I FZ 51/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Artur Mudrecki, , , po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Gl 1410/11 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy S. B. w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia Sądu pierwszej instancji wynika, że skarżący oświadczył m.in.:, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną oraz małoletnim synem, który pozostaje na ich utrzymaniu. Jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie żony, która pracuje jako pielęgniarka. Dochód ten zamyka się w kwocie 3.255 zł brutto miesięcznie i jest obciążony tytułami egzekucyjnymi na kwotę 1.115,03 zł. W efekcie żona wnioskodawcy uzyskuje jedynie 1.030,10 zł. Strona nie posiada żadnych innych dochodów, ani majątku. W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji skarżący przedłożył dokumenty, z których wynikało, że nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych i nie pobiera żadnych świadczeń. Ponadto załączył: zaświadczenie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej; odpis zwykły z księgi wieczystej dla nieruchomości położonej przy ulicy P. w D. (z której wynika, że właścicielem tej nieruchomości jest drugi syn skarżącego M. B.); zaświadczenie o zarobkach małżonki skarżącego (netto 2.293,42 zł) oraz dokumenty, z których wynika, że wynagrodzenie to obciążone jest zajęciami komorniczymi, w efekcie których faktyczna wypłata wynagrodzenia zamyka się w kwocie około 1.080 zł; zaświadczenie o zameldowaniu pod adresem zamieszkania wnioskodawcy (M. B. jest zameldowany na pobyt stały razem ze swoimi rodzicami M. i S. B. i młodszym bratem J.); zawiadomienie o egzekwowaniu z rachunku żony skarżącego kwoty 987.382 zł; zaświadczenia o składanych zeznaniach podatkowych za 2010 r. przez małżonków B. Nadesłane zostały również rachunki opłat za media: woda (182,06 zł); gaz (772,06 – za dwa miesiące); energia elektryczna (258,05 zł); usługi telekomunikacyjne (87,85 zł i 127,15 zł). Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący nie wykazał, aby spełniał warunki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższą ocenę rzutowały przede wszystkim występujące w sprawie wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Sąd zwrócił bowiem uwagę na konieczność uwzględnienia sytuacji finansowej najstarszego syna skarżącego, którego dochody mogłyby mieć wpływ na możliwości finansowe wnioskodawcy w zakresie poniesienia kosztów postępowania. Sąd wskazał również na brak informacji co do tego, czy skarżący oraz jego małżonka zakończyli prowadzić działalność gospodarczą. Za niejasne ponadto uznał informacje dotyczące nieruchomości położonej w B. w gminie P. 2. W zażaleniu, na powyższe postanowienie, pełnomocnik skarżącego wniósł o jego zmianę, ewentualnie o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej: u.p.p.s.a.) poprzez przyjęcie, że skarżący w nienależyty sposób wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu środka zaskarżenia podniósł, że działalność gospodarcza skarżącego pozostaje nadal zawieszona, a jedyny dochód rodziny stanowi wynagrodzenie jego żony. Autor zażalenia zaznaczył również, że sytuacja majątkowa dorosłego syna skarżącego pozostaje bez wpływu na sytuację majątkową skarżącego, gdyż łączna wysokość kosztów sądowych postępowań toczących się przed WSA w Gliwicach pozostaje w oczywistej dysproporcji do dochodów osiąganych przez skarżącego i jego rodziny. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do wniosku, że skarżący nie wykazał aby zaistniały przesłanki o którym to mowa w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Wymieniony art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. stanowi, że sąd przyzna osobie fizycznej prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywoływanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Mając na uwadze powyższe zwrócić należy uwagę, że w sprawie występują niejasności co do sytuacji majątkowej skarżącego. Skarżący składając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wskazał wśród osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - syna M.B. zameldowanego pod tym samym adresem co skarżący. Z akt sprawy wynika, że starszy syn skarżącego jest nie tylko zameldowany w tym samym domu ale jest jego właścicielem. Tym samym prawidłowo Sąd pierwszej instancji podkreślił, że nie można wykluczyć - z powodu braku jakichkolwiek dokumentów, obrazujących jego stan majątkowy - iż syn skarżącego może mieć relatywnie wysoki dochód. W takiej sytuacji może w dużej części ponosić koszty związane z utrzymaniem domu, wszelkimi remontami, zakupem opału na zimę, opłacaniem wszelkich rachunków (tzw. "media"). Twierdzenie te należy uznać za tym bardziej właściwe, gdy zważy się na okoliczności, które zauważył już Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 lutego 2012 r., sygn. akt I FZ 19/12. Otóż, Sąd ten, oceniając postanowienie wydane w innej sprawie skarżącego, w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, wytknął, że z danych zawartych w MSiG - Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, iż M.B. zasiada w zarządzie trzech spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, tj.: S., M. i A. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również uwagi Sądu pierwszej instancji co do kwestii nieruchomości skarżącego - położonej w B. w gminie P. Zasadnie zaznaczył Sąd pierwszej instancji, co autor zażalenia nie kwestionuje, że nawet jeśli stan prawny nieruchomości jest nieuregulowany, a kwestia jej własności pozostaje sporna, to używanie nieruchomości, jak również czerpanie korzyści i pożytków z określonej jednostki organizacyjno – funkcjonalnej (np. stacja paliw z jej częściami składowymi i przynależnościami) jest przecież niezależny od kwestii własności. Tym samym, należało przyznać rację Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, że wątpliwości co do sytuacji finansowej oraz rodzinnej skarżącego, przedstawionej w toku postępowania prowadzonego w zakresie przyznania prawa pomocy, uniemożliwiały uwzględnienie złożonego wniosku. Nie można więc było w sprawie odstąpić od reguły ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.