IV SA/Gl 171/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi R.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżone postanowienie. Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...]r., nr [...] przyznającą R.C. pomoc w postaci zasiłku stałego oraz wstrzymał dalszą wypłatę świadczenia od dnia [...]r. Odpis decyzji został stronie doręczony za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego we W. w dniu 3 listopada 2010r. wraz z pouczeniem o możliwościach skorzystania z środka odwoławczego i terminach wymaganych od osoby odwołującej. Od powyższego orzeczenia skarżący złożył odwołanie. Zostało ono złożone przez R.C. w administracji Aresztu Śledczego w dniu 8 listopada 2010r., o czym świadczy stempel Aresztu Śledczego widniejący na kopercie przesyłki, a następnie nadane przez pracownika Aresztu Śledczego w placówce pocztowej w dniu 19 listopada 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., postanowieniem z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania pozostawiając je bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zaskarżoną decyzję R.C. otrzymał w dniu 3 listopada 2010r. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 17 listopada 2010r, a odwołanie zostało nadane po terminie za pośrednictwem urzędu pocztowego w dniu 19 listopada 2010r. Organ stwierdził, że skarżący nie wniósł prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie uprawdopodobnił, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.C. stwierdził, że odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. złożył w terminie w dniu 8 listopada 2010r. Skarżący podał, że świadczenie z pomocy społecznej jest mu niezbędne, gdyż jest nałogowym palaczem i nie posiada wystarczającej ilości pieniędzy na zakup środków higienicznych oraz ubrań. Ponadto jest [...] i nie może znaleźć zatrudnienia w Areszcie Śledczym. Do skargi dołączył potwierdzenie odbioru korespondencji przez administrację Aresztu Śledczego we W. w dniu 8 listopada 2010r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach zaskarżonego postanowienia dodatkowo podkreślając kwestię prawidłowości doręczenia przesyłki i terminu jej odbioru przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania bądź też inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność lub niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do postanowień art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przeprowadzona kontrola sądowoadministracyjna wykazała naruszenie prawa uzasadniające uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. . Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Warunkiem zatem pozwalającym na przeprowadzenie merytorycznego postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji, za wyjątkiem przypadków, o których stanowi przepis art. 16 § 1 in fine k.p.a. jest skuteczne wniesienie odwołania. O skuteczności odwołania decyduje zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania (art. 129 § 2 k.p.a.). Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji. Mając powyższe na względzie, bez wątpienia można stwierdzić, iż jednym z ważniejszych obowiązków organu odwoławczego jest badanie, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, gdyż rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości. Jednocześnie też zauważyć należy, iż błędne ustalenie uchybienia terminu oznacza pozbawienie strony możliwości do skorzystania z rozpoznania sprawy przez organ II instancji przyznanego jej z mocy prawa. Przywołując treść art. 129 § 2 w związku z art. 57 § 1 k.p.a., staje się oczywiste, iż termin do wniesienia odwołania biegnie dla strony od dnia następnego po dniu doręczenia decyzji, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. O skuteczności odwołania świadczy termin jego wniesienia. Co należy rozumieć przez "wniesienie odwołania" wyjaśnia przepis art. 57 § 5 k.p.a. Kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienie dowodzi, iż organ nie wziął pod uwagę uregulowania zawartego w tej normie prawnej, mimo, iż do jego obowiązków należy działanie na podstawie wszystkich obowiązujących (nie tylko materialnych ale również procesowych) przepisów prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 57 § 5 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu administracji publicznej, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru, 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym, 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku. 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego. Jak wynika z powyższego unormowania, ze względu na szczególną sytuację osób pozbawionych wolności (tymczasowo aresztowanych), ustawodawca umożliwił im składanie pism w administracji zakładu karnego. W korelacji z tą regulacją pozostaje § 17 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz.U. Nr 152, poz. 1493). Zgodnie z jego brzmieniem korespondencja skazanego jest wysyłana przez administrację zakładu karnego, nie później niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania przez skazanego, o ile nie podlega zatrzymaniu z przyczyn, o których mowa w art. 105 K.k.w. Przepis § 20 ust. 2 stanowi natomiast, że przyjmujący w zakładzie karnym korespondencję urzędową wysłaną przez skazanego wydaje nadawcy pisemne potwierdzenie jej odbioru oraz odnotowuje na kopercie datę odbioru. Analizując przedstawiony Sądowi materiał sprawy zauważyć przyjdzie, że odpis decyzji z dnia [...]r., nr [...], wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta C. został doręczony R.C. za pośrednictwem Dyrektora Aresztu Śledczego we W. w dniu 3 listopada 2011r. Potwierdza ten fakt zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych. Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał więc zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. w dniu 17 listopada 2011r. Prezentata Aresztu Śledczego znajdująca się na kopercie, w której skarżący przekazał swoje odwołanie, w sposób nie budząc wątpliwości wykazuje, iż wniesiono je w administracji Aresztu Śledczego we W. w dniu 8 listopada 2010r. Fakt nadania przesyłki zawierającej odwołanie w placówce pocztowej w dniu 19 listopada 2011r. na adres organu pierwszej instancji jest natomiast czynnością następczą, nie mającą wpływu na skuteczność wniesienia odwołania. Stwierdzenie zatem uchybienia terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bezpodstawnie. Można w tym miejscu dodatkowo przypomnieć stanowisko judykatury podkreślające, że rozstrzygnięcie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, szczególnie przez osobę pozbawioną wolności (tymczasowo aresztowaną) powinno w sposób dokładny i wszechstronny wyjaśnić istotne w sprawie okoliczności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 lipca 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 745/05). Obowiązku tego organ nie dopełnił, naruszając tym samym przywołaną wcześniej regulację prawną, zawarta w art. 57 § 5 pkt 6 k.p.a a w konsekwencji tego uchybił unormowaniu art. 134 k.pa zezwalającemu organowi odwoławczemu stwierdzić w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania tylko w przypadku, gdy ma to w istocie miejsce. W efekcie dostrzeżonego uchybienia skarżący pozbawiony został uprawnienia do rozpoznania jego sprawy przez organ II instancji. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit c. P.p.s.a. ----------------------- 1