I SA/Wa 634/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-22
Skład orzekający: Marta Kołtun - Kulik, Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogi publiczne, na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jest prawidłowa, gdy nie stwierdzono wydzielenia działek pod drogi w wyniku decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły ustalenia odszkodowania na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowe jest stwierdzenie, że działki nie zostały wydzielone pod drogi w wyniku decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, co jest warunkiem koniecznym do zastosowania wspomnianego przepisu i powstania obowiązku wypłaty odszkodowania. Wobec braku takiej decyzji, nie nastąpiło przejście własności na gminę, a zatem odmowa ustalenia odszkodowania była zasadna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomości zajęte pod drogi publiczne. Skarżąca T. K. wniosła o ustalenie odszkodowania, twierdząc, że została pozbawiona własności działek. Organy administracji odmówiły ustalenia odszkodowania, wskazując, że działki nie przeszły na własność gminy na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie zostały wydzielone w wyniku decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procedury administracyjnej oraz brak udzielenia informacji o możliwości uzyskania rekompensaty.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania T. K., utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogi publiczne gminne w S., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 i działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...].
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Starosta Powiatu [...] decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz T. K. za opisaną nieruchomość stwierdzając, że sporna nieruchomość nie przeszła na podstawie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.) na rzecz Gminy S., a tym samym brak jest podstaw do wydania stosownej decyzji ustalającej odszkodowanie w tym trybie.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem T. K. złożyła odwołanie. W jego uzasadnieniu odwołująca się wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ celem dokładnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność, na jakiej podstawie prawnej strona postępowania została pozbawiona własności przedmiotowych działek i czy rzeczywiście do pozbawienia tej własności doszło i w jakim okresie.
Po jego rozpatrzeniu organ odwoławczy stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że dokonana przez organ I instancji ocena stanu prawnego i faktycznego nie budzi zastrzeżeń. Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1495/09 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. odmawiającą ustalenia odszkodowania za nieruchomość będącą przedmiotem tego postępowania, ponieważ w ocenie organów wniosek T. K. złożony został z uchybieniem terminu wskazanego w art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). W orzeczeniu tym Sąd wskazał, że organy naruszyły art. 7, art. 8, art. 9 i art. 107 kpa, bowiem rozpatrzyły sprawę bez należytego wyjaśnienia żądania strony, bezpodstawnie kwalifikując wystąpienie T. K. z dnia [...] kwietnia 2006 r. jako złożone w trybie art. 73 powołanej ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, a zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie tej kwestii nie rozstrzygał. Ponadto w zapadłych rozstrzygnięciach nie wskazano jakie działki i o jakiej powierzchni są przedmiotem prowadzonego posterowania. Organ odwoławczy przywołał treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) i wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy Wojewoda [...] stwierdził, że Starosta Powiatu [...] ponownie orzekając w sprawie uwzględnił ocenę prawną, jak i wskazania co do dalszego postępowania, zawarte w powołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ I instancji wystąpił do T. K. o jednoznacznie sprecyzowanie wniosku z dnia [...] kwietnia 2006 r. z pouczeniem, że nieuzupełnienie braków podania powoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi, w piśmie z dnia 13 lipca 2010 r. T. K. wskazała, że jej wniosek dotyczy roszczenia o odszkodowanie za działki wydzielone pod drogi publiczne, w trybie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce gruntami, położone w S. przy ulicy [...], oznaczone w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 i działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2, które są obecnie we władaniu Gminy Miasta S. Jednocześnie podała, że sporne działki zostały zajęte pod drogi publiczne ponad [...] lat temu, a dokładnie ustalenie stanu faktycznego i podstawy prawnej ich zajęcia przez gminę nie jest możliwe z uwagi na znaczny upływ czasu oraz fakt, że T. K. nie mieszka na stałe w S. Organ I instancji zwrócił się zarówno do T. K., jak i do Burmistrza Miasta S. o przesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii decyzji zatwierdzającej podział przedmiotowej nieruchomości, w wyniku którego powstały wskazane przez stronę postępowania działki ewidencyjne: [...]. Pismem z dnia 9 września 2010 r. pełnomocnik T. K. powiadomił organ, że taka decyzja nie jest w posiadaniu jego mocodawczyni i ponowił argumenty sprecyzowane w piśmie z dnia 13 lipca 2010 r. Z kolei pismami: z dnia 4 sierpnia 2010 r. i z dnia 5 października 2010 r. Burmistrz Miasta S. poinformował, że sporne działki nie powstały w wyniku decyzji podziałowej, a jedynie zostały wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków na podstawie mapy sytuacyjnej dla celów prawnych wykonanej na cele podatkowe, tj. wydzielenia powierzchni znajdującej się w liniach rozgraniczających ulicy [...] w S., na dowód czego załączono stosowne dokumenty. Przedstawione wyżej okoliczności stały się podstawą wydania przez Starostę Powiatu [...] decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. orzekającej o odmowie ustalenia odszkodowania za opisaną nieruchomość zajętą pod drogi publiczne gminne w S., z uwagi na fakt, że sporna nieruchomość nie podlega uregulowaniu zawartemu w art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy przywołał treść art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i wyjaśnił, że zgodnie z ust. 3 tego artykułu za działki gruntu, wydzielonych w czasie podziału nieruchomości pod drogi publiczne, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym działki, a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Ustawowy obowiązek wypłaty odszkodowania powstaje zatem z chwilą, kiedy decyzja o zatwierdzeniu projektu podziału dokonanego na wniosek właściciela albo użytkownika wieczystego stanie się ostateczna, a w decyzji tej postanowi się o wydzieleniu działek gruntu pod drogę publiczną w zgodzie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ odwoławczy zważył, że w niniejszej sprawie przedmiotowe przesłanki nie zostały spełnione, ponieważ z przeprowadzonego przed organem I instancji postępowania wyjaśniającego nie wynika, by kiedykolwiek zarówno w trybie przepisów ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jak i w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki ewidencyjne: nr [...] zostały wydzielone pod drogi publiczne. Jednocześnie podniesiony przez T. K. w odwołaniu zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 kpa poprzez brak wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w ocenie organu odwoławczego nie zasługuje na uwzględnienie. Reasumując organ II instancji podkreślił, że w toku postępowania Starosta Powiatu [...] wywiązał się z obowiązków nałożonych na niego przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, bowiem podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto organ stwierdził, że nie nastąpiło przejście z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego na podstawie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem odmowa ustalenia odszkodowania za sporną nieruchomość w tym trybie była prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2010 r.
Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła T. K., wnosząc o jej uchylenie. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu organu skarżąca zarzuciła:
1) obrazę przepisów procedury administracyjnej mającą istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 6 i 80 kpa poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, poczynienie ustaleń dowolnych i sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym oraz naruszenie zasad prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego w ocenie dowodów, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść skarżonego postanowienia, wyrażający się w przyjęciu, że T. K. nie złożyła w terminie wniosku o odszkodowanie,
2) obrazę przepisów procedury administracyjnej mającą istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 7, 8 i 9 kpa poprzez nieudzielenie informacji, w jaki sposób może uzyskać rekompensatę za utraconą część nieruchomości.
W uzasadnieniu złożonej skargi skarżąca podkreśliła, że w latach 2001-2005 wielokrotnie była w Urzędzie Miasta S. i dowiadywała się o ewentualne odszkodowanie za utraconą nieruchomość. Oznacza to, że wola i chęć uzyskania odszkodowania była przez nią wyraźnie wyartykułowana. W ocenie skarżącej jej rozmowę z urzędnikami oraz wniosek o umorzenie podatku od spadku z 2003 r. należy potraktować jako wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania. Skarżąca podkreśliła, że doświadczenie życiowe wskazuje, że zwykła przeciętna osoba nie zrezygnowałaby dobrowolnie z odszkodowania. Dlatego też zdaniem skarżącej postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte w terminie, a jedynie uzyskało sformalizowaną formę pisemną w dniu 2 sierpnia 2006 r. Z tego też powodu w ocenie skarżącej "gdyby przyjąć, że podstawą prawną przyznania odszkodowania jest art. 73 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (...), to należałoby stwierdzić, że wniosek został złożony w terminie." Jednocześnie wskazano, że skarżąca i jej rodzina są w trudnej sytuacji i względy społeczne oraz kwestie sprawiedliwości nakazywałyby, aby skarżąca uzyskała odszkodowanie, ponieważ bezspornym jest fakt, że została wywłaszczona.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że niniejsza sprawa była już dwukrotnie przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarówno w wyroku z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 146/08, jak i w wyroku z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1495/09 Sąd uchylił wydane i zaskarżone decyzje administracyjne odmawiające ustalenia na wniosek skarżącej odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogą. Dlatego też istota sądowej kontroli przedmiotowego postępowania administracyjnego sprowadza się obecnie do ustalenia, czy po raz trzeci prowadząc postępowanie organy prawidłowo odmówiły, na podstawie art. 98 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.), ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogi publiczne gminne w S., oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 i działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni [...] m2 w obrębie ewidencyjnym [...].
W tej sytuacji wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Orzeczenie sądu administracyjnego wywiera zatem skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Wyjaśnić należy, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania właśnie takiej decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie administracji oraz sądzie, może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. W zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym, jak i wyjaśnienie dlaczego zastosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, przepisy prawne powinny być zastosowane lub jaka powinna być ich interpretacja, aby rozstrzygnięcie organu administracyjnego mogło być uznane za zgodne z prawem.
Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego przepisu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. W tej sytuacji podkreślić należy, że zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy wskazać zatem należy, że rozpatrując po raz trzeci niniejszą sprawę organy były związane oceną prawną zawartą we wszystkich wydanych w tej sprawie wyrokach sądów administracyjnych. Należy zatem przypomnieć, że w wyroku z 8 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 146/08 Sąd uchylając zaskarżone decyzje stanął na stanowisku, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało bez należytego wyjaśnienia żądania strony. Z treści pisma skarżącej z dnia 29 kwietnia 2006 r., skierowanego do Starosty nie można bowiem jednoznacznie wnioskować - tak jak uczyniły to organy orzekające w sprawie - że skarżąca domaga się przyznania odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.). Z treści wniosku skarżącej nie wynika za jakie konkretnie nieruchomości domaga się ona odszkodowania, ani też kiedy i na jakiej zasadzie nastąpiło ich zajęcie pod drogi. Okoliczności powyższych nie można również jednoznacznie stwierdzić na podstawie analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Możliwe zatem jest, że skarżąca swoje roszczenia odszkodowawcze wywodzi z przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) - art. 98, czy też z poprzedzającej ją ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (j.t. Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), nie zaś - jak przyjęły to organy orzekające w sprawie - z przepisu art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. W ocenie Sądu zakwalifikowanie pisma skarżącej z dnia 29 kwietnia 2006 r. jako wniosku o przyznanie odszkodowania w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r., bez dokładnego zbadania w jakim istotnie trybie skarżąca dochodzi roszczeń odszkodowawczych za nieruchomość, narusza art. 7 kpa, art. 9 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W tej sytuacji Sąd uznał, że rozpoznając ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę wskazane kwestie, w razie potrzeby uzupełnią materiał dowodowy i dopiero po wyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności określą właściwy przedmiot sprawy.
Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 lutego 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1495/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stanął na stanowisku, że ponownie rozpatrując sprawę organy dowolnie rozpoznały wniosek skarżącej o odszkodowanie w trybie art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., a przedmiot postępowania określiły za stronę. Przy czym Sąd podkreślił, że decyzje organów obydwu instancji nie wskazują, o jakie działki geodezyjne chodzi oraz o jakiej powierzchni. A więc decyzje te nie określają, za jakie działki odmawiają przyznania odszkodowania, co stanowi naruszenie przepisów art. 7 i 107 kpa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd orzekający wyjaśnił, że domaganie się odszkodowania alternatywnie z dwóch różnych podstaw prawnych, bez wskazania istotnych elementów stanów faktycznych umożliwiających ich kwalifikację, nie czyni zadość wymaganiom wynikającym z przepisów prawa tj. art. 61 § 1 kpa. Sąd ten stwierdził, że inne są przesłanki odszkodowania w trybie przepisu art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a inne z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Ponadto są to wzajemnie wykluczające się podstawy roszczeń. Zdaniem Sądu organ administracji mając tak sformułowane żądanie odszkodowania nie mógł decydować za stronę o elementach stanu faktycznego i "wybrać sobie", z której podstawy prawnej rozpozna wniosek. Każda kwalifikacja prawna wymaga bowiem wcześniejszego wskazania istotnych elementów stanu faktycznego. Dopiero powyższe pozwala, zdaniem Sądu, organowi na przeprowadzenie postępowania dowodowego umożliwiającego kwalifikację prawną żądania. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie istotne elementy stanu faktycznego nie zostały przez stronę wskazane pomimo wezwań organu. Sąd nie podzielił stanowiska organu II instancji, że skarżąca w odwołaniu wskazała, iż domaga się odszkodowania na podstawie przepisu art. 73 ustawy z 13 października 1998 r., gdyż treść odwołania na to nie wskazuje. Mając na uwadze wskazane okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, 8, 9, 107 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd orzekający uznał, że gdyby strona sprecyzowała istotne elementy stanu faktycznego pozwalające organowi na przeprowadzenie postępowania dowodowego, to nie można wykluczyć innego zakresu rozstrzygnięcia i innej podstawy prawnej. W tej sytuacji Sąd zalecił, by ponownie rozpoznając sprawę organ wezwał stronę do sprecyzowania żądania pod rygorem skutków z art. 64 § 2 kpa, a w razie nieusunięcia braków podania pozostawił wniosek bez rozpoznania.
Kontrolując obecnie prawidłowość zaskarżonych decyzji wydanych po przywołanych wyrokach sądów administracyjnych, mając na względzie wyjaśnioną wyżej treść i znaczenie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stanął na stanowisku, że rozpatrując po raz trzeci niniejszą sprawę organy prawidłowo zastosowały się do wiążącej ich oceny prawnej zawartej w przywołanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Podniesione natomiast w złożonej skardze zarzuty naruszenia przez organ nadzoru przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 6-9 oraz 80 kpa) nie zasługują na uwzględnienie. Zarzuty te wskazują na całkowite niezrozumienie zarówno treści zapadłych w niniejszej sprawie wyroków sądu, jak i zapadłych obecnie w sprawie decyzji administracyjnych i sprowadzają się ponownie jedynie do kwestii terminowości złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie odszkodowania, który to fakt skutek sprecyzowania przedmiotu wniosku, a zatem określenia podstawy prawnej dochodzonych przez skarżąca roszczeń, przestał mieć w niniejszej sprawie doniosłość prawną. Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że kierując się zaleceniami zawartymi w wyrokach sądowych Starosta [...] pismem z dnia 23 czerwca 2010 r., na podstawie art. 64 § 2 kpa, wystąpił do profesjonalnego pełnomocnika skarżącej o usunięcie braków formalnych jej wniosku z dnia 29 kwietnia 2006 r. poprzez sprecyzowanie podstawy prawnej swojego żądania, wyjaśnienie za jakie konkretnie działki ewidencyjne (lub ich części) skarżąca domaga się odszkodowania, jaka jest ich powierzchnia oraz kiedy nastąpiło ich zajęcie. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 13 lipca 2010 r. poinformował organ, że żądanie skarżącej dotyczy "odszkodowania za działki wydzielone pod drogi publiczne w wyniku zatwierdzonego na jej wniosek podziału nieruchomości, na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami...". Równocześnie pełnomocnik skarżącej poinformował, że odszkodowanie wypłacone powinno zostać za działki o numerach ewidencyjnych [...] o powierzchni [...] m2 oraz [...] o powierzchni [...] m2, zajętych ponad 20 lat temu pod drogi publiczne, położone w S., ul. [...], których właścicielem była C. W. a obecnie jest skarżąca, natomiast władającym jest Gmina Miasto S. W ocenie Sądu orzekającego treść powołanego pisma profesjonalnego pełnomocnika nie pozostawia żadnych wątpliwości, że za podstawę prawną zgłoszonego przez skarżącą wniosku o odszkodowanie za nieruchomości przejęte pod drogi wskazał przepis art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm.). W tej sytuacji prawidłowo organ I instancji podjął działania zmierzające do ustalenia, kiedy i na czyj wniosek dokonany został podział przedmiotowej nieruchomości, w wyniku którego mogły zostać ewentualnie wydzielone sporne działki jako działki drogowe. Jednak ze zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego (wypisu z ewidencji gruntów z dnia [...] września 2010 r., informacji z dnia 27 lipca 2010 r., zawiadomienia o zmianach wprowadzonych do ewidencji gruntów z dnia [...] sierpnia 1995 r., a przede wszystkim pisma Burmistrza Miasta S. z dnia [...] sierpnia 2010 r. oraz z dnia [...] października 2010 r.) wynika, że sporne działki nr [...] nie powstały w wyniku podziału nieruchomości, lecz zostały wydzielone w celu odliczenia powierzchni zajętej pod ulicę [...] do celów podatkowych.
Oznacza to, że wydzielenie działek nr [...] nie nastąpiło na podstawie przepisów art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe - z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Brak jest zatem podstaw prawnych do zastosowania w rozpoznawanej sprawie trybu przyznawania odszkodowania określonego w ust. 3 tego artykułu, który stanowi, że za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Podkreślić należy, że brak w obrocie prawnym decyzji administracyjnej zatwierdzającej projekt podziału, w wyniku którego powstały przedmiotowe działki, oznacza, że w trybie art. 98 ust. 1 i 2 powołanej ustawy nie nastąpiło przeniesienie własności przedmiotowych działek na rzecz gminy, a zatem zgodnie z zapisami ewidencyjnymi z dnia [...] września 2010 r. obie przedmiotowe działki nadal stanowią własność skarżącej.
W ocenie Sądu, wobec treści pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 13 lipca 2010 r. wskazującego jako podstawę prawną żądania skarżącej przepis art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, organy trafnie prowadziły postępowanie administracyjne w kierunku ustalenia istnienia w obiegu prawnym ostatecznej decyzji administracyjnej o podziale przedmiotowej nieruchomości, w wyniku którego wyodrębnione zostałyby działki nr [...]. Po ustaleniu, że działki te nie powstały w wyniku administracyjnego podziału nieruchomości, prawidłowo organy wydały decyzje odmawiającą ustalenia odszkodowania w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami za nieruchomości, które nie zostały w tym trybie przejęte na własność właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Dodatkowo, ze względu na przedstawione w skardze argumenty dotyczące terminu złożenia przez skarżącą wniosku, wyjaśnić należy, że nie mają one istotnego znaczenia w rozpatrywanej sprawie, ponieważ możliwość dochodzenia roszczeń w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest ograniczona terminem, lecz zależy od wcześniejszego przeprowadzenia nieskutecznych rokowań dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania między właścicielem a właściwym organem.
Podsumowując Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzją organu I instancji zostało przeprowadzone wnikliwie, z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego i z uwzględnieniem wiążącej organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego sposobu postępowania wynikających z zapadłych w niniejszej sprawie orzeczeń sądów administracyjnych. Materiał dowodowy w sprawie został dostatecznie zebrany. Wyjaśnione zostały także wszystkie okoliczności istotne dla wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, w tym przede wszystkim podstawa prawna zgłoszonych przez skarżącą roszczeń odszkodowawczych. Także w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa oba organy przedstawiły swoje stanowisko w uzasadnieniach ponownie wydanych rozstrzygnięć, które dostatecznie odzwierciedlają rację decyzyjną i wyjaśniają tok rozumowania organów, który prowadzi do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło