II SA/Po 831/11
WyrokWSA w Poznaniu2011-11-22
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Elwira Brychcy, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezydent miasta na prawach powiatu, pełniący jednocześnie funkcję starosty, może być organem właściwym do ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną, czy też zachodzi konieczność jego wyłączenia z uwagi na konflikt interesów i brak bezstronności?Ratio decidendi
Prezydent miasta na prawach powiatu, pełniący funkcję starosty i będący organem wykonawczym miasta, nie może jednocześnie występować jako organ ustalający odszkodowanie za nieruchomości przejęte na rzecz tego miasta, gdyż prowadzi to do konfliktu interesów i narusza zasadę bezstronności postępowania administracyjnego. W takiej sytuacji Prezydent powinien zostać wyłączony z rozpoznania sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, a sprawę powinien rozpoznać inny właściwy organ.Stan faktyczny
Prezydent Miasta K. wydał decyzję ustalającą odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę publiczną na rzecz miasta. W wyniku odwołania Wojewoda Wielkopolski uchylił tę decyzję i ustalił wyższą kwotę odszkodowania. Miasto K. złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, kwestionując prawidłowość wyceny nieruchomości i zarzucając naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądził od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego Miasta K. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Jakub Zieliński (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] 2011r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2010r. nr [...] zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego Miasta K. kwotę 200zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] 2010 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 12 ust. 4a i 5, art. 18 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ( Dz. U. z 2008 r., nr 193 poz. 1194 ze zm.), art. 4 pkt 9b1, art. 129 ust. 1, art. 130 ust. 2, art. 132 ust. 1 i 2, art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 102 poz. 651 z późn. zm.) oraz art. 104 z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) ustalił na rzecz H. K. odszkodowanie w wysokości 33.000,- zł za nieruchomość położoną w K. przy ul. K., oznaczoną w ewidencji gruntów i budynków jako działka [...] ( ob. 82 ), o pow. 0,0349 ha zapisaną obecnie w księdze wieczystej KW nr [...], która przeszła na własność Miasta K. miasta na prawach powiatu z mocy prawa - decyzja Prezydenta Miasta K. nr [...] ([...]) z dnia 05 listopada 2007 r. o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej - ul. D..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż decyzją nr 06/07 z dnia 5 listopada 2007 r. Prezydent Miasta K. ustalił lokalizację drogi publicznej ul. D. w zakresie przebudowy skrzyżowania ul. G. z ul. D. wraz z odwodnieniem, oświetleniem, budową ścieżki rowerowej, przebudową zatoki autobusowej oraz usunięciem kolizji oświetleniowych, energetycznych, gazowych, telekomunikacyjnych i ciepłowniczych - II etap ( stanowiący fragment [...] obejmujący odcinek od ul. D. do ul. M. K. na terenie położonym w K. na działkach oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków numerami [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] ( obręb 82 ). Jednocześnie powyższą decyzją zatwierdzony został projekt podziału działki 68 na działki nr [...] i [...] oraz działki nr [...] na działki nr [...] i [...]. Realizowana na podstawie powyższej decyzji droga publiczna, otrzyma kategorię drogi powiatowej.
Wnioskiem z dnia 11 lutego 2008 r. Pani H. K. wystąpiła o ustalenie odszkodowania za przejętą na mocy decyzji z 5 listopada 2007 r. na rzecz Miasta K. na prawach powiatu działkę nr [...] stanowiącą jej własność.
Po rozpatrzeniu sprawy, w oparciu o sporządzony w sprawie operat szacunkowy, który w ocenie organu nie budzi żadnych wątpliwości co do jego zgodności z przepisami ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego oraz Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, Prezydent Miasta K. ustalił wartość odszkodowania za działkę [...] w wysokości 33.000 zobowiązując do jego wypłaty Zarząd Dróg Miejskich w K..
W odwołaniu od powyższej decyzji H. K. zakwestionowała prawidłowość dokonanych ustaleń co do wartości rynkowej m2 przedmiotowej nieruchomości. Podniosła, iż w wycenie dokonanej przez rzeczoznawcę majątkowego z dnia 23 marca 2009 r. cena jednego m2 została określona na 108,- zł, natomiast w wycenie z 27 lipca 2010 r. na kwotę 96 zł. Zdaniem skarżącej cena jednego m2 jej nieruchomości na dzień złożenia odwołania, po uwzględnieniu mechanizmów rynkowych typu inflacyjnego i realnego podaż-popyt, winna wynosić 116, 64 zł za m2 a odszkodowanie winno wynosić 40.707,- zł.
Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] 2011 r. uchylił decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2010 r., w całości i orzekł o ustaleniu odszkodowania w łącznej wysokości 42.260,- zł, na rzecz H. K. oraz zobowiązał Zarząd Dróg Miejskich w K. do wypłaty ustalonego odszkodowania.
W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, iż w toku postępowania odwoławczego powołał nowego rzeczoznawcę majątkowego, który po uwzględnieniu uwag strony oraz Prezydenta Miasta K., sporządził w dniu 18 kwietnia 2011 r. nowy operat szacunkowy, w którym wartość przedmiotu wyceny określono na kwotę 42.260,- zł.
Organ stwierdził, iż operat szacunkowy z dnia 18 kwietnia 2011 r. autorstwa powołanej w toku postępowania odwoławczego biegłej, został sporządzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i standardami zawodowymi, jak również nie zawiera żadnych niejasności ani pomyłek i posiada wszystkie elementy treści wymagane przez obowiązujące przepisy prawa. Przedmiotowy operat szacunkowy jest zgodny z przepisami prawa obowiązującymi w dacie wykonania, wskazuje i uzasadnia metodę zastosowaną do wyceny, czynniki wpływające na kształtowanie się cen transakcyjnych, jak również uwzględnia ceny nieruchomości występujące na określonym rynku lokalnym. W ocenie organu opinia biegłej jest spójna, logiczna i konsekwentna, a wyjaśnienia złożone w trakcie trwania postępowania przed organem II instancji zasługują na uwzględnienie. Z kolei operat autorstwa rzeczoznawcy majątkowego I. R. z dnia 27 lipca 2010 r., na podstawie którego Prezydent Miasta K. wydał zaskarżoną decyzję, został, zdaniem Wojewody Wielkopolskiego, sporządzony z licznymi uchybieniami. Wątpliwości organu wzbudził sposób doboru transakcji przez rzeczoznawcę oraz wyznaczenie cech wpływających na wartość. W ocenie organu odwoławczego wątpliwości budzi przyjęcie przez rzeczoznawcę w próbce reprezentatywnej zarówno nieruchomości przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe, zieleń izolacyjną jak i pod drogę. Ponadto podanie w operacie rodzaju drogi bez określenia jej kategorii, wywołuje wątpliwości czy droga przyjęta do porównania jest rzeczywiście drogą publiczną. Organ był zmuszony domniemywać, iż skoro drogi te posiadają nazwy własne, to są drogami publicznymi. Zdaniem organu odwoławczego rzeczoznawca celem wykazania podobieństwa winien był zawrzeć dodatkowe rozważania co do dopuszczalności przyjęcia podobieństwa działek w przypadku tak wyraźnej różnicy powierzchni, jej wpływu na cenę transakcji sprzedaży. Powierzchnia działek wzięta do porównań winna być podobna do nieruchomości wycenianej, bądź odpowiednio skorygowana.
Wojewoda zwrócił także uwagę, że rzeczoznawca porównała powierzchnię nieruchomości, z której wydzielono działkę przejętą pod drogę, a nie powierzchnię działki wydzielonej. Wskazał nadto, że upływ czasu jest czynnikiem determinującym zmienność cen, czyli ich wzrost bądź spadek, tak samo jak walory nieruchomości i jej parametry. Wobec powyższego przyjmując ceny rzeczoznawca winien był dokonać weryfikacji poprzez trend czasowy spadkowy bądź wzrostowy, na dzień sporządzenia opinii, bowiem taki jest zaobserwowany. Wątpliwości organu II instancji rodził także brak jasnego określenia podstawy prawnej sporządzonej opinii autorstwa I. R..
Powyższe rozstrzygniecie stało się przedmiotem skargi Miasta K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77, art. 80, oraz art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Miasta K. nie można się zgodzić, iż operat sporządzony na zlecenie Prezydenta Miasta K., w dniu 27 lipca 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowego I. R., obarczony jest wskazanymi w zaskarżonej decyzji uchybieniami.
W ocenie strony skarżącej podanie przez rzeczoznawcę klasy drogi, a nie jej kategorii, nie powoduje żadnych niejasności w kwestii zaliczenia jej do dróg publicznych. Ponadto wielkość działki nie jest cechą wpływającą w sposób istotny na uzyskiwaną cenę w przypadku nieruchomości przeznaczonych pod drogę, dlatego też cecha ta nie została uwzględniona jako różnicująca, została natomiast wzięta pod uwagę przy ustalaniu wartości części działki nr [...], przeznaczonej pod zieleń. Wbrew twierdzeniom Wojewody Wielkopolskiego, biegła uwzględniła zmienność cen w czasie i skorygowała ceny transakcyjne na dzień wyceny. Biegła przyjęła miesięczny wskaźnik wzrostu cen na poziomie 0,59 %, co wyraźnie wskazała na str. 19 i 22 operatu oraz w punkcie 6 "Metodyka wyceny" przytoczyła podstawy prawne wyceny.
Dalej strona skarżąca wyjaśniła, iż zgodnie z ustaleniami obu biegłych, działka nr 68 w dniu wydania decyzji o realizacji inwestycji drogowej przeznaczona była pod drogę i zieleń izolacyjną. Mając powyższe na uwadze rzeczoznawca, biegła I. R., dokonała analizy rynku transakcji działek przeznaczonych pod drogę oraz analizy rynku transakcji działek przeznaczonych pod zieleń izolacyjną. Z uwagi na brak na rynku k. transakcji nieruchomości przeznaczonych pod zieleń, biegła zbadała rynek bardziej rozwinięty i ustaliła wskaźnik na podstawie relacji pomiędzy wartością gruntów mieszkaniowych, a gruntami przeznaczonymi pod zieleń. Zatem przyjęcie przez biegłą w próbce reprezentatywnej, zarówno nieruchomości przeznaczonych i pod drogę, zieleń izolacyjną, jak i pod budownictwo mieszkaniowe, przyczynia się do rzetelnego ustalenia wartości przejętej działki.
Odnosząc się do operatu wykonanego w trakcie postępowania odwoławczego Miasto K. zarzuciło, iż przy jego sporządzeniu biegła popełniła błąd przy ustaleniu sumy wskaźników korygujących. Otoczenie nieruchomości wycenianej zostało ocenione przez biegłą jako średnio korzystne natomiast przyjęty przez nią współczynnik 0,141 powinna otrzymać nieruchomość, której otoczenie zostałoby ocenione najlepiej, czyli w tym wypadku jako korzystne. W ocenie strony skarżącej w operacie z dnia 18 kwietnia 2011 r. istnieją rozbieżności pomiędzy ustalonym stanem nieruchomości, a jej późniejszą oceną w aspekcie cech rynkowych, co powoduje zawyżenie ustalonej wartości nieruchomości. Ponadto w kontekście ustalonego przez biegłą przeznaczenia działki, brakuje szczegółowych i wyczerpujących rozważań na temat przyjętej metody wyceny, co uniemożliwia pełną weryfikację prawidłowości wyceny nieruchomości. Charakterystyka i analiza rynku jest lakoniczna, niejasna i nielogiczna.
W skardze zarzucono także, że operat szacunkowy, na którym Wojewoda Wielkopolski oparł swoje rozstrzygniecie, został wydany m.in. na podstawie § 36 ust. 2 pkt 2 Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego mimo, iż organ odwoławczy w swojej decyzji zarzucił niewłaściwe powołanie tego przepisu w operacie sporządzonym w postępowaniu prowadzonym przez Prezydenta Miasta K..
Dodatkowo zarzucono, iż Wojewoda Wielkopolski nie przesłał stronie przed wydaniem decyzji, pisma biegłego – T. S.- z dnia 11 maja 2011 r. nie zapewnił stronie możliwości zajęcia stanowiska, co do wyjaśnień przedstawionych przez rzeczoznawcę majątkowego w tym piśmie w sprawie wyceny sporządzonej w dniu 18 kwietnia 2011 r., czym naruszono art. 10 § 1 kpa.
Odpowiadając na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega na badaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić nadto trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, iż podniesione w skardze zarzuty i ich uzasadnienie nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane.
Przedmiotem postępowania administracyjnego będącego przedmiotem kontroli sądu jest postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, co do której wydano ostateczną decyzję o lokalizacji drogi publicznej. Tryb ustalania i wypłaty tego odszkodowania został uregulowany w ustawie z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2008 nr 193 poz. 1194 ze późn zm.) dalej: ustawa o szczególnych zasadach (...) oraz w ustawie z dnia z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze późn. zm).
W tym miejscu wyjaśnić należy, iż ustawą z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, która weszła w życie 10 września 2008 r. uchylono rozdział 2 ustawy o szczególnych zasadach (...) zatytułowany "lokalizacja dróg" i dodano rozdział 2a zatytułowany "postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych". Zgodnie z art. 6 ust 3 ustawy nowelizującej, w postępowaniu dotyczącym ustalania wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne, stosuje się przepisy ustawy o szczególnych zasadach (...), w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (tj. ustawą nowelizującą).
Zgodnie z treścią art. 2 ust 1. ustawy o szczególnych zasadach (...) w brzmieniu aktualnym na dzień wydania decyzji Prezydenta miasta K. z dnia 5 listopada 2007 r. o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej, wojewoda w odniesieniu do dróg krajowych i wojewódzkich albo starosta w odniesieniu do dróg powiatowych i gminnych, wydają decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi na wniosek właściwego zarządcy drogi. Nieruchomość wydzielona liniami rozgraniczającymi teren, ustalonymi w decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi, staje się własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego, w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a, odpowiednio przez wojewodę albo starostę [art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach (...) w brzmieniu na dzień wydania ww. decyzji lokalizacyjnej Prezydenta Miasta K.].
Decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomość, zgodnie z brzemienni art. 12 ust. 4a ustawy o szczególnych zasadach (...) w zw. z art. 6 ust 3 z dnia 25 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, wydaje organ, który wydał decyzję o ustaleniu lokalizacji drogi publicznej (aktualnie decyzję o realizacji inwestycji drogowej). Z kolei stosownie do treści art. 12 ust. 5 ustawy o szczególnych zasadach (...) do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18.
Zgodnie z art. 106 ust 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami, za działki gruntu wydzielone pod drogi powiatowe, wojewódzkie lub krajowe albo pod poszerzenie tych dróg, odszkodowanie wypłaca odpowiednio powiat, województwo lub Skarb Państwa.
Z analiza wyżej wskazanych przepisów wynika, iż w przedmiotowej sprawie organem właściwym do ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość, był na mocy art. 12 ust. 4 a ustawy o szczególnych zasadach (...) Prezydent Miasta K., działający w charakterze starosty, który jednocześnie jest organem wykonawczym Miasta K. – miasta na prawach powiatu – czyli podmiotu zainteresowanego kwestią odszkodowania (jego wysokości) z uwagi na obowiązek jego wypłaty.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie ma miejsce wyraźny konflikt sfery cywilnych praw i obowiązków Miasta K., tzw. dominium, ze sferą władczych uprawnień, tzw. imperium, przynależnych Prezydentowi Miasta K.. Dzieje się tak dlatego, że ustalenie wysokości odszkodowania jest dokonywane przez Prezydenta Miasta K., zaś środki na wypłatę tego odszkodowania będzie wypłacać Miasto K. (miasto na prawach powiatu), co z kolei ma wpływ na jego budżet. Prezydent zaś, jako organ wykonawczy miasta na prawach powiatu jest m.in. zobowiązany do dbania o majątek miasta. Zasadnym jest więc twierdzenie, że w niniejszej sprawie Prezydent Miasta K. nie tylko jest przedstawicielem strony, czyli Miasta K., ale także treść wydanej przez niego decyzji administracyjnej będzie miała wpływ na sferę majątkową Miasta.
Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku zwrotu wywłaszczonych nieruchomości dokonywanych na podstawie przepisów ustawy z dnia z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Ustawodawca uznał, że konflikt ten wymaga rozstrzygnięcia i wprowadził do ustawy art. 142 ust. 2, zgodnie z którym w sprawach, w których stroną postępowania jest gmina lub powiat, prezydent miasta na prawach powiatu sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na zasadach określonych w rozdziale 5 działu l kpa. Podobne rozwiązane przewiduje art. 124 ust. 8 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Wprawdzie w niniejszej sprawie brak jest podobnego wyraźnego przepisu ustawowego wyłączającego Prezydenta Miasta K. od rozpatrzenia sprawy, to jednak w ocenie sądu przyjąć należy, że w sprawach dotyczących przyznania odszkodowania za nieruchomości przejęte na własność miasta na prawach powiatu prezydent tego miasta jako jego organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty podlega wyłączeniu od rozpoznawania takich spraw na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 Kpa, co w konsekwencji wyłącza również możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu. Prezydent miasta na prawach powiatu, sprawujący funkcję starosty, nie może jednocześnie występować w imieniu tego miasta jako strony w danej sprawie i jako organ rozpoznający tę sprawę, zaś pozostawanie z miastem w stosunku zatrudnienia, a ponadto sprawowanie funkcji organu wykonawczego miasta i pełnienie funkcji jego ustawowego przedstawiciela, należy uznać za pozostawanie ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć chociażby pośredni wpływ na prawa i obowiązki prezydenta danego miasta.
Prezydent miasta na prawach powiatu wydając decyzję o ustaleniu odszkodowania w takiej sytuacji jak w rozpoznawanej sprawie staje się sędzią we własnej sprawie. W takiej okoliczności brak skorzystania z instytucji wyłączenia organu i wyznaczenia do ustalenia odszkodowania innego organu, prowadzi w sposób ewidentny do zachwiania zasady bezstronności postępowania, obiektywizmu i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a w szczególności braku zapewnienia realizacji wartości konstytucyjnych.
Wyżej zaprezentowane stanowisko Sądu znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego - patrz wyrok z dnia 17 maja 2011 r. o sygn. akt I OSK 1093/10 oraz wyrok z dnia 29 września 2011 r. o sygn. akt I OSK 1620/10 (dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ).
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż decyzja Prezydenta Miasta K. wydana w przedmiotowej sprawie narusza przepisy postępowania, tj. art. 24 kpa. Wydanie decyzji przez pracownika lub organ, który podlega wyłączeniu na podstawie art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a., stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 3 kpa). Tym samym również zaskarżona decyzja Wojewody Wielkopolskiego, która nie usuwa wskazanego naruszenia przepisów, nie odpowiada prawu. Z tych względów decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. o czym orzeczono w punkcie I sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy postępowanie powinien prowadzić właściwy organ administracji publicznej.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o przepis art. 200 wskazanej ustawy, zaś o wykonalności zaskarżonej decyzji w oparciu o treść art. 152 ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło