II SA/Gd 699/11

WyrokWSA w Gdańsku2011-11-23

Skład orzekający: Janina Guść, Jolanta Górska, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa może zostać wydana, gdy istnieje prawomocne orzeczenie potwierdzające własność tych gruntów na rzecz innego podmiotu?
Ratio decidendi
Decyzja o przejęciu gruntów pokrytych wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nie może być wydana ani wykonana, jeśli istnieje prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego potwierdzające własność tych gruntów na rzecz innego podmiotu. Organ administracyjny jest związany prawomocnym orzeczeniem sądu i rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, a zmiana stanu prawnego wymaga odpowiedniego postępowania cywilnego lub administracyjnego. Wobec tego postępowanie administracyjne powinno zostać zawieszone do czasu wyjaśnienia kwestii własności w drodze prawomocnego orzeczenia.
Stan faktyczny
Skarżący, Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego, kwestionował decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z 21 czerwca 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty z 29 kwietnia 2011 r. o przejęciu gruntów pokrytych wodami płynącymi jeziora J. K. do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Skarżący wskazywał, że jest właścicielem nieruchomości na podstawie umowy sprzedaży od Gminy K., a prawomocne orzeczenie NSA z 1994 r. potwierdziło własność Gminy do tych gruntów. Podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa wodnego, prawa administracyjnego oraz konstytucji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, określił, że decyzja nie może być wykonana, oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 1209 zł.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 21 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie przejęcia gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego kwotę 1209 (tysiąc dwieście dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta decyzją z dnia 29 kwietnia 2011 r. stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa gruntu pokrytego wodą płynącą J. K. zlokalizowanego na działce o nr geodezyjnym [...] położonej w miejscowości M., gmina K., o urządzonej KW nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego, wnosząc o jej uchylenie. Decyzją z dnia 21 czerwca 2011 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. art. 4 ust. 4 pkt 1 ustawy dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem postępowania jest J. K., stanowiące śródlądową wodę płynącą zlokalizowaną w biegu S. ujęte pod poz. Nr [...] Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz, U. z 2003 r, Nr 16, poz. 149). Grunty pokryte wodami płynącymi stanowią własność Skarbu Państwa i tworzą zasób jego nieruchomości (art. 14 a ustawy Prawo wodne). Decyzja wydana w oparciu o art. 14a ust. 2 ustawy Prawo wodne stanowi o stwierdzeniu przejścia gruntów pokrytych wodami płynącymi do oznaczonego zasobu nieruchomości i nie tworzy żadnego nowego stanu prawnego, a potwierdza jedynie w sposób wiążący stan wynikający z obowiązującej normy prawnej. Jest to decyzja deklaratoryjna, nie zmieniająca stanu własności, gdyż zgodnie z Prawem wodnym grunty pokryte wodą płynącą stanowią własność Skarbu Państwa i nie podlegają obrotowi cywilnoprawnemu. Słusznie zauważył organ pierwszej instancji, że pojęcie własności wód i gruntu w rozumieniu ustawy Prawo wodne nie jest tożsame z pojęciem własności w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. II SA/Gd 658/09, por. wyrok SN z dnia 19.11.2004 r., sygn. II CK 146/04). Dalej organ odwoławczy stwierdził, że płynący charakter przedmiotowych wód nie budzi wątpliwości (potwierdza go m.in. wypis z ewidencji gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej). Orzeczenie Sądu Najwyższego wydane na podstawie ustawy Prawo wodne z 1962 r. (Dz. U. Nr 34 poz. 158) stwierdza, że wody i grunty, które stosownie do ustawy wodnej z dnia 19 września 1922 r. (tj. Dz. U. z 1928 r., Nr 62, poz. 574 z późn. zm.) stanowiły własność prywatną, a według prawa wodnego z dnia 30 maja 1962 r. zostały zaliczone do mienia stanowiącego własność państwa, w konsekwencji stały się własnością Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie Prawa wodnego (uchwała SN z dnia 8 listopada 1971 r., sygn.: III CZP 28/71; por: wyrok SN z dnia 29 października:1981 r., sygn.: I CR 208/81). Oczywistym jest, w przekonaniu organu, że Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości z dniem wejścia w życie powyższej ustawy. Niepodzielne prawo własności Skarbu Państwa do gruntów pokrytych wodami płynącymi wynika także z obowiązującej ustawy z 1974 r. - Prawo wodne. Przepisy art. 1, 2 i 4 powyższej ustawy stanowią bowiem, że powierzchniowe wody płynące oraz grunty pokryte takimi wodami (także jeziorami w rozumieniu art. 6 ust. 4) stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów. Wbrew zarzutom skarżącego ma tu zastosowanie zasada lex posterior generali non derogat legi priori speciali i powyższej ustawowej regulacji własności Państwa do tego rodzaju gruntów i wód - jako szczególnej - nie znoszą późniejsze przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 października 1998 r., sygn: I SA 402/98; por. wyrok NSA z dnia 15 września 1998 r., sygn.: I SA 264/98). Taki stan prawny utrzymała również obecnie obowiązująca ustawa - Prawo wodne, której art. 10 ust. 1 a stanowi, że śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa, natomiast art. 217 tej ustawy wskazuje, jakie jednostki i na jakiej podstawie zarządzają wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa i gruntami pokrytymi tymi wodami. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 6 lipca1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r., Nr 124, poz.1361) rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie działa przeciwko prawom obciążającym nieruchomość z mocy ustawy, niezależnie od wpisu. W tym przypadku taką ustawą jest Prawo wodne. Wniosek Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych nie dotyczy zmiany właściciela, gdyż z mocy samego prawa jest nim Skarb Państwa. Zmiana niewłaściwego oznaczenia właściciela w księdze wieczystej nie następuje jednak na podstawie wydanej deklaratoryjnej decyzji administracyjnej, lecz na podstawie orzeczenia sądu powszechnego. Sposób usunięcia tej niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy w swoich orzeczeniach. W przypadku, gdy usunięcie niezgodności nie nastąpi w drodze oświadczenia (zgody na zmianę) sporządzonego w formie aktu notarialnego osoby wpisanej w księdze wieczystej - obecnie bezpodstawnie - jako właściciel, to do usunięcia tej niezgodności konieczne jest orzeczenie sądu wydane w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to jednakże przedmiot późniejszego odrębnego postępowania. W ocenie organu odwoławczego wody płynące J. K. stanowią zasób Skarbu Państwa, jako spełniające warunki definiujące zasób gruntów pokrytych wodami. Jezioro ma ustaloną linię brzegu (decyzją Burmistrza Miasta i Gminy znak: [...] z dnia 16 maja 1997 r.) i w tych granicach została deklaratoryjnie stwierdzona przynależność tych wód do zasobu Skarbu Państwa. Natomiast umowa sprzedaży przez Gminę Okręgowi Polskiego Związku Wędkarskiego nieruchomości obejmującej j. K. zawierające wody płynące jest sprzeczna z przepisami Prawa wodnego z 1974 r. i tym samym nieważna w świetle art. 58 §1 Kodeksu cywilnego. Z całokształtu norm ustawy Prawo wodne z 1974 r. wynika, że celem tych przepisów jest zapobieżenie ukształtowania stosunków cywilnoprawnych, które byłyby z tą normą sprzeczne. Czynność prowadząca do naruszenia tej normy byłaby zatem nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. (wyrok SN z dnia 6 maja 2009 r., sygn.: II CSK 658/08). Skargę na powyższą decyzje wywiódł Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego (zwany dalej skarżącym) domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisu art. 14a ustawy Prawo wodne, art. 21 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 7 ust. 1 ustawy dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. nr 32 poz. 191 z póź. zm.) oraz art. 7, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. Dodatkowo podniesiony został zarzut nieważności zaskarżonej decyzji (art. 156 ust. 1 pkt 3 k.p.a). Skarżący podkreślił, że nabył sporną nieruchomość od Gminy. Kwestia przysługiwania Gminie prawa własności do nieruchomości była przedmiotem postępowania przed Krajową Komisją Uwłaszczeniową (decyzja [...] z 12 listopada 1992 r.), zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 1994 r., sygn. akt I SA 676/93) oddalającym skargę na tę decyzję ostatecznie potwierdziło prawo własności Gminy do przedmiotowej nieruchomości. Wydany w tym przedmiocie wyrok NSA skarżący interpretuje jako potwierdzenie tego prawa własności, a tym samym wywodzi, iż wydane w sprawie decyzje naruszają art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący podkreślił, że nie mogą istnieć dwie odmienne decyzje dotyczące tego samego przedmiotu. Nie można bowiem wydać decyzji w sprawie poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Dodatkowo podał, że przepis art. 14a ustawy Prawo wodne pozwala na przejęcie do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa wyłącznie gruntów pokrytych wodami płynącymi stanowiących własność Skarbu Państwa, a nie majątku gminnego. Dyrektor RZGW powinien stwierdzić nieważność decyzji Starosty powołując się na art. art. 156 ust. 1 pkt 3 k.p.a.. Skoro tego nie uczynił naruszył powołany przepis. W ocenie skarżącego, aby możliwe było wydanie jakiejkolwiek decyzji w zakresie dotyczącym własności spornej nieruchomości, niezbędna jest wcześniejsza utrata mocy decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z 12 listopada 1992 r. Natomiast decyzjami z 23 października 2009 r. oraz z 28 stycznia 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji. Ponadto skarżący podał, że z wypisu z ewidencji gruntów wynika, iż działka nr [...] o pow. 11,34 ha, która przejęta została w całości do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, składa się z: rowu (oznaczenie geodezyjne "W") o pow. 0,02 ha, nieużytków (oznaczenie geodezyjne "N") o pow. 0,33 ha oraz gruntu pod wodami płynącymi (oznaczenie geodezyjne "Wp") o pow. 10,99 h. W ocenie skarżącego prawidłowe zastosowanie przepisów prowadzić mogło wyłącznie do przejęcia gruntów oznaczonych geodezyjnie "Wp" (a wiec pod wodami płynącym). Przejęcie nieużytków i rowu jest bezprawne, art. 14a ustawy Prawo wodne nie daje takiego prawa i narusza art. art. 21 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Nawet gdyby przyjąć, że grunty pokryte wodami j. K. mogły zostać przejęte do zasobów nieruchomości Skarbu Państwa (a w ocenie skarżącego nie mogły), to niezbędne było wcześniejsze dokonanie podziału nieruchomości w celu wyodrębnienia gruntów pokrytych wodami j. K. od pozostałych gruntów. Skarżący podkreślił, że nabył własność nieruchomości obejmującą m.in. j. K. w dniu 29 grudnia 1999 r. od Gminy, a więc od właściciela nieruchomości mającego prawo dysponowania nią. Obowiązujące w chwili zawierania umowy sprzedaży przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne nie ograniczały ani nie wyłączały możliwości obrotu gruntami pokrytymi wodami stanowiącymi własność gmin tj. jednostek samorządu terytorialnego (zakaz obrotu wprowadziła dopiero ustawa z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne w art. 10). Okręg PZW stał się właścicielem nieruchomości i jest nim do dzisiaj. Brak zatem niezbędnej przesłanki "własności Skarbu Państwa", przewidzianej w art. 14a ustawy Prawo wodne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie jego zgodności z obowiązującym prawem, do czego jest uprawniony w świetle art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Dyrektora Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych o wpisanie gruntów pokrytych wodami J. K., położonego na działce [...], w miejscowości M., gmina o urządzonej KW nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa dla wód płynących, w trybie art. 14a U.p.w. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2011 r. Starosta stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomość gruntowej zgodnie z wnioskiem. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, będąc organem odwoławczym utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Postawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 14a U.p.w., który stanowi, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, z późniejszymi zmianami). Przejście gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu, o którym mowa w ust. 1, oraz ich wykreślenie stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego organu lub jednostki właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Podkreślenia w niniejszej sprawie wymaga, że ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. -Prawo wodne reguluje problematykę gospodarowania wodami (art. 1), sprawy własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasady gospodarowania tymi składnikami w odniesieniu do majątku Skarbu Państwa( art. 1a). W ustawie tej przeprowadzono podział wód na powierzchniowe i podziemne. W ustawie określono także, że "Wody, z wyjątkiem wód morza terytorialnego i morskich wód wewnętrznych, są wodami śródlądowymi" (art. 5 ust.2), które dzielą się z kolei na stojące oraz płynące, do których zalicza się wody w ciekach naturalnych, kanałach oraz w źródłach, z których cieki biorą początek(art. 5 ust. 3 pkt 1a). W art. 9 zawarte są natomiast definicje legalne określonych pojęć występujących w ustawie Prawo wodne. I tak w ust. 1 pkt 1 art. 9 określone zostało, że ilekroć w ustawie jest mowa o ciekach naturalnych - rozumie się przez to rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami. W rozdziale 2 pt. "Prawo własności wód" w art. 10 ust. 1a ustawodawca stwierdził, że śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Z kolei art. 14 ust. 1 stanowi, że grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód. Można zatem przyjąć, że ustawodawca w art. 14 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1a Prawa wodnego zawarł domniemanie, że wszystkie grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi są przedmiotem własności państwa. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1a, przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi(...) rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu. Z powyższych przepisów wynika, że wolą ustawodawcy było, aby wody powierzchniowe płynące przesądzały o własności gruntu pod taką wodą, oczywiście wyłącznie w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne. W tym miejscu podkreślić należy, że konieczne jest rozgraniczenie własności wód i gruntu w rozumieniu przepisów ustawy Prawo wodne od własności w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny. W szczególności przepis art. 14 a ust. 1 Prawa wodnego reguluje więź prawną jaka zachodzi pomiędzy własnością wody a gruntem pokrytym wodami płynącymi. O więzi tej rozstrzygnął ustawodawca, wyrażając zasadę prawną, że własność wody płynącej rozciąga się na własność gruntu pod wodami. Granica ta nie przebiega na styku wody z gruntem, lecz jest ustalona decyzją administracyjną o ustaleniu linii brzegu (art. 15), na podstawie której wytycza się grunt pod wodą z pominięciem naturalnych linii brzegowych. W przedmiotowe sprawie w celu ustalenia linii brzegowej j. K. wydana została decyzja Burmistrza Miasta i Gminy znak: [...] z dnia 16 maja 1997 r.. W konsekwencji także i w tej sprawie granice własności gruntu pod wodą nie pokrywają się z lustrem wody. (patrz: Prawo wodne .Komentarz. J. Szachułowicz LexisNexis str. 77, 2007). Celem wytyczenia linii brzegowej jest bowiem ustalenie prawnego rozmiaru koryta cieku naturalnego odstępującego na niektórych jego odcinkach od cieku w jego szerokości naturalnej. Bezzasadny jest zatem zarzut skarżącego, że w przypadku uznania, że w szczególnych okolicznościach sprawy możliwe jest zastosowanie art. 14 a ust. 2 Prawa wodnego konieczne jest wcześniejsze dokonanie podziału nieruchomości w celu wyodrębnienia gruntów pokrytych wodami j. K. od pozostałych gruntów. W przedmiotowej sprawie takie rozgraniczenie zostało dokonane w opisanej wyżej decyzją Burmistrza Miasta i Gminy. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest także, że J. K. stanowi śródlądową wodę płynącą zlokalizowaną w biegu S. T., ponieważ jezioro to ujęte zostało pod poz. Nr [...] Załącznika nr 2 do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz, U. z 2003 r, Nr 16, poz. 149). W przekonaniu Sądu jedyna przeszkodą, uniemożliwiającą w stanie prawnym i faktycznym ustalonym na dzień wydania zaskarżonej decyzji zaliczenie gruntów pokrytych wodami przedmiotowego jeziora do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa jest kwestia własności działki [...], w miejscowości M., gmina K.. Przedmiotowy grunt pomimo, że znajduje się pod stanowiącymi własność Skarbu Państwa wodami przepływowego j. K., na podstawie umowy sprzedaży z dnia 29 grudnia 1999 r. i zgodnie z treścią księgi wieczystej KW nr [...], w której jako właściciel ujawniony jest Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego, stanowi własność skarżącego. Kwestia przysługiwania poprzednikowi prawnemu skarżącego - Gminie K. prawa własności do przedmiotowej nieruchomości była przedmiotem postępowania przed Krajową Komisją Uwłaszczeniową (decyzja [...] z 12 listopada 1992r.), zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 23 marca 1994r., sygn. akt I SA 676/93, oddalającym skargę na tę decyzję. Wydany w tym przedmiocie wyrok NSA ostatecznie potwierdził prawo własności Gminy Ko. do przedmiotowej nieruchomości. Z uzasadnienia tego wyroku wynika, że art. 7 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191) stanowi w przedmiotowej sprawie podstawę do komunalizacji bez ograniczeń przedmiotowych, ponieważ ustawa w art. 7 poddaje przekształceniom własnościowym z mocy samego prawa mienie gminne niezależnie od tego, co było przedmiotem tego mienia. Przepis art. 7 ust. 1 ustawy jest bowiem normą szczególną i stanowi podstawę prawną do zwrotu gminom tego, co one utraciły w wyniku likwidacji samorządu i przejęcia tego mienia przez Skarb Państwa. Skarżący interpretuje powyższe jako potwierdzenie jego prawa własności, a w konsekwencji wywodzi, iż wydane w sprawie decyzje naruszają art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowisko to, w przekonaniu Sądu, nie jest pozbawione słuszności. Przepis art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że prawomocne orzeczenie sadu administracyjnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W publikacji Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod redakcja prof. dr hab. Romana Hausera i prof. dr hab. Marka Wierzbowskiego, Wydawnictwo CH Beck, wydanie pierwsze, 2011 r. czytamy, że ."Związanie podmiotów, o których mowa w komentowanym przepisie, polega na związaniu ich dyspozycją zawartej w wyroku skonkretyzowanej, zindywidualizowanej i trwałej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawnych. Podmioty te muszą bez wyjątku przyjmować, iż dana kwestia prawna w odniesieniu do danego podmiotu kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu.". Ponadto "Dla prawidłowego odczytania treści sentencji orzeczenia należy kierować się jego uzasadnieniem, w którym zawiera się tok rozumowania sądu, prowadzący do określonego rozstrzygnięcia. Istotne jest bowiem to, co zadecydowało o takim a nie innym rozstrzygnięciu. Kluczowe znaczenie może mieć zatem wykładnia lub zastosowanie w zaistniałym stanie faktycznym przepisu prawa, jak również ocena tego stanu". Z treści uzasadnienia przedmiotowego wyroku wynika, że nabycie przez Gminę K. działki gruntu pokrytej między innymi wodami j. K. nastąpiło na podstawie art. 7 ust. 1 wyżej przytoczonej ustawy i miało miejsce niezależnie od tego, co było przedmiotem tego nabycia. Z uzasadnienia prawomocnego wyroku NSA z dnia 23 marca 1994 r. wynika bowiem, że własnością Gminy K. stała się przedmiotowa działka bez względu na okoliczność, że jej znaczną część stanowi grunt pokryty wodami płynącymi. W tym miejscu należy zauważyć, że w dacie wydania tego wyroku obowiązywały przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo wodne, które w art. 1, 2 i 4 stanowią, że powierzchniowe wody płynące oraz grunty pokryte takimi wodami (także jeziorami w rozumieniu art. 6 ust. 4) stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów. Natomiast przepis art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że prawomocne orzeczenie sadu administracyjnego wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem także organy wydające kontrolowane w przedmiotowej sprawie decyzje są związane treścią prawomocnego wyroku NSA z dnia 23 marca 1994 r. i nie mogą przy stosowaniu przepisów art. 14 a ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne pomijać zakresu tego związania. Faktu związania nie niweczy także świadomość, że ten sam Sąd w wyrokach z dnia 13 października 1998 r., sygn: I SA 402/98; i z dnia 15 września 1998 r., sygn.: I SA 264/98 zajął zgoła odmienne stanowisko. Stwierdził bowiem, że "Niepodzielna własność Państwa do gruntów pokrytych wodami płynącymi wynika z obowiązującej ustawy z 1974 r. - Prawo wodne. Przepisy art. 1, 2 i 4 cyt. powyżej ustawy postanawiają bowiem, że powierzchniowe wody płynące oraz grunty pokryte takimi wodami (także w rozumieniu art. 6 ust. 4) stanowią własność Państwa w granicach określonych liniami brzegów. Wbrew zarzutom skarżącego ma tu zastosowanie zasada lex posterior generali non derogat legi priori speciali i powyższej ustawowej regulacji własności Państwa do tego rodzaju gruntów i wód jako szczególnej - nie znoszą późniejsze przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych oraz ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym". Jednakże stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 23 marca 1994 r., dopóki kontrolowane w sprawie decyzje nie zostaną wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym wiążę wszystkie sądy i organy zgodne z art. 170 P.p.s.a. W szczególności wyrok ten przesądza o prawie własności Gminy K. do przedmiotowej działki. Ponadto skarżący, który nabył przedmiotową nieruchomość od Gminy K. jest wpisany w księdze wieczystej jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, a organ jest związany rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Podważenie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej jest możliwe jedynie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych), a więc na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Powyższe kwestie wymagają wyjaśnienia przez organ odwoławczy. Bez jednoznacznego wzruszenia na drodze postępowania cywilnego lub administracyjnego przysługującego skarżącemu prawa własności nie jest możliwe, w przekonaniu Sądu, wydanie decyzji o przejęciu działki gruntu pokrytego j. K. do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Do tego czasu przedmiotowe postępowanie o powinno ulec zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. k.p.a. Mając to wszystko to na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W kwestii wykonalności zaskarżonego aktu rozstrzygnięto stosownie do art. 152 P.p.s.a. w punkcie 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie przepisów art. 200 P.p.s.a..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło