, iż w związku ze złożonymi w tym piśmie wnioskami korespondencję należy kierować na jej adres zamieszkania. Przepis art. 40 k.p.a., jak wynika z wyżej wskazanych rozważań, nakłada na organ obowiązek doręczenia pism (w tym wypadku decyzji) pełnomocnikowi strony. W przypadku, gdy stronę reprezentuje kilku pełnomocników, pismo (decyzję) doręcza się jednemu z nich. Wybór pełnomocnika, któremu należy doręczyć decyzję należy do organu, chyba że strona wskaże takiego pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący nie sprecyzował, któremu z pełnomocników matce, czy radcy prawnemu należy doręczyć decyzję. Tylko zaś osoba będąca stroną, a nie jej pełnomocnik (w tym wypadku matka skarżącego) jest władna dokonać wyboru i wskazać pełnomocnika do doręczeń. Organ zatem w przedmiotowej sprawie miał podstawy przyjąć, iż ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik powinien skuteczniej bronić interesów swego mocodawcy (przynajmniej w sferze procesowej) niż osoba bez wykształcenia i doświadczenia prawniczego. Strona postępowania administracyjnego ustanawia pełnomocnika właśnie po to, aby uchronić się przed skutkami nieznajomości prawa. To oznacza, że organ I instancji nie naruszył prawa doręczając sporną decyzję ww. radcy prawemu, lecz działał w przeświadczeniu, że postępuje w słusznym interesie strony. Ponieważ przedmiotem niniejszej skargi jest rozstrzygnięcie procesowe zamykające drogę do merytorycznego rozpoznania decyzji z dnia [...] lutego 2010 r. odnoszenie się do zarzutów dotyczących tej decyzji stało się niecelowe. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.