II FSK 413/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Protokolant Alina Buwaj, po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 617/11 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Bd 617/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę J. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 30 czerwca 2011 r., [...], w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 10 kwietnia 2011 r. skarżący zwrócił się do Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 7 maja 2001 r., [...], wydanej przez Drugi Urząd Skarbowy w B. o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki cywilnej P. z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2000 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Dyrektor Izby Skarbowej, działając jako organ podatkowy pierwszej instancji decyzją z dnia 12 maja 2011 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia 7 maja 2001 r. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, był fakt, że żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 11 maja 2006 r. Zaskarżoną decyzją z dnia 30 czerwca 2011 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ przywołał przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące instytucji stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Wskazał, że zgodnie z art. 249 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 2009 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60, ze zm.; zwana dalej: O.p.), organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji. Pięcioletni termin oblicza się w sposób przewidziany w art. 12 § 4 O.p. Zdaniem organu, w przedmiotowej sprawie termin do złożenia wniosku upłynął w dniu 11 maja 2006 r., natomiast żądanie stwierdzenia nieważności tej decyzji zostało wniesione do Dyrektora Izby Skarbowej w dniu 12 kwietnia 2011 r., a więc po upływie ustawowego terminu. W ocenie Dyrektora, analiza treści pism z dnia 4 kwietnia 2001 r. i 31 grudnia 2005 r. nie daje podstaw, aby twierdzić, że stanowiły one środek zaskarżenia decyzji z dnia 7 maja 2001r. Pisma te nie zawierały również żądania wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia 7 maja 2001 r. Ich treść w żaden sposób nie wskazuje zdecydowanie i wyraźnie na błędność powołanej decyzji oraz nie poddaje w wątpliwość jej rozstrzygnięcia tworząc w ten sposób przeświadczenie, że naczelnym celem wnioskodawcy jest zaskarżenie powołanej decyzji. W skardze do sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięciu zarzuciła niezgodności, dowolną wykładnię i obrazę obowiązujących przepisów prawa, tj. kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej, które miały wpływ na treść decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę, Sąd pierwszej instancji przypomniał, że termin, o którym mowa w art. 249 § 1 pkt 1 O. p., jest terminem prawa materialnego, gdyż jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia do zgłoszenia żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Zdaniem Sądu, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy upłynął termin pięcioletni z art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Decyzję bowiem doręczono dnia 11 maja 2001 r., a wniosek o stwierdzenie jej nieważności złożono dopiero w kwietniu 2011 r., a zatem po upływie około 10 lat od daty jej doręczenia. Natomiast powoływane przez stronę pisma opatrzone datą 4 kwietnia 2001 r. i 31 grudnia 2005 r., nie stanowiły wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji. W skardze kasacyjnej skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie art.249 § 1 pkt 1 O. p., poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie skarga o stwierdzenie nieważności decyzji została wniesiona po upływie terminu 5 lat od doręczenia zaskarżonej decyzji oraz naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 6, 7, 77, 80 k.p.a., przez nieustosunkowanie się do zarzutów strony skarżącej, czego konsekwencją było oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na niekompletnym materiale dowodowym, dokonanie oceny materiału dowodowego z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów, brak dokonania oceny materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący w oparciu o powołane przepisy prawa. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie z dnia 12 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego podał, że uzupełnia uzasadnienie skargi kasacyjnej i stwierdza, iż w skarżonym wyroku doszło do naruszenia: 1) art. 247 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 169 § 1 O. p. poprzez jego pominięcie w postępowaniu podatkowym co miało istotny wpływ na wynik sprawy w kontekście wydania później w dniu 7 maja 2001 r. decyzji ostatecznej z rażącym naruszeniem prawna, 2) art. 155 § 1 w zw. z art. 159 § 1 w zw. z art. 137 § 3 oraz art. 120, 121, 122 O.p. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji tego nie wezwanie strony skarżącej do złożenia wyjaśnień i pominięcie w prowadzonym postępowaniu zarzutów kierowanych do organu co skutkowało rozstrzygnięciem postępowania w oparciu o niekompletny materiał dowodowy - brak dokonania oceny materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący w oparciu o powołane przepisy prawa; 3) art. 105 § 1 k.p.a w zw. z art. 50 § 1 k.p.a w zw. z art. 33 § 2 i 3 k.p.a oraz art. 106 § 3 i 4 k.p.a w zw. z art. 6, 7, 8, 9,12 § 1, 77, 80 k.p.a poprzez ich niezastosowanie i nie ustosunkowanie się organu (Drugi Urząd Skarbowy w B.) do uwag strony skarżącej, czego konsekwencją było oparcie rozstrzygnięcia postępowania zakończonego wydaniem decyzji na podstawie nieważnych dokumentów, a w szczególności: - decyzji [...]r.; - tytułu wykonawczego SM [...] z dnia 1 marca 2001r. oraz po wydaniu przez organ w/w decyzji, tytułu wykonawczego SM [...] z dnia 19-06-2001r. z uwagi na brak pełnomocnictwa szczególnego wymaganego przepisami prawa określonymi w art.137 O.p., -brak prawidłowego dokonania oceny materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący w oparciu o powołane przepisy prawa z pominięciem wszelkich zasad postępowania dowodowego, między innymi takich jak: zasada zaufania obywatela do działania organów administracji publicznej, zasada państwa prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na początek przypomnieć należy, że zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. zawierającą (m.in.) zarzuty kasacyjne skargę kasacyjną (art. 176 p.p.s.a.) wnieść można wyłącznie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpisu skarżonego orzeczenia z uzasadnieniem. Wynika z tego, że po upływie wymienionego terminu nie można już prawnie skutecznie przedstawić zarzutów kasacyjnych, w związku z czym nie mogą one stanowić przedmiotu rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których wystąpienia nie stwierdzono, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione w sposób spełniający wymogi i standardy wynikające z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Wobec powyższego zważyć należało, co następuje. Skarga kasacyjna wniesiona została w sprawie pismem z dnia 10 stycznia 2012 r. W dniu 12 września 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł kolejne pismo nazwane uzupełnieniem do skargi kasacyjnej z dnia 10 stycznia 2012 r., w którym przedstawił szereg nowych – w relacji do treści pierwotnego zaskarżenia – zarzutów kasacyjnych. Zarzuty te nie mogły stanowić przedmiotu rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ przedstawione zostały po upływie określonego w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W skardze kasacyjnej (z dnia 10 stycznia 2012 r.) pełnomocnik strony skarżącej sformułował i zaprezentował zarzuty: naruszenia art. 249 § 1 pkt 1 O.p. oraz naruszenia art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Zarzuty naruszenia wskazanych w kasacji przepisów kpa nie mogły stanowić przedmiotu merytorycznego rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ są one całkowicie nieadekwatne do sprawy, w której zostały wniesione. Przedmiotem rozpoznania Sądu pierwszej instancji, a więc i przedmiotem zaskarżonego wyroku była sprawa podatkowa, w której zastosowanie znajdują unormowania Ordynacji podatkowej nie zaś regulacje prawne Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, że stan faktyczny i procesowy sprawy oraz jego przedstawienie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie został w skardze kasacyjnej zakwestionowany jakimkolwiek adekwatnym zarzutem kasacyjnym. Wynika z tego niezasadność zarzutu naruszenia art. 249 § 1 pkt 1 O.p. Z niezakwestionowanych adekwatnymi do sprawy zarzutami kasacyjnymi ustaleń i ocen przyjętych w wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności ostateczna decyzja podatkowa z dnia 7 maja 2001 r. doręczona została podatnikowi w dniu 11 maja 2001 r. Wobec powyższego żądanie stwierdzenia nieważności tej decyzji przedstawione w dniu 10 kwietnia 2011 r. wniesione zostało po upływie pięciu lat od doręczenia decyzji, co, na podstawie art. 249 § 1 pkt 2 O.p., uzasadniało wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.