I SA/Wa 1084/11
WyrokWSA w Warszawie2011-11-22
Skład orzekający: Marta Kołtun - Kulik, Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo zawiesił postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej do czasu ustalenia kręgu spadkobierców zmarłej strony postępowania?Ratio decidendi
Organ administracji ma prawo zawiesić postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej do czasu uzyskania postanowienia sądu cywilnego potwierdzającego nabycie praw do spadku po zmarłej stronie, gdyż następstwo prawne w postępowaniu administracyjnym wymaga ustalenia spadkobierców. Umowy przenoszące własność nieruchomości zawarte po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej nie stanowią dowodu na następstwo prawne w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
W 1961 r. Prezydium Rady Narodowej Miasta K. wywłaszczyło nieruchomość współwłasności kilku osób, w tym I. M. W 2007 r. wnioskodawcy wystąpili o stwierdzenie nieważności tego orzeczenia, podnosząc m.in. brak upoważnienia osoby podpisującej decyzję. W toku postępowania organ zawiesił je do czasu ustalenia spadkobierców I. M., która zmarła, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone. Skarżący kwestionował zawieszenie, powołując się na umowy przeniesienia własności nieruchomości zawarte po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie poprzednie postanowienie z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...] zawieszające postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K. z dnia [...] lutego 1961 r., Nr [...] w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w K. składającej się z działki nr [...] o pow. [...] m2.
Postanowienie powyższe wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Orzeczeniem z dnia [...] lutego 1961 r., Nr [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta K. orzekło o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w K. składającej się z działki nr [...] o pow. [...]m2, dla której prowadzona była księga wieczysta KW Nr [...] stanowiąca współwłasność J. J., Z. J., I.M., J. M. oraz J. M.
Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2007 r. A.J., J. M. i Z. J. wystąpili o stwierdzenie nieważności opisanego wyżej orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta K., podnosząc że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa. Wskazali, że przedmiotowe orzeczenie podpisane zostało przez nieupoważnioną osobę.
Pismem z dnia [...] stycznia 2008 r. Minister Infrastruktury zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1961 r. Następnie pismem z dnia [...] maja 2010 r. zwrócił się do wnioskodawców o nadesłanie oryginałów lub uwierzytelnionych kopii postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po J. J. oraz po J. M. Jednocześnie organ zwrócił się o nadesłanie aktualnych adresów spadkobierców.
Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. A. J. i J. M. reprezentowani przez pełnomocnika Radce prawnego P. P., poinformowali organ, że I. M., która była adresatem zaskarżonego orzeczenia Prezydium Rady narodowej w K., nie żyje, a postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...] Minister Infrastruktury z urzędu przedmiotowe postępowanie oraz wezwał A. J. i J. M. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycie spadku po zmarłej I. M.
Pismem z dnia [...] stycznia 2011 r. J. M. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego W. R., złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie niniejszej sprawy i wskazał, że postanowienie z dnia [...] stycznia 2011 r. wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Podniósł także, że fakt, iż na decyzji wywłaszczeniowej została wskazana jako adresat I. M., która jego zdaniem w chwili wydawania decyzji nie był już właścicielem wywłaszczanej nieruchomości, nie czyni osoby tej stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Minister Infrastruktury postanowieniem dnia [...] kwietnia 2011 r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] stycznia 2011 r. i wskazał, że rozstrzygnięcie sądu o nabyciu praw do spadku stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kodeksu postępowania administracyjnego. Minister wskazał ponadto, że jak wynika z akt sprawy , I. M. była strona postępowania zakończonego orzeczeniem z dnia [...] lutego 1961 r., w związku z przysługującym jej prawem współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie organ zauważył, że umowa darowizny udziału I. M. we współwłasności nieruchomości została zawarta w dniu [...] października 1961 r., a zatem po wydaniu zaskarżonej decyzji.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu, J. M. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego W. D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Warszawie. W skardze zarzucił organowi naruszenie postępowania tj.:
- art. 28 w związku z art. 30 § 4 kpa, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że da ustalenia kręgu spadkobierców niezbędne jest przeprowadzenie postępowania o stwierdzeniu nabycia spadku po I. M., pomimo iż przysługujące jej prawa związane z wywłaszczoną nieruchomością zostały zbyte w drodze umowy na rzecz A. J.;
- art. 7 w zw. z art. 77 i 107 § 3 kpa poprzez niewyjaśnieni wszystkich istotnych okoliczności sprawy poprzez nie odniesienie się do okoliczności, czy na podstawie umowy darowizny zawartej między I. M. a A. J., A. J. stał się następcą prawnym I. M. w postępowaniu o twierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej.
Na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia w sprawie pełnomocnik skarżącego sprecyzował, że argumentację skargi opiera na treści dwóch aktów notarialnych z dnia [...].10.1961r. tj. umowy kupna - sprzedaży spornej nieruchomości zawartej przez J. M. działającego w imieniu i na rzecz I. M. z J. C. oraz umowy darowizny tej nieruchomości zawartej przez J. C. z A. J.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz.1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy , wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz.1270) dalej zwanej p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu.
Istota sporu w sprawie niniejszej sprowadza się do wątpliwości, czy umowa darowizny z dnia [...].10.1961r. dotycząca przeniesienia prawa własności wywłaszczonej nieruchomości, zawarta między I. M. a A. J. jest zdarzeniem prawnym, którego skutkiem jest następstwo prawne A. J. w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej, w zakresie w jakim to postępowanie dotyczy praw przysługujących I. M. w chwili jej wydania, a zatem czy organ prawidłowo zawiesił postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej miasta K. w dniu [...].02.1961r. uzależniając jego podjęcie od uzyskania przez zainteresowanych postanowienia właściwego sądu cywilnego, potwierdzającego nabycie praw do spadku po I.M.
Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Według art. 30 par.4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych, w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania , na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.
Powyższe oznacza, że następstwo prawne osoby fizycznej w postępowaniu administracyjnym może być wynikiem albo śmierci strony postępowania, albo skutkiem czynności prawnej, która miała miejsce wobec przedmiotu postępowania. Odnosi się to jedynie do sytuacji gdy przedmiot postępowania może być przedmiotem obrotu. Doktryna i orzecznictwo (wide: wyrok NSA z dnia 15.09.1992r. IVSa 594/92, WSA w Gdańsku II SA/Gd 892/08) stoją na stanowisku, że następstwo procesowe stron, w ten sposób rozumiane, ma zastosowanie zarówno do postępowania głównego jak i postępowań nadzwyczajnych.
W okolicznościach niniejszej sprawy wskazać jednak należy, że dołączone do akt administracyjnych , przywołane wyżej umowy z dnia [...].10.1961r. :
- kupna - sprzedaży spornej nieruchomości zawartej przez J. M. działającego w imieniu i na rzecz I. M. z J. C. a następnie w tej samej dacie
- darowizny tejże nieruchomości zawartej przez J. C. z A. J.,
nie stanowią dowodu, że następcą prawnym I. M. – współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości, w zakresie praw i roszczeń z nią związanych jest A. J.
Wbrew treści wywodów skargi, przedmiotem wskazanych umów sprzedaży oraz darowizny nie były roszczenia związane z wywłaszczoną nieruchomością lecz sama nieruchomość. Jak wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...] października 1961 r. Rep [...] J. M., działający w imieniu I. M., darował niewydzieloną część nieruchomości objętych Kw [...] i [...][...] wraz ze wszystkimi częściami składowymi J. C. i przeniósł na nią prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Z treści aktu notarialnego z dnia [...] października 1961 r., Rep. [...] J. C. sprzedała
"swoją niewydzieloną 1/6 część nieruchomości objętych Kw. [...] i [...],[...], niezabudowaną wraz ze wszystkimi częściami składowymi A. J.".
Zważyć należy, że obie omawiane umowy zostały podpisane w dniu [...].10.1961r. a zatem po dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej, która zapadła w dniu [...].02.1961r. Tym samym I. M., w chwili dokonywania wskazanych dyspozycji prawnych, nie była już prawną właścicielką nieruchomości gdyż zarówno sprzedaż jak i darowizna przedmiotu wywłaszczenia miały miejsce po jego dacie.
Wobec powyższego wydanie przez Ministra Infrastruktury, a następnie utrzymanie w mocy postanowienia tego organu o zawieszeniu postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta K. z [...].02.1961r. do czasu uzyskania przez strony tego postępowania postanowienia o nabyciu praw do spadku po I. M. i ustaleniu kręgu jej spadkobierców , uznać należy za uzasadnione.
Wobec jednoznacznej treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, na aprobatę nie zasługuje także zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 i 107 § 3 k.p.a.
W konsekwencji Sąd nie podziela poglądu skarżącego J. M., że zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące przepisy art. 28 i 30 par. 4 k.p.a. w zakresie w jakim pomija możliwość ustalenia kręgu uczestników postępowania na podstawie wymienionych norm, wynikające z dokonanej czynności prawnej –darowizny - dotyczącej przedmiotu postępowania, a także wskazanych wyżej przepisów art. 7 , 77 i 107 par.3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło