II OZ 504/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 888/11 o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. F. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania ekspertyzy technicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 29 kwietnia 2013 r., II SA/Kr 888/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi A. F. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z [...] lutego 2011 r., znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do wykonania ekspertyzy technicznej. Rozpoznając złożony wcześniej w toku postępowania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego, Sąd stwierdził, że oświadczenie skarżącego jest niewiarygodne, albowiem notorycznie we wnioskach o zwolnienie od kosztów sądowych zataja on określone składniki swojego majątku podając, że jest właścicielem tylko domu o pow. 60 m2 oraz działki o pow. 32 arów. Sąd wskazał jednakże na sprawę o sygnaturze akt III SA/Kr 744/11, w której ustalono, że A. F. wraz z żoną jest współwłaścicielem w 1/3 nieruchomości w L., ul. [...] o numerze księgi wieczystej [...], a także jest wraz z żoną współwłaścicielem nieruchomości lokalowej przy ul [...] o numerze księgi wieczystej [...]. Z kolei w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 637/10 ustalono, że skarżący zataił fakt, że jest wraz z żoną M. F. współwłaścicielem działki nr [...] obr. [...] położonej w L. o powierzchni 0.0858 ha i o funkcji handlowo – usługowej. Na podstawie akt sprawy o sygn. akt II SA/Kr 1/08 Sąd pierwszej instancji stwierdził, że A. F. jest również współwłaścicielem działek nr [...], [...] i [...] (dla działki nr [...] o wielkości 173 m2, prowadzona jest księga wieczysta nr [...]) położonych w L. We wniosku przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że miesięczny dochód w rodzinie wynosi 2 000 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę żony. A. F. jest inwalidą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Do końca stycznia 2012 roku pobierał świadczenie rentowe z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w wysokości 700 zł. Od lutego 2012 roku nie pobiera jednak renty, ponieważ oczekuje na ponowne orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Zażalenie na to postanowienie oddalił Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 października 2012 r., II OZ 943/12. Sąd ten podkreślił, że przepis art. 252 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.) nakazuje złożyć przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu, w treści którego strona winna wskazać wszelkie dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej - także dane o stanie rodzinnym i oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku z adwokatem, radcą prawnym i innymi podmiotami wskazanymi w treści tego przepisu. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że wskazany przez skarżącego stan majątkowy nie wyczerpuje wszystkich posiadanych przez niego składników majątku. Skarżący posiada dwa domy mieszkalne – jeden przy ul. [...], a drugi przy ul. [...] w L., budynek gospodarczy przystosowany do prowadzenia działalności gospodarczej, który według oświadczenia użytkują synowie skarżącego oraz cztery działki w L. Nie wymieniając wszystkich posiadanych składników majątku skarżący uniemożliwił rzetelną ocenę swojej sytuacji majątkowej. Powyższe świadczy o tym, że skarżący przedstawia tylko te fakty i okoliczności dotyczące swojej sytuacji majątkowej, które jego zdaniem przemawiają za przyznaniem mu prawa pomocy. Wybiórcze wskazywanie składników majątkowych powoduje, że sytuacja majątkowa skarżącego nie może zostać rzetelnie zbadana, co skutkuje przyjęciem, że skarżący nie wykazał, by nie mógł ponieść pełnych kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania. Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi wobec uprawomocnienia się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 maja 2011 r., skarżący ponownie wniósł o zwolnienie z obowiązku jej ponoszenia wskazując na zły stan zdrowia i pogorszenie sytuacji majątkowej. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżący rozszerzył swoje żądanie domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący podał, że na dochód rodziny składa się jego renta w wysokości 940 zł oraz wynagrodzenie za pracę małżonki w wysokości 1400 zł. Jako posiadany majątek skarżący wyszczególnił dom o powierzchni 60 m2 oraz działkę o powierzchni ok. 26 arów. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji wskazał, że A. F., wnosząc po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy nie wykazał, że nastąpiła zmiana okoliczności uzasadniająca uwzględnienie wniosku. Wręcz przeciwnie skarżący podaje, że z racji uzyskania przez niego świadczenia rentowego dochód rodziny zwiększył się o ponad 300 zł (w poprzednim wniosku skarżący deklarował zarobki małżonki na poziomie 2000 zł miesięcznie). Sąd podkreślił, że skarżący zdaje się nie dostrzegać, że powodem dla którego odmówiono zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w postanowieniu z 3 sierpnia 2012 r. było zakwestionowanie przez Sąd wiarygodności złożonego oświadczenia o stanie majątkowym i osobistym. Skarżący chcąc ubiegać się o przyznanie prawa pomocy winien wykazać, że okoliczności jakie stały się podstawą poprzedniego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tymczasem skarżący w żaden sposób nie odniósł się do wcześniejszych ustaleń Sądu, ponownie w sposób wybiórczy i nierzetelny charakteryzując swoją sytuację materialną. Złożone oświadczenie w zakresie posiadanego majątku w istocie stanowi powtórzenie informacji zawartych we wcześniejszym wniosku. Sąd nie jest obowiązany do prowadzenia dochodzenia w celu ustalenia rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego. W szczególności brak jest podstaw, aby wobec celowego i świadomego zatajenia po raz kolejny przez skarżącego posiadanych składników majątku wzywać go do uzupełnienia wniosku w tym zakresie. Z ogólnodostępnej Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych na stronie internetowej http://ekw.ms.qov.pl wynika, że skarżący jest w dalszym ciągu współwłaścicielem nieruchomości lokalowych w L. przy ul [...] i [...], co przesądza, zdaniem Sądu, o niewiarygodności złożonego obecnie oświadczenia. W zażaleniu, A. F. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Skarżący zarzucił Sądowi błędne ustalenie stanu faktycznego. Stwierdził, że suma powierzchni wszystkich działek, których są współwłaścicielami z żoną wynosi 32 ary (na wskazaną powierzchnię, która wynosi 2667 m2, czyli 0,2667 ha i odpowiednio 26,67 arów, składają się: 990 m2, 817 m2 i 1/3 z 2581 m2). Z uwagi na zwiększone wydatki, jakie skarżący ponosi na leki w związku ze stanem zdrowia, poprawa sytuacji majątkowej o 300 zł nie jest odczuwalna. Skarżący zwrócił też uwagę na ogólny wzrost cen. Ponieważ skarżący nie ma komputera uważa, że informacje zawarte w księdze wieczystej są błędne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawierało usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w niniejszym postępowaniu, w przedmiocie oceny sytuacji majątkowej skarżącego wypowiedział się już Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie A. F. (postanowienie z 25 października 2012 r., II OZ 943/12). Sąd w szczególności zaznaczył, że wskazany przez skarżącego stan majątkowy nie wyczerpuje wszystkich posiadanych przez niego składników majątku. Nie wymieniając wszystkich posiadanych składników majątku, skarżący uniemożliwił rzetelną ocenę swojej sytuacji majątkowej. Orzekając w przedmiocie kolejnego postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela powyżej przedstawione stanowisko. Nie można uznać, że oświadczenie które zostało zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmuje dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach skarżącego (por. art. 252 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej: p.p.s.a.). Z oświadczenia skarżącego nie wynika, ile i jakich nieruchomość skarżący jest właścicielem. Zsumowanie powierzchni lokali, czy też powierzchni działek nie pozwala na taką ocenę i może wprowadzać w błąd. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że nie jest obowiązany do prowadzenia dochodzenia w celu ustalenia rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego, a przedstawione przez niego dane w kontekście informacji zebranych przez Sąd pierwszej instancji nie pozwoliły na uznanie, że pogorszyła się sytuacja finansowa skarżącego, tak jak, że spełnia on przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym (art. 246 p.p.s.a). W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.