IV SA/Gl 101/11

WyrokWSA w Gliwicach2011-11-14

Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Włodzimierz Kubik, Rafał Wolnik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie komisji lekarskiej w sprawie zdolności funkcjonariusza Policji do służby podlega kontroli sądu administracyjnego oraz czy organ odwoławczy może wydać orzeczenie na niekorzyść strony bez wniesienia odwołania od orzeczenia pierwszej instancji?
Ratio decidendi
Orzeczenia komisji lekarskich w sprawie zdolności do służby funkcjonariuszy Policji mają charakter decyzji administracyjnych podlegających kontroli sądów administracyjnych. Organ odwoławczy (okręgowa komisja lekarska) może wydać orzeczenie na niekorzyść strony nawet bez wniesienia odwołania od orzeczenia pierwszej instancji (wojewódzkiej komisji lekarskiej). Postępowanie komisji lekarskich jest regulowane odrębnym rozporządzeniem, a nie przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, dlatego zarzuty naruszenia przepisów k.p.a. są bezzasadne.
Stan faktyczny
Komendant Powiatowy Policji skierował funkcjonariusza P. H. do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w celu ustalenia uszczerbku na zdrowiu i zdolności do służby. Komisja wojewódzka orzekła całkowitą niezdolność do służby i przyznała III grupę inwalidzką. Okręgowa Komisja Lekarska uchyliła to orzeczenie i stwierdziła zdolność do służby z ograniczeniami. Skarżący złożył skargę na orzeczenie okręgowej komisji, zarzucając m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz brak szczegółowego uzasadnienia.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 r. sprawy ze skargi P. H. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy policji oddala skargę. Komendant Powiatowy Policji w G. skierował w dniu [...] r. obecnie skarżącego P. H. do Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji we W. celem ustalenia uszczerbku na zdrowiu w związku ze złożeniem raportu o zwolnienie ze służby w Policji. Orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...], Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA we W., w oparciu o przedstawioną dokumentację lekarską i przeprowadzone badanie komisyjne, uznała skarżącego za całkowicie niezdolnego do służby w Policji, zaliczając go do III grupy inwalidzkiej i przyznając związek inwalidztwa z tą służbą. Stopień zdolności do służby ustalony został na podstawie załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 listopada 1995 r., zmieniającego rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. Nr 146, poz. 712). Ustalono przy tym, iż inwalidztwo istnieje od dnia 31 lipca 2010 r., a jego charakter jest czasowy, wyznaczając termin badania kontrolnego na [...] r. U skarżącego rozpoznano nerwicę neurasteniczną upośledzającą sprawność rozwoju oraz schorzenia współistniejące, tj. stan po operacji przewlekłej niestabilności stawu ramieniowo-łopatkowego lewego (3-krotne zwichnięcie) z następowym okresowym zespołem bólowym i niewielkim ograniczeniem ruchomości, hypercholesterolemię, niewielki astygmatyzm krótkowzroczny obu oczu. W dniu [...] r. Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w K. orzeczeniem nr [...] uchyliła opisane powyżej orzeczenie i stwierdziła zdolność skarżącego do służby w Policji z ograniczeniem oraz zdolność do pełnienia służby na ostatnio zajmowanym stanowisku, wskazując na rozpoznanie schorzeń współistniejących ograniczających zdolność do służby. Są to: zaburzenia neurasteniczne mierne nasilone (§ 67 pkt 2 "C"), przebyty uraz barku lewego z następową niestabilnością w skutek wypadku w służbie w [...] r. (§ 79 pkt 2 "C"), przebyta operacja przewlekłej niestabilności stawu ramienno-łopatkowego lewego z następowym okresowym zespołem bólowym i niewielkim ograniczeniem ruchomości (§ 79 pkt 2 "C"), hypercholesterolemia (§ 62 pkt 1 "C"), niewielki astygmatyzm krótkowzroczny obu oczu (§ 13 pkt 1 "A"). W uzasadnieniu orzeczenia Komisja wskazała, że wydała je po przebadaniu skarżącego w oparciu o dokumentację medyczną, w myśl ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 206, poz. 1723). Komisja określając związek schorzenia ze służbą argumentowała, iż rozpoznane zaburzenia neurasteniczne choć figuruje w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. i spełnia jego wymogi, to nie sięga granic inwalidztwa, podobnie jak stwierdzona hypercholesterolemia i astygmatyzm, które nie figurują ww. załączniku do rozporządzenia. Nadto zdaniem Komisji zaburzenia neurasteniczne są miernie nasilone zaostrzają się w momencie konieczności podjęcia ważnych decyzji życiowych i są przemijające. Pismem z dnia 23 grudnia 2010 r. skarżący wniósł skargę na powyższe orzeczenie w części dotyczącej określenia zdolności do służby w Policji, zarzucając mu rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego. Taką kwalifikowaną wadą w ocenie strony skarżącej jest naruszenie § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 1991 r. Nr 79, poz. 349 ze zm.), dalej zwanym rozporządzeniem w zw. z art. 15 i art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej k.p.a., poprzez wydanie przez organ drugiej instancji orzeczenia na niekorzyść skarżącego, pomimo braku odwołania od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a tym samym wypełnienie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Skarżący zarzucił organowi pierwszoinstancyjnemu naruszenie § 22 ust. 1 rozporządzenia poprzez doręczenie orzeczenia na niewłaściwym ustawowo druku, a tym samym naruszenie art. 109 k.p.a. W ocenie skarżącego organ odwoławczy naruszył również § 23 ust. 1 rozpozrządzenia w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak w zaskarżonym orzeczeniu szczegółowego uzasadnienia prawnego i faktycznego zajętego stanowiska, ze wskazaniem na konkretne przepisy prawa materialnego, jak również nie podaniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności zaniechaniu wskazania, jakie to czynności służbowe, i na jakim stanowisku mógłby skarżący je wykonywać, a także określeniu zakresu przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania określonych czynności służbowych, ze względu na ograniczoną zdolność do służby w Policji, jak również braku pouczenia o przysługujących stronie środkach zaskarżenia ostatecznej decyzji administracyjnej właściwym zakresie do sądu administracyjnego. Zdaniem autora skargi organ drugiej instancji naruszył także § 28 ust. 7 rozpozrządzenia w zw. z art. 16 k.p.a. poprzez uznanie przebytej operacji przewlekłej niestabilności stawu ramienno-łopatkowego lewego z następowym okresowym zespołem bólowym i niewielkim ograniczeniem ruchomości, pomimo tego, iż zabieg ten pozostawał w ścisłym związku przyczynowo-skutkowym z dalszą likwidacją skutków zdarzenia wypadkowego z dnia [...] r., a przedmiotowe schorzenie zakwalifikowane zostało jako pozostające w związku ze służbą, z tytułu którego przysługują świadczenia odszkodowawcze. Skarżący zasygnalizował także, iż w tej sprawie Wojewódzka Komisja Lekarska MSWiA we W. rozstrzygała ostatecznie w tym przedmiocie orzeczeniami z dnia [...] r., nr [...] oraz z dnia [...] r., nr [...], a tym samym Komisja Okręgowa naruszyła art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia lub jego uchylenie w części dotyczącej zdolności do służby w Policji z ograniczeniami. Skarżący uzasadniając przedstawione racje powołał się na treść obowiązujących przepisów prawnych oraz przywołał bogate orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę, Okręgowa Komisja Lekarska MSWiA w K., wskazując na niezasadność skargi, podniosła, iż mając wątpliwość co do orzeczenia komisji wojewódzkiej w rozpoznawanej sprawie, zgodnie z obowiązującymi w orzecznictwie resortowym przepisami, tj. § 28 ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r., miała prawo przeprowadzić własne postępowanie orzecznicze i wydać orzeczenie o odmiennej treści niż uczyniła to komisja pierwszej instancji. W ocenie organu przepisy k.p.a. dotyczące trwałości decyzji administracyjnych oraz zasady, iż organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się - nie mają zastosowania, gdyż orzeczenie komisji okręgowej choć jest ostateczne, nie jest decyzją administracyjną, a orzeczenie komisji wojewódzkiej nie jest ostateczne. Odnosząc się do pierwszego zarzutu skargi Komisja wyjaśniła, że postępowanie orzecznicze komisji lekarskich regulowane jest przede wszystkim przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym rola drugiej instancji orzeczniczej nie ogranicza się wyłącznie do rozpatrywania odwołań od orzeczeń komisji wojewódzkich, ale także do kontroli i czynnego ingerowania w postępowanie orzecznicze, gdyż orzeczenie wydane przez komisję pierwszej instancji, wobec którego istnieją zastrzeżenia, nie jest zatwierdzane, konsekwencją czego jest jego uchylenie i wydanie nowego orzeczenia. Powołując się na judykaturę sądową, organ podkreślił, iż orzeczenia komisji lekarskich mają pomocniczy charakter dla wydawania decyzji przez właściwy organ. Zdaniem organu wydawanie decyzji przewiduje ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz. U. Nr 53, poz. 345 ze zm.). W myśl tych przepisów decyzje wydawane są w sprawach ustalania świadczeń emerytalnych lub rentowych, bądź w sprawach odszkodowawczych przez inne organy niż komisje lekarskie, zaś orzeczenia lekarskie wydawane są dla potrzeb postępowań przed tymi organami i mają charakter wstępny dla rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji przez te organy. Prawidłowość orzeczenia wydanego przez komisję lekarską w takich sprawach podlega natomiast kontroli sądów powszechnych w przypadku wystąpienia przez zainteresowanego z odwołaniem. Komisja ustosunkowując się do kolejnego zarzutu skarżącego, podniosła, iż druk, który został mu wydany jest poprawny i zgodny z obowiązującym wzorem. Orzeczenie komisji lekarskiej bowiem sporządza się na formularzu według wzoru stanowiącego załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r., zaś osobę zainteresowaną zawiadamia się o treści orzeczenia na formularzu zgodnym z wzorem podanym w załączniku nr 9 do ww. rozporządzenia. W ocenie Komisji także zarzut naruszenia § 23 rozporządzenia został oparty na tych samych błędnych przesłankach co wcześniejszy, a mianowicie skarżący ponownie utożsamia otrzymane zawiadomienie o treści orzeczenia z samym orzeczeniem. Nadto Komisja argumentując zasadność orzeczenia w kwestii postawienia dwóch rozpoznań dotyczących przebytych urazów lewego barku, podkreśliła, że rozpoznanie nr 2, tj. przebyty uraz barku lewego z następową niestabilnością - wypadek w służbie w [...] r. jest następstwem wypadku w służbie, z tytułu następstw którego przyznano skarżącemu 5% trwałego uszczerbku na zdrowiu. (§ 79 pkt 2 "C"). Natomiast rozpoznaniu nr 3, tj. przebyta operacja przewlekłej niestabilności stawu ramienno-łopatkowego lewego z następowym okresowym zespołem bólowym i niewielkim ograniczeniem ruchomości, odmówiono związku ze służbą, gdyż skarżący po roku [...] jeszcze dwukrotnie doznał urazu lewego barku, nie pełniąc obowiązków służbowych. W toku postępowania sądowoadministracyjnego skarżący pismem procesowym z dnia 1 marca 2011 r., odnosząc się do tez przedstawionych w odpowiedzi na skargę, podtrzymał zarzuty i argumenty sformułowane w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia kognicji sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Bezspornie o zdolności fizycznej i psychicznej policjantów do pełnienia służby w Policji orzekają wojewódzkie komisje lekarskie (w pierwszej instancji) i okręgowe komisje lekarskie (w drugiej instancji). Czynią to, na podstawie przepisów powołanego już rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r., wydanego z upoważnienia art. 26 ust. 2 w związku z art. 40 i art. 86 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tj. Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.). Orzeczenia wydawane przez komisje zawierają rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy, podejmowane na podstawie wyników badań lekarskich oraz dokumentacji medycznej. Dotyczą konkretnej osoby i zmierzają do ustalenia pewnych faktów prawotwórczych (np. orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby stanowi podstawę zwolnienia policjanta ze służby - art. 41 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o Policji). Charakter prawny orzeczeń o zdolności do służby w Policji nosi cechy typowej decyzji administracyjnej, zawierającej rozstrzygnięcie o zdolności do służby (co jest zasadniczym celem orzeczenia) i uzasadnienie. Ich doniosłość prawną determinuje walor zawartego w nich rozstrzygnięcia, który stwarza wszelkie podstawy do przyjęcia, iż powinny być poddane kontroli sądowoadministracyjnej. Zauważyć jednak przyjdzie, że orzeczenia komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Pierwsza grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby, to jest zagadnień ustalania i oceny stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do służby, jej dalszego pełnienia albo zwolnienia ze służby. Te orzeczenia komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny, bowiem ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla organu właściwego w sprawach powołania określonej osoby do służby albo do zwolnienia ze służby, przy czym przyjęcie do służby lub zwolnienie ze służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Należy więc przyjąć, iż komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wspomniane komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych są w omawianym przypadku organami administracji publicznej, a ich orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby, stanowią decyzje administracyjne (por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2009 r. o sygn. akt I OSK 354/09 oraz porównawczo uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. o sygn. akt OPS 8/97). Druga grupa orzeczeń komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, to orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia i jednocześnie ustalenia związku stwierdzonego schorzenia funkcjonariusza ze służbą dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Reasumując, od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia konkretnej osoby na potrzeby ustalenia kategorii zdolności do służby, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia funkcjonariusza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. - publikacja: ONSA z 2001 r. Nr 2, poz. 47; Lex 45587; OSA z 2000 r. Nr 1). Zauważyć należy, że ustawa o Policji w art. 68 stanowi, że policjant, który w związku ze służbą doznał uszczerbku na zdrowiu lub poniósł szkodę w mieniu, otrzymuje odszkodowanie w trybie i na zasadach określonych w odrębnej ustawie. Jest nią ustawa z dnia 16 grudnia 1972 r. o odszkodowaniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji (Dz. U. Nr 53, poz. 345 z późn. zm.). Na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 wspomnianej ustawy wydane zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, z tytułu których przysługują odszkodowania określone w ustawie (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 75 z późn. zm.). Zgodnie z art. 12 tej samej ustawy od decyzji organu resortu spraw wewnętrznych w sprawie odszkodowania przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego oraz w terminie określonym w art. 4779 § 1 tego Kodeksu (ust. 3). Odwołanie przysługuje również w przypadku nie wydania takiej decyzji we właściwym terminie (ust. 4). Natomiast kwestie zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy Policji normują przepisy ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...). Art. 15 ust. 4 ostatnio wymienionej ustawy stanowi, że emeryturę podwyższa się o 15% podstawy wymiaru emerytowi, którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą. Renta inwalidzka przysługuje funkcjonariuszowi zwolnionemu ze służby, który stał się inwalidą wskutek stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu i chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby (art. 19 w związku z art. 20 ust. 3 pkt 4 ustawy). Na podstawie delegacji zawartej w art. 20 ust. 4 przywołanej ustawy wydane zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2005 r. w sprawie wykazu schorzeń i chorób pozostających w związku ze służbą w Policji, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu i Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 206, poz. 1723). Wynika z powyższego, że choć ustalanie chorób, uszczerbku na zdrowiu, związku ze służbą w Policji należy do komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie, to prawo do świadczeń, ich zakres i wysokość z tego tytułu ustalają inne organy, od rozstrzygnięć których przysługuje odwołanie do właściwego sądu według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W tej sytuacji orzeczenia komisji lekarskich dotyczące ustalania określonych schorzeń i ich związku ze służbą nie mają w pełni samodzielnego bytu, podlegając kontroli dokonywanej przez sądy powszechne w postępowaniach o prawo do określonych świadczeń przysługujących z przywołanych tytułów, o ich zakres i wysokość. Kontrola odbywa się w ramach rozpoznania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Orzeczenia z tej grupy mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego i stanowią jedną z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości takich sądów (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 93/10, z dnia 29 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 667/08 oraz uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. sygn. akt OPS 8/97, jak też uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r. sygn. III ZP 9/99 OSNAPiUS z 2000r, nr 5, poz.167). W niniejszej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił tę część orzeczenia Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w K., która dotyczyła określenia zdolności do służby w Policji. Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, stwierdzić przyjdzie, iż tak sformułowana skarga podlega kognicji sądów administracyjnych i jest dopuszczalna. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonej decyzji w zakresie objętym skargą wykazała, iż skargę należało oddalić. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, iż sąd administracyjny, stosownie do przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Jednocześnie na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego orzeczenia. Oznacza to, że jeżeli zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa, to sąd obowiązany jest skargę oddalić. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji we wskazanym wyżej zakresie, dotyczącym zagadnienia zdolności do służby skarżącego, wykazała, że rozpatrywana pod tym kątem skarga nie jest zasadna. Jako niesporne Sąd przyjął, że skarżący nie składał odwołania od orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. (jako organu pierwszej instancji). Zatem, według § 25 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r., przewodniczący wojewódzkiej komisji lekarskiej prawidłowo przesłał przywołane orzeczenie do właściwej okręgowej komisji lekarskiej w celu jego zatwierdzenia, po upływie terminu do wniesienia odwołania. Już w tym miejscu należy jednak podkreślić, iż wskazane rozporządzenie zawiera precyzyjne unormowania w zakresie orzekania o zdolności funkcjonariuszy podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji do służby. Komisje lekarskie oceniają na podstawie badań lekarskich zdolność fizyczną i psychiczną kandydatów oraz funkcjonariuszy poszczególnych formacji mundurowych do pełnienia służby. Rozporządzenie w § 13 ust. 1 enumeratywnie wymienia pojęcia i ustala kryteria ich zastosowania dla określenia stopnia przydatności funkcjonariusza do pełnienia służby w danej formacji. Orzeczenie komisji lekarskiej powinno zawierać między innymi określenie "zdolny do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku" - jeżeli w stanie zdrowia badanego stwierdzono pewne schorzenia, które zmniejszają wprawdzie zdolność fizyczną lub psychiczną, ale nie są przeszkodą do pełnienia służby na zajmowanym stanowisku (por. § 13 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia). Z kolei w § 16 rozporządzenia przewidziano użycie określenia "ograniczona zdolność do służby", którego to określenia organ użył w zaskarżonym orzeczeniu. Natomiast w § 25 ust. 2 rozporządzenie określa, iż orzeczenie winno zawierać: rozpoznane schorzenia lub ułomności fizycznej albo psychicznej, określenie stopnia zdolności do służby, związek schorzeń lub ułomności ze służbą, uzasadnienie orzeczenia oraz stosowne pouczenie. W niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie zostało wydane po dokonaniu czynności orzeczniczych w oparciu o aktualną dokumentację lekarską, zgromadzoną przez Wojewódzką Komisję Lekarską MSWiA, jak również po przebadaniu skarżącego oraz zawiera sformułowanie zawarte w § 13 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia i uzasadnienie, a także odnosi się do stosownych oznaczeń wykazu chorób i ułomności określonych w załącznikach do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 2 listopada 1995 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych, wydanego na podstawie art. 26 ust. 2 oraz w związku z art. 40 i art. 86 ustawy o Policji. Zaskarżone orzeczenie nie zawiera co prawda pouczenia, o którym mowa w § 25 ust. 2 rozporządzenia, jednakże przepis ten przewiduje zamieszczenie pouczenia o prawie wniesienia odwołania, podczas gdy od orzeczeń okręgowych komisji lekarskich odwołanie nie przysługuje. Powyższe prowadzi do wniosku, że pojęcie zawarte w zaskarżonym orzeczeniu "zdolny do służby w Policji z ograniczeniem" i poczynione rozpoznanie jest prawidłowe, czemu dał wyraz organ administracji w treści swojego orzeczenia. Skład orzekający Sądu podziela dominujący w tym zakresie w orzecznictwie pogląd, iż kontrola orzeczeń komisji lekarskich dokonywana przez sąd administracyjny nie może dotyczyć kwestii medycznych. Odnosząc się natomiast do zasadniczych zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, to stwierdzić przyjdzie, że jakkolwiek zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej określenia zdolności do służby w Policji jest decyzją podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, to wydanie tej decyzji nie następuje w oparciu o przepisy k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10). Zaskarżony akt wydany został bowiem na podstawie rozporządzenia wydanego w wyniku wykonania delegacji ustawowej, a więc w postępowaniu uregulowanym w przepisach prawa mających moc powszechnie obowiązującą. Tryb postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji jest trybem odrębnym od trybu uregulowanego przepisami k.p.a. Ma on swój autonomiczny byt prawny i jak już wyżej wskazano znajduje swoje umocowanie w delegacji ustawowej. W takiej sytuacji zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie, gdyż organ tych przepisów nie stosował. Dodatkowo wskazać przyjdzie, że ani przepisy omawianego rozporządzenia, ani też przepisy ustawy o Policji nie odsyłają do stosowania k.p.a. Inną kwestią jest, czy tego rodzaju regulacja prawna pozostaje w zgodzie z zasadami i duchem Konstytucji RP. Dla oceny tego zagadnienia należałoby jednak dokonać kontroli konstytucyjności przepisów rangi ustawowej (tj. art. 26 ust. 2 w zw. z art. 40 i art. 86 ustawy o Policji), do czego sądy administracyjne nie są upoważnione. Wobec powyższego kontrola procedury poprzedzającej wydanie zaskarżonego orzeczenia, jak i samego orzeczenia, dokonywana jest poprzez badanie ich zgodności z przepisami rozporządzenia z dnia 9 lipca 1991 r. W tej sytuacji należy stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie wydane zostało zgodnie z prawem. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia § 2 ust. 1 rozporządzenia poprzez wydanie orzeczenia na niekorzyść skarżącego. Przepis ten nie przewiduje takiego zakazu. Dodatkowo wskazać należy, że rozporządzenie w Rozdziale 4 określa tryb postępowania i rodzaje rozstrzygnięć komisji odwoławczych. Z przepisów tych wynika, że orzeczenia komisji stopnia wojewódzkiego podlegają kontroli komisji okręgowej nawet wówczas, gdy nie zostało wniesione odwołanie. Kompetencją komisji odwoławczej jest bowiem również zatwierdzanie orzeczeń komisji wojewódzkiej. W razie niezatwierdzenia orzeczenia komisji wojewódzkiej, okręgowa komisja lekarska uchyla je i rozstrzyga po myśli § 28 ust. 5 rozporządzenia. Omawiana regulacja również nie przewiduje zakazu orzekania na niekorzyść zainteresowanego. Zwrócić też przyjdzie uwagę, iż orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej we W. nie jest orzeczeniem, o którym mowa w § 25 ust. 4 rozporządzenia, a więc nie zostało wyłączone od obowiązku zatwierdzenia przez komisję okręgową. Nie jest również zasadny zarzut doręczenia orzeczenia na niewłaściwym druku. Kwestie te reguluje § 25 ust. 1 rozporządzenia, w myśl którego przewodniczący komisji doręcza zainteresowanemu treść orzeczenia według wzoru stanowiącego załącznik nr 10 do rozporządzenia. Samo orzeczenie pozostaje natomiast w aktach sprawy. Nie jest tym samym uzasadniony zarzut braku podpisów wszystkich członków komisji pod treścią orzeczenia przesłaną skarżącemu. Zgodnie z powołanym przepisem wystarczający jest bowiem podpis przewodniczącego. Na marginesie zauważyć należy, że orzeczenia znajdujące się w aktach sprawy są podpisane przez wszystkich członków komisji. Rację ma natomiast skarżący, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia jest lakoniczne. Jak już jednak wyżej podniesiono, do tego rodzaju orzeczeń nie mają zastosowanie przepisy k.p.a., w tym art. 107 § 3. Z kolei zgodnie z § 23 rozporządzenia jedynie wskazane w tym przepisie orzeczenia komisji lekarskich powinny być szczegółowo uzasadnione. Zaskarżone orzeczenie nie jest orzeczeniem, o którym mowa w § 23 rozporządzenia, co zwalniało komisję z obowiązku sporządzenia szczegółowego uzasadnienia. Brak pouczenia o prawie zaskarżenia orzeczenia do sądu administracyjnego, jakkolwiek może być uznany za uchybienie ogólnym zasadom postępowania, to jednak w niniejszej sprawie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Skarżący bowiem, mimo braku pouczenia, skorzystał z przysługującego mu prawa zaskarżenia orzeczenia i uczynił to w ustawowym terminie. Przedstawiony wyżej pogląd o niestosowaniu przepisów k.p.a. w kontrolowanym postępowaniu oraz treść rozporządzenia, nie pozwalają też na akceptację zarzutu dotyczącego wydania zaskarżonego orzeczenia pomimo zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Dodatkowo Sąd w tej kwestii uznaje za przekonywujące argumenty organu przedstawione w odpowiedzi na skargę. Mając wszystko powyższe na względzie, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi nie są usprawiedliwione, co skutkować musiało oddaleniem skargi na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Dodać jeszcze wypadnie, że powołane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych bez bliższego określenia miejsca ich publikacji, dostępne są w internetowej centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło