I SA/Wa 1157/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-22
Skład orzekający: Marta Kołtun - Kulik, Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił, że poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., co jest przesłanką do przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie zebrały i nie przeanalizowały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie ustalenia, czy poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Brak było wystarczających dowodów na ustalenie daty faktycznego pozbawienia władztwa nad nieruchomością, w tym nad częścią zajętą pod budowę budynku mieszkalnego i pod przebudowę ulicy. Ponadto, sąd wskazał na potencjalne naruszenie przepisów o wyłączeniu organu (art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa) ze względu na połączenie w osobie Prezydenta W. funkcji właścicielskich i organu wydającego decyzję. W związku z tym, zaskarżone decyzje zostały uchylone z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, która przeszła na własność gminy, a następnie Skarbu Państwa, a obecnie stanowi własność Miasta W. Wnioskodawcy, będący następcami prawnymi pierwotnego właściciela, domagali się odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy administracji odmówiły przyznania odszkodowania, uznając, że choć nieruchomość mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, to poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 215 ust. 2 ugn.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądzono od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących E.K. i M.K. kwotę 457 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.) Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi E.K. i M.K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] solidarnie na rzecz skarżących E.K. i M.K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M.K., M.S., E.K., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...].
Zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Na mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie w/w aktu, grunt przy ul. [...] stał się własnością gminy W., a następnie, zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130), własnością Skarbu Państwa. Aktualnie przedmiotowa nieruchomość wchodzi w skład części działek ewidencyjnych nr [...], nr [...],[...] z obrębu [...] i stanowi własność Miasta [...] W.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, iż wyżej opisana nieruchomość stanowiła dawną własność M.K., zaś jego następcami prawnymi są: M.S., E.K., K.K., M.M., S.M., M.K., K.K. oraz P.B.
Wnioskiem z dnia 19 lutego 2007 r. M.S. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość.
Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Organ pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z dyspozycji art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U z 2010 r., Nr 102, 651).
W odwołaniu od powyższej decyzji M.S. wskazała, iż pomimo zbudowania budynku w 1953 r. w dalszym ciągu istniała możliwość efektywnego korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Ponadto wskazała, iż odjęcie prawa własności bez odszkodowania jest rażąco sprzeczne z ratyfikowaną przez Polskę Konwencją Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołem nr 1 do tej Konwencji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Wojewoda [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, iż zgodnie z brzmieniem art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej ugn) przepisy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Organ wyjaśnił, że przytoczony wyżej przepis ugn w odniesieniu do przedmiotowej działki przewiduje dwa kryteria, od których uzależnione jest uzyskanie odszkodowania: po pierwsze – działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, po drugie – poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Obydwie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. W konsekwencji powyższego wykazanie w toku prowadzonego postępowania, że nie została spełniona jedna z wyżej opisanych przesłanek winno skutkować odmową przyznania odszkodowania.
Wojewoda [...] (za organem pierwszej instancji) stwierdził, że przesłanka przeznaczenia pod budownictwo jednorodzinne przedmiotowej nieruchomości została spełniona, ponieważ parametry dotyczące zabudowy przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], określone w Ogólnym Planie Zabudowania W. z 1931 r. tj. zabudową luźną lub grupową o dwóch kondygnacjach do 30 % powierzchni zabudowania, świadczą o tym, w sposób niebudzący wątpliwości, że grunt ten mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne.
Jednak kwestią, która ma najistotniejsze znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej – zdaniem organu odwoławczego – jest ta stanowiąca o pozbawieniu faktycznej możliwości władania na przedmiotowej nieruchomości przez poprzednich właściciel lub ich następców prawnych.
Organ ustalił, że dawny właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Swoje stanowisko oparł na zapisach zawartych w decyzjach Urzędu Dzielnicowego W. [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 1976 r.; nr [...] z dnia [...] lutego 1977 r.; nr [...] z dnia [...] kwietnia 1977 r. i nr [...] z dnia [...] sierpnia 1981 r. dotyczących sprzedaży lokali mieszkalnych w budynku położnym na przedmiotowej nieruchomości. Z decyzji tych wynika, że budynek przy ul. [...] znajduje się w eksploatacji od 1953 r. Ponadto z protokołu odbioru budynku przy ul. [...] do użytkowania wynika, iż odbiór ten nastąpił w dacie sporządzenia protokołu tj. [...] grudnia 1957 r.
Swoje stanowisko organ oparł również na książce obiektu budowlanego przy ul. [...], w której widniej zapis, że budowa budynku została ukończona w 1953 r. Z kolei w zakresie części nieruchomości znajdującej się pod ulicą ustalono, iż ulica [...] na odcinku obejmującym przedmiotową nieruchomość istniała przed 1939 r. (pismo Zarządu Dróg miejskich w W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]).
Organ drugiej instancji uznał, że przedstawione wyżej dowody jednoznacznie wskazują, że dawny właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Zdaniem Wojewody nie ulega bowiem najmniejszej wątpliwości, że skoro sporządzono protokół oddania budynku do użytkowania to inwestycja w postaci jego budowy była w tej dacie zakończona. Podobnie w przypadku części nieruchomości zajętej pod ulicę [...].
Odnosząc się do zarzutu naruszenia Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołu nr 1 do tej Konwencji Wojewoda [...] wyjaśnił, po pierwsze, że art. 215 ust. 2 ugn urzeczywistnia konstytucyjne prawa wyrażone w art. 21 i 64 Konstytucji RP, przy czym nie może ujść uwadze, że Konstytucja RP jest aktem prawnym wyższej rangi w stosunku do Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołu nr 1 do tej Konwencji. Po wtóre, dotychczasowe orzecznictwo, w tym orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, nie zgłaszało zastrzeżeń co do zgodności omawianego przepisu ugn z Konwencją Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Protokołu nr 1 do tej Konwencji.
Dodatkowo Wojewoda wyjaśnił, iż żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lutego 1955 r., nr [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. z powodu rażącego naruszenia prawa, wyrażone w odwołaniu E.K., zostanie rozpoznane w odrębnym postępowaniu, ponieważ jest odrębną sprawą administracyjną niż sprawa o przyznanie odszkodowania w trybie art. 215 ugn.
Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] wniosły E.K. i M.S., reprezentowane przez adwokata M.S. Skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2011 r. z uwagi na naruszenie:
1) przepisów postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:
a) art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa w zw. z art. 7, 77 i 80 kpa poprzez ich niezastosowanie i rozpoznanie sprawy przez organ i pracownika, który powinien zostać wyłączony; skarżące powołały się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., sygn. akt OPS 1/03 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 1041/07,
b) art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych na podstawie niepełnego materiału dowodowego polegających na przyjęciu, że w sprawie nastąpiła utrata posiadania nieruchomości przed 5 kwietnia 1958 r.,
c) art. 6, 8 i 11 kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, poprzez działanie naruszające przepisy prawa i niepogłębiające zaufania do organów państwa;
2) przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 215 ust. 2 ugn poprzez jego nieprawidłową wykładnię, co doprowadziło do błędnego uznania, że wnioskodawcom, będącym spadkobiercami pierwotnego właściciela, nie należy się odszkodowanie za przejętą nieruchomość, gdyż zdaniem organów nie została spełniona druga z ustawowych przesłanek określonych w tym przepisie.
Uzasadniając naruszenie art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa skarżące stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych dowodów na to, że pierwotny właściciel został pozbawiony faktycznego władztwa przed 5 kwietnia 1958 r. bowiem nie ustalono przede wszystkim, kiedy mieszkania zostały zasiedlone przez lokatorów. W kwestii samego dokumentu odbioru budynku w dniu [...] grudnia 1957 r. wskazały, że fakt, iż został odebrany budynek pobudowany na części nieruchomości nie oznacza, że skarżący zostali pozbawieni możliwości faktycznego władania działką, a tym samym całą nieruchomością. Dokument ten dowodzi tylko tego, że w dniu [...] grudnia 1957 r. dokonano jego oględzin i sprawdzono jaki jest jego stan.
Argumentem na potwierdzenie w/w stanowiska były – zdaniem skarżących – również decyzje Urzędu Dzielnicowego W. [...] dotyczące sprzedaży lokali w tym budynku. Decyzje te zostały wydane w latach 1976, 1977, 1981, więc dopiero od tej daty nowi lokatorzy mogli obejmować w posiadanie lokale w budynku na ul. [...], a nie jak utrzymują organy od 1953 r. Skoro lokale te były sprzedane dopiero w latach 80, więc można przyjąć, że dopiero w tym momencie pierwotny właściciel utracił faktyczne władztwo nad poszczególnymi częściami budynku. Ponadto z pisma Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] grudnia 2008 r. wynika, że "na podstawie dostępnych materiałów nie udało się ustalić na podstawie jakich decyzji i w jakiej dacie część przedmiotowej nieruchomości została zajęta pod pas drogowy ulicy [...] oraz co najważniejsze nie uwzględniono faktu, że brak dokumentów uniemożliwia ustalenie daty wejścia inwestora w teren". Tak więc, zdaniem E.K. i M.S., nie ma żadnych dowodów na to, że posiadanie tej części nieruchomości zostało przeniesione na Skarb Państwa (Miasto) i kiedy zostało ono przeniesione, a w szczególności, że nastąpiło to przed dniem 5 kwietnia 1958 r.
Wskazując na naruszenie art. 215 ust. 2 ugn skarżące podkreśliły, że interpretacja tego przepisu nakazuje oceniać sam stan faktyczny a nie stan prawny posiadania nieruchomości. W niniejszej sprawie organy administracji błędnie zinterpretowały i niewłaściwie zastosowały przepis art. 215 ust. 2 ugn, gdyż uznano, że właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy w ogóle taki fakt nie wynika. Dokumenty, a przede wszystkim decyzje dotyczące sprzedaży mieszkań w budynku przy ul. [...], wskazują na to, że dopiero od lat 80 pierwotni właściciele (następcy prawni) mogli być pozbawieni faktycznego władania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, ponieważ zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (j.t. Dz. U z 2010 r., Nr 102, 651). Zgodnie z jego treścią przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania przewidzianych w tej ustawie. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię. Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Omawiany przepis przesądza, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do odszkodowania.
W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] podlegała przepisom dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Zdaniem Sądu organy prowadzące postępowanie administracyjne prawidłowo też ustaliły, iż nieruchomość ta przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, o czym świadczą parametry dotyczące zabudowy przedmiotowej nieruchomości przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], określone w Ogólnym Planie Zabudowania W. z 1931 r. tj. "zabudowa luźna lub grupowa o dwóch kondygnacjach do 30 % powierzchni zabudowania". Pozostaje więc ustalenie, czy w sprawie przyznania odszkodowania organy prowadzące postępowanie prawidłowo zbadały, a tym samym stwierdziły, że poprzedni właściciele (lub ich następcy prawni) zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Rozpatrując tą kwestię, Sąd stanął na stanowisku, iż rozstrzygnięcie organów administracji w tym zakresie jest przedwczesne.
I tak, już w odwołaniu jedna ze skarżących podnosiła, iż pomimo zbudowania budynku w 1953 r. w dalszym ciągu istniała możliwość efektywnego korzystania z przedmiotowej nieruchomości. W rozpatrywanej sprawie oznacza to, iż organy administracji powinny były rozważyć, niniejszą kwestię, tzn. ustalić jaka część nieruchomości [...] została przeznaczona pod budowę budynku mieszkalnego, którego budowa jak wynika z akt sprawy (książka obiektu budowlanego) została ukończona w 1953 r., zaś budynek został oddany do użytkowania w grudniu 1957 r. (protokół odbioru obiektu do użytkowania z dnia [...] grudnia 1957 r.). Ustalenia w tym zakresie są o tyle istotne, iż w sytuacji niezabudowania części nieruchomości budynkiem mieszkalnym istniała ewentualna możliwość jej wykorzystywania przez osoby uprawnione. Dalej organ powinien wyjaśnić, wobec twierdzeń odwołującej się, w jaki sposób pomimo zbudowania budynku w 1953 r. i oddania go do użytkowania w grudniu 1957 r. osoby uprawnione efektywnie korzystały z przedmiotowej nieruchomości. Ponadto obowiązkiem organu było też wyjaśnienie jaka część nieruchomości [...] została przeznaczona pod przebudowę ulicy [...], która istniała od roku 1939. Sąd zauważa, iż z pisma Zarządu Dróg Miejskich z dnia [...] grudnia 2008 r. wynika, iż ul. [...] na odcinku: ul. [...] – ul. [...] była przebudowywana dopiero w roku 1969 r. Stan taki sugeruje, iż na tej części nieruchomości do roku 1969 r., tzn. do czasu poszerzania ulicy istniała możliwość korzystania z niej przez osoby uprawnione. Przede wszystkim w tym miejscu, należy zwrócić uwagę na przepis art. 75 § 1 kpa, która nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dopuszczenia jako dowodu nie tylko środków dowodowych wymienionych w zdaniu drugim, (dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny), lecz "wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Z brzmienia tego przepisu wynika, że przez pojęcie dowodu należy rozumieć także inne dowody niewymienione wyraźnie w tym przepisie. W tym sensie trafnie stwierdza się w piśmiennictwie, że art. 75 § 1 nie zawiera zamkniętego katalogu środków dowodowych dopuszczalnych w postępowaniu dowodowym, lecz że jest to jedynie wyliczenie przykładowe, na co wskazuje użycie zwrotu "w szczególności" w zdaniu drugim tego przepisu. Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji nie wyczerpał nawet środków dowodowych wymienionych w zdaniu drugim tego przepisu. Ponadto organ zaniechał przesłuchania strony na okoliczność efektywnego sposobu wykorzystywania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., na co wskazywano już w odwołaniu. Te dowody są też o tyle istotne, gdyż jak wynika z akt sprawy na podstawie zapisów archiwalnych nie udało się ustalić na jakiej podstawie i w jakiej dacie część przedmiotowej nieruchomości została zajęta pod pas drogi ul. [...].
Takich rozważań jednak ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy nie poczyniły.
Z nadesłanych do Sądu akt sprawy wynika, że w tych istotnych kwestiach zachodzą wątpliwości, które nie zostały wyjaśnione w toku postępowania administracyjnego. Brak także dowodów na to, że organy prowadziły w tym kierunku postępowanie wyjaśniające. Zaniechanie to, w świetle poczynionych przez Sąd ustaleń, uznać należy za co najmniej przedwczesne.
Dodatkowo wymaga podkreślenia, iż organy obu instancji nie rozważyły także kwestii, czy w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 24 § 1 pkt 1 kpa. Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko zawarte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 (publ. ONSA 2003/4/115), zgodnie z którym "W sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, Prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta". Zdaniem Sądu uchwała ta zawiera szerszą i bardziej uniwersalną zasadę wyłączającą możliwość występowania przez prezydenta miasta na prawach powiatu w tym samym postępowaniu jako strony i jako organu wydającego decyzję. Z akt sprawy wynika, że właścicielem działki nr [...],[...] jest miasto W. (dawniej Gmina Dzielnica W.- [...]), właścicielem działki nr [...] także jest miasto W. (dawniej Powiat W.). Organem wykonawczym miasta W. i reprezentującym je na zewnątrz jest Prezydent W. Równocześnie Prezydent W, jako starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, jest w niniejszej sprawie organem pierwszej instancji właściwym do orzekania o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania (art. 129 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W tej sytuacji powstaje konieczność rozważenia, czy połączenie w jednej osobie, tj. Prezydenta W. uprawnień właścicielskich wraz z ewentualnym obowiązkiem odszkodowawczym i jednocześnie dysponenta władzy publicznej uprawnionego do wydania decyzji nie prowadzi do konieczności wyłączenia w oparciu o treść art. 24 § 1 pkt 1 i 4 kpa, co w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia danej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta.
Zdaniem Sądu wyjaśnienie podniesionych kwestii było elementem niezbędnym do dokonania oceny prawidłowości wszczęcia i przeprowadzenia kwestionowanego postępowania. Wobec stwierdzenia, że kontrolowane postępowanie nie wyjaśniło powstałych wątpliwości, Sąd uznał, że rozpatrujące sprawę organy nie poczyniły niezbędnych ustaleń odnośnie występowania jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 24 kpa, przez co nie wyjaśniły dokładnie sprawy i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Oznacza to, że zapadłe decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 § 1 i 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przez właściwy organ, powinien on zebrać i przeanalizować całość dostępnych dokumentów i przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające, które pozwoli na właściwą ocenę przesłanki utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. ., a tym samym ocenę zasadności wniosku skarżących.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
.
| |
-----------------------
7
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło