II SA/Kr 1037/11
WyrokWSA w Krakowie2011-11-24
Skład orzekający: Andrzej Irla, Renata Czeluśniak, Wojciech Jakimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo przywrócił stronie termin do wniesienia odwołania, gdy uchybienie terminu nastąpiło z winy pełnomocnika niebędącego prawnikiem, który nie poinformował strony o otrzymaniu decyzji?Ratio decidendi
Organ administracji nieprawidłowo przywrócił termin do wniesienia odwołania, ponieważ nie wykazał należytej staranności w ocenie przesłanki braku winy strony. Uchybienie terminu przez pełnomocnika, nawet niebędącego prawnikiem, obciąża stronę, chyba że nastąpiło ono z przyczyn od niego niezależnych. W tym przypadku organ nie zbadał wystarczająco okoliczności, które mogłyby uzasadnić przywrócenie terminu, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postanowienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu zamurowania otworów okiennych w ścianie granicznej budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję nakazującą zamurowanie otworów. Strona G. S. wniosła odwołanie po terminie, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przywrócił jej termin do wniesienia odwołania. Sąd administracyjny uchylił decyzję organu odwoławczego oraz postanowienie o przywróceniu terminu, uznając, że organ nieprawidłowo ocenił przesłankę braku winy strony w uchybieniu terminu.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 kwietnia 2011 r. oraz postanowienie tego organu z dnia 8 kwietnia 2011 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego Z.B. kwotę 757 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Irla (spr) Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2011r. sprawy ze skargi Z.B. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 kwietnia 2011r, nr [....] w przedmiocie nakazu zamurowania otworów okiennych I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. uchyla postanowienie [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 kwietnia 2011r., nr [....] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania , III. zasądza od [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego Z.B. kwotę 757 zł ( siedemset pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 7 maja 2010 r., znak: [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...], działając na podstawie art 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust 7, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 156 póz. 1118 z późniejszymi zmianami) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z nr 98 póz. 1071 z 2001 r. z późniejszymi zmianami) nakazał G. S. jako właścicielowi budynku przy ul. [...] w K. wykonanie następujących robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych obejmujących wybicie otworów okiennych i drzwi balkonowych w ścianie granicznej budynku przy ul. [...] w K. do stanu zgodnego z prawem: zamurowanie cegłą ceramiczną pełną na zaprawie cementowo -wapiennej, na pełną grubość ściany, wszystkich wykonanych otworów okiennych w poziomie parteru, l, II i III piętra oraz otworu drzwiowego (drzwi balkonowych) w poziomie l piętra w ścianie granicznej budynku przy ul. [...] w K. usytuowanej w granicy z działkami sąsiednimi nr "1" oraz "2" obr. [...]. Termin wykonania powyższych obowiązków ustalono na dzień 30 września 2010 r.
W uzasadnieniu decyzji podano, że na wniosek współwłaściciela nieruchomości sąsiedniej przy ul. [...] w K., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie wybicia otworów okiennych i otworu drzwiowego w ścianie granicznej budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K., usytuowanej w granicy z działką nr "1" i "2" obr [...]. W dniu 24 kwietnia 2009 r. organ przeprowadził kontrolę w ramach której stwierdzono, że pomiędzy sąsiednimi posesjami [...] i [...] w K., w ścianie szczytowej budynku [...], znajdującej się w granicy z działką nr "1" i "2" obr [...] są wybite w poziomie parteru 4 otwory okienne, w poziomie l piętra 4 otwory okienne i drzwi balkonowe, w poziomie II piętra 2 otwory okienne, w poziomie III pietra 5 otworów okiennych. Zamontowana w przedmiotowych otworach stolarka okienna wykazywała zróżnicowane zużycie eksploatacyjne. Według informacji powziętych od obecnych w trakcie kontroli współwłaścicieli nieruchomości graniczących z budynkiem [...] przedmiotowe otwory okienne powstały około 7 - 8 lat wstecz, natomiast największa ich ilość w okresie dwóch ostatnich lat. Inwestorem tych robót była właścicielka nieruchomości wykucie okien powołuje się G. S. nie był nigdy organem właściwym do wydania pozwoleń na wykonanie robót budowlanych. Nawet zgoda dysponenta lokalu, nie zwalnia inwestora od wykonania robót budowlanych zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego. Wybicie otworów okiennych i drzwi balkonowych w istniejącym obiekcie budowlanym kwalifikuje się jako roboty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane i tym samym w sytuacji wykonania ich w trybie tzw. "samowoli budowlanej" podlegają one dyspozycji przepisów art. 50-51 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu aktualnym na dzień wydania decyzji. Jak wynika z pisma z dnia 1 kwietnia 2010 r. strony postępowania – J. W. cztery otwory okienne w parterze ściany szczytowej budynku [...] wybite zostały w 1985 r., natomiast reszta otworów powstała na zlecenie G. S. na przestrzeni kilku lat wstecz, licząc od dnia kontroli Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Według informacji J. W. G. S. administruje budynkiem przy ul. [...] w K. od 1989 r. Fakt, że to G. S. była inwestorem wybicia otworów okiennych w przedmiotowej ścianie granicznej wynika także z pisma J. W. z dnia 16 kwietnia 2010 r. Świadek ten nie był jednak w stanie podać daty realizacji przedmiotowych robót. Nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie osoby będącej inwestorem przedmiotowych robót budowlanych, bowiem oświadczenia stron postępowania wykluczają się nawzajem. Prawdopodobnym jest fakt, iż wskazane wyżej otwory okienne i otwór drzwiowy powstały w różnym okresie i mogły być wykonane przez różnych inwestorów. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w miejsce dotychczasowej strony postępowania wstępują jej następcy prawni w wypadku, gdy sprawa dotyczy praw zbywalnych, zaś prawo własności jest prawem zbywalnym. Z regulacją tą pozostaje w związku także treść art. 52 wyżej powołanej ustawy Prawo budowlane. Zobowiązanym w niniejszej sprawie jest zatem właściciel budynku przy ul. [...] w K.. Organ administracji pierwszej instancji stosuje przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dniu wydania decyzji, co oznacza, że jeżeli stan faktyczny sprawy, przepisy prawa materialnego lub stan prawny ulegną zmianie - organ rozpatrujący sprawę obowiązany jest stosować przepisy obowiązujące w dniu wydawania decyzji, uwzględniając nowy stan faktyczny lub prawny. Tym samym w niniejszej sprawie aktualny właściciel budynku przy ul. [...] wszedł w prawa i obowiązki ewentualnych poprzednich inwestorów wykonanych robót.
Organ nadzoru budowlanego rozpatrując sprawę w trybie art. 50 i 51 Prawa budowlanego winien rozważyć w pierwszej kolejności, czy istnieje możliwość Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. -Warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki, w § 203 ust. 1 wskazano, że otwory w ścianach oddzieleń przeciwpożarowych powinny mieć zamknięcia zapewniające spełnienie wymagań określonych w § 202. Dopuszcza się wypełnienie płaszczyzn ściany luksferami lub cegłą szklaną jednak na powierzchni nie większej niż 10% ściany, przy czym ogólna powierzchnia otworów zamykanych i wypełnianych luksferami nie może przekraczać 25% powierzchni ściany. Natomiast § 234 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie przewidywał, że ścianę oddzielenia przeciwpożarowego należy wznosić na własnym fundamencie lub na stropie, którego odporność ogniowa nie jest niższa od odporności ogniowej tej ściany. Dopuszcza się wypełnienie otworu w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego luksferami, cegłą szklaną lub innym materiałem o podobnych właściwościach, jednak na powierzchni nie większej niż 10% ściany, przy czym ogólna powierzchnia otworów wypełnionych tym materiałem i innych otworów zamykanych nie może przekraczać łącznie 25% powierzchni ściany. Obowiązujące obecnie Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, § 12 stanowi, że jeżeli z przepisów § 13, 60, 271 i 273 lub przepisów odrębnych nie wynikają inne wymagania, budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż: 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stroną tej granicy. Sytuowanie ściany budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy z sąsiednią działką budowlaną lub bezpośrednio przy granicy, jeżeli: wynika to z ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo nie jest możliwe zachowanie odległości, o której mowa w ust. 1 pkt 2, ze względu na rozmiary działki. Jeżeli na sąsiedniej działce: w odległości od 1,5 m do 3 m od granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu na budowę tak usytuowanego budynku, dopuszcza się sytuowanie ściany budynku bez otworów okiennych lub drzwiowych w takiej samej odległości od tej granicy, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Jeżeli bezpośrednio przy granicy istnieje budynek ze ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych albo wydano decyzję o pozwoleniu budowlanym, a więc narusza występujący w obszarze oddziaływania uzasadniony interes osób trzecich, zgodnie z art. 4 ustawy Prawo budowlane.
Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy Prawo budowlane zasadą jest stosowanie nowej ustawy m.in. do spraw, w których postępowanie administracyjne wszczęto już po jej wejściu w życie Konstrukcja prawna przepisu art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zwłaszcza pkt skłania do stwierdzenia, iż organ nadzoru budowlanego rozpatrując sprawę w tym trybie winien rozważyć w pierwszej kolejności, czy istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem na podstawie pkt 2 art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, a dopiero przy braku takiej możliwości wydać jedno z rozstrzygnięć określonych w art. 51 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Ze względu na fakt, iż roboty budowlane związane z wybiciem otworów okiennych w ścianie granicznej budynku przy ul. [...] w K. zostały zakończone, organ odstąpił od wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w trybie art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. W takiej sytuacji art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane przewiduje odpowiednie stosowanie przepisu art. 51 ust. 1 pkt 1 lub 2 tejże ustawy, który obliguje do wydania decyzji nakładającej obowiązek doprowadzenia wykonanych uprzednio robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wykonane w ścianie szczytowej granicznej budynku przy ul. [...] otwory okienne i otwór drzwiowy (drzwi balkonowe) naruszają przepisy techniczno - budowlane i tym samym powodują stan niezgodności z prawem taki, że żadne inne czynności poza nakazanym zamurowaniem w całości wykonanych otworów nie pozwoliłyby na osiągnięcie celu, jakiemu służy instytucja art. 51 ustawy Prawo budowlane tj. usunięcie naruszenia prawa.
W postępowaniu przed organem l instancji G. S. była reprezentowana przez pełnomocnika – K. K.. Podstawą pełnomocnictwa był dokument z dnia 15 czerwca 2009 r. (k. 26 akt postępowania przed organem l instancji). Pełnomocnictwo obejmowało upoważnienie do występowania w imieniu mocodawczyni przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] w sprawie dotyczącej potwierdzenia legalności robót budowlanych, polegających na wykonaniu otworów okiennych i drzwi istotne, to jest takie, które pozwolą na trafne zastosowanie przepisów prawa materialnego. Stan faktyczny sprawy będzie prawidłowy i wyczerpujący wówczas, kiedy organ ustali te okoliczności, które stanowią przesłanki zastosowania norm, zawartych w prawie materialnym. Z art. 7 i 77 k.p.a. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nie znaczy to jednak, że strona jest zwolniona od współudziału w realizacji tego obowiązku, zwłaszcza iż nieudowodnienie określonej okoliczności faktycznej może prowadzić do rezultatów dla niej niekorzystnych. Jednakże na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ administracji przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. Z zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. wynikają dla organu administracji publicznej obowiązki ustalenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Kierując się normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają one udowodnienia i jakie dowody dla stwierdzenia tych faktów są potrzebne. Organ nadzoru budowlanego ma zatem obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a następnie powinien dokonać wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych konkretnej sprawy, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, w tym zarzutów zgłoszonych przez stronę postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. Powiat [...] nie podjął niezbędnych czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, czego konsekwencją było nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności. Nie podjął bowiem prób uzyskania dokumentów potwierdzających legalność wybicia otworów w ścianie szczytowej kamienicy przy ul. [...] w K.. Obecna właścicielka tej nieruchomości utrzymuje bowiem, iż pozwolenie na budowę zostało wydane, jednakże nie posiada takich dokumentów, gdyż jest właścicielką nieruchomości dopiero od 1992 r. Okna i drzwi balkonowe, według jej oświadczenia, zostały wykonane przed tą datą. Również obecni lokatorzy mieszkający w budynku przy ul. [...], tj. L. P., T. P. i M. Z. w pismach z dnia 13 października 2010 r. załączonych do odwołania od decyzji utrzymują, iż otwory okienne istniały w latach 50 i 60 - tych oraz, że lokatorzy uzyskiwali decyzję zezwalającą na wybicie okien. Dlatego należało zweryfikować wersję G. S. i podjąć tymi kartami co do ustalenia daty powstania otworów. Zgodnie bowiem z instrukcją wypełnienia kart ewidencyjnych, osoba sporządzająca karty powinna: "izby oznaczyć cyframi rzymskimi, podać wymiary w m2, oznaczyć kuchnię oznaczyć drzwi i okna". Można więc przypuszczać, iż chodzi o swoistą inwentaryzację, co nie wyklucza naturalnie przeprowadzenia dowodu przeciwnego. Jednakże z faktu, że administracja domu potwierdziła istnienie okien, nie sposób wywnioskować że na wybicie okien w ścianie granicznej było wydane pozwolenie. Karta ewidencyjna lokalu nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a. Karty ewidencyjne lokali, na których widnieje szkic z zaznaczonymi oknami zostały bowiem wydane najprawdopodobniej przez administratora budynku, a sporządzone zostały przez inż. A. G.. Nie można stwierdzić, czy reprezentował on organ państwowy w zakresie jego działania. Natomiast wpisy dotyczące zamieszkania przez kolejnych lokatorów są sporządzone na odrębnej karcie i widnieją na nich pieczątki Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. Wydziału Kwaterunkowego. Wpisy te dotyczą okresu od lat 50 - tych i na nich również istnieje szkic lokalu, z tym, że brak jest zaznaczonych okien. Odnosząc się do zarzutów G. S., iż lokatorzy zajmujący mieszkania w budynku zarówno na podstawie decyzji szczególnego trybu najmu, jak i na podstawie cywilnej umowy najmu odmówili prawa wstępu do mieszkań i nie wyrazili zgody na wejście do zajmowanego lokalu i zamurowanie okna wyjaśniono, iż nie znajdują one oparcia w przepisach postępowania administracyjnego, które nie dotyczy uprawnień cywilnoprawnych właścicieli ani też najemców, zarzuty te nie podlegają rozpatrzeniu przez organy nadzoru budowlanego. Nie mogą mieć wpływu na zmianę rozstrzygnięcia także argumenty słusznościowe, oparte na twierdzeniach, iż okna istniały od zawsze i lokatorzy przyzwyczaili się do nich, a ich likwidacja pogorszy ich warunki mieszkaniowe. Najemcy lokali nie są stronami prowadzonego postępowania, są nimi bowiem wyłącznie właściciele, a stosunki cywilnoprawne pomiędzy właścicielem i najemcami nie mogą skutkować sankcjonowaniem stanu niezgodnego z prawem. Organ odwoławczy wskazał, że rzeczą organu l instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy będzie przede wszystkim zgromadzenie wyczerpującego materiału dowodowego, a w tym celu wystąpienie do urzędów, które mogą posiadać dokumentację dotyczącą przedmiotowego budynku i wykonanych robót budowlanych polegających na wybiciu otworów w ścianie szczytowej. Jeżeli nie zachowały się dokumenty dotyczące pozwolenia na budowę, to po ustaleniu okresu - przynajmniej przybliżonego – wybicia czas istnienia obiektu. Podnoszone przez właścicielkę okoliczności, że nie otrzymała tych dokumentów od poprzedniego właściciela nie ma znaczenia. Istotne też jest, że K. B., będąca od roku 1956 właścicielką nieruchomości sąsiedniej nie została nigdy powiadomiona o jakichkolwiek pracach w przedmiotowym budynku. Analiza kart ewidencyjnych nie wykazała, by okna istniały już wcześniej a nadto, karty te nie są dokumentami urzędowymi, które mogłyby stanowić dowód w sprawie. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nieprawidłowo zalecił przeprowadzenie dowodu z prawa, co samo w sobie dla organu administracyjnego jest zleceniem chybionym, albowiem organ wydający decyzję ma znać prawo a nie przeprowadzać z niego dowód. Organ odwoławczy sam potwierdza zresztą w swej decyzji fakt, że żadne przepisy prawa budowlanego obowiązujące w XX wieku nie przewidywały możliwości wykonania otworów okiennych drzwiowych w ścianie oddzielenia pożarowego, co tym bardziej nie dawało podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł nadto, że brak było przesłanek do przywrócenia G. S. terminu do wniesienia odwołania, albowiem doręczenie decyzji pełnomocnikowi jest równoznaczne z doręczeniem jej stronie, a każdy pełnomocnik, nawet niezawodowy o tym wie lub wiedzieć powinien.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie. Podkreślił, iż przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ma na celu wyjaśnienie i rozważenie jej całokształtu przez organy administracyjne, które zobowiązane są do podejmowania wszelkich niezbędnych działań zmierzających do wyjaśnienia sprawy. Obowiązek ten wynika z art. 7 Kpa i znajduje szczegółowe uzupełnienie w treści art. 77 Kpa, który nakazuje zbieranie i rozpatrywanie całego materiału dowodowego. Organ l instancji wymogów tych nie dochował, bowiem nie wyjaśnił i nie rozważył istotnych dla sprawy okoliczności, wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozstrzygnięcie sprawy wymaga, bowiem uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części w zakresie wskazanym w treści uzasadnienia tej decyzji. Postanowienie z dnia 8 kwietnia 2011 r. znak: [...] o przywróceniu odwołującej się terminu do wniesienia odwołania miało natomiast oparcie w art. 58 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby wnioskującego oraz istniejącej przez cały czas, aż do wniesienia wniosku. Jako kryterium braku winy w uchybieniu terminu przyjmować należy obiektywny miernik staranności, jakiej można i należy wymagać od strony dbającej o swoje interesy (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, wydanie 7., Wydawnictwo C.H. Beck z 2005 r., str. 334).
Jeśli strona - tak jak miało to miejsce w niniejszym postępowaniu - jest zastępowana przez pełnomocnika, to do niego odnosić należy ocenę przesłanek z art. 58 k.p.a. Wymóg braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej dotyczy bowiem również pełnomocnika strony (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2008 r., sygn. akt: II SA/Łd 297/08, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lipca 2001 r., SA 431/00, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 1999 r., sygn. akt: l SA 709/99). W takiej sytuacji przyjmuje się, że uchybienie wymogom czynności procesowej przez pełnomocnika samo przez się nie rnoże stanowić podstawy przywrócenia terminu stronie chyba, że uchybienie to nastąpiło na skutek okoliczności od pełnomocnika niezależnych, takich jak ciężka choroba, nagły wypadek, czy też inne trudne do przewidzenia zdarzenie, uniemożliwiające podjęcie czynności w ustawowym terminie. Istota pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym wyraża się w działaniu za stronę i podejmowaniu za nią i w jej interesie wszystkich czynności, jakie zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego strona ta zobowiązana byłaby lub mogłaby podjąć. W sytuacji więc, gdy strona jest prawidłowo reprezentowana przez pełnomocnika, a zwłaszcza, gdy nie można stwierdzić, aby pełnomocnik działał na szkodę swojego mocodawcy, to skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań - tak pozytywne jak i negatywne - obciążają reprezentowanego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 1997 r., sygn. akt: l SA/Gd 1144/97, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 lipca 1995 r., sygn. akt: l SA/Sz 1345/95). Z uwagi na zakres procesowych uprawnień pełnomocnika strony, który z chwilą skutecznego ustanowienia staje się, odpowiednio do zakresu udzielonego pełnomocnictwa, podmiotem praw i obowiązków procesowych samej strony (A. Matan [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Postępowanie administracyjne ogólne, wyd. C.H. Beck, W-wa 2003 str. 369) wyrażany jest pogląd, że negatywne skutki uchybienia przez pełnomocnika terminu chciała zaskarżać tej decyzji oraz, że był przekonany, iż przedmiotowa decyzja zostanie doręczona bezpośrednio samej stronie. G. S. podniosła, że traktowała swego pełnomocnika jako osobę życzliwą i kompetentną. Został on jej polecony jako dobrze zorientowany w tematyce prawno - budowlanej. Pełnomocnik, pomimo że nie był prawnikiem, przez dłuższy czas poprawnie wywiązywał się ze swych obowiązków. Okazało się jednak, że wnioskująca pozostawała w błędzie co do kompetencji swego pełnomocnika. Nie może obecnie ponosić wszelkich konsekwencji jego niewiedzy. Nie sposób też mówić o jakimkolwiek zawinieniu z jej strony, tym bardziej, że nie miała podstaw, by przypuszczać, że pełnomocnik zachowa się w sposób nieprofesjonalny. Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono oświadczenie pełnomocnika G. S. z dnia 25 października 2010 r. (k. 90), w którym K. K. (pełnomocnik) przyznawał, że nie zawiadomił swej mocodawczyni o otrzymaniu decyzji oraz wyjaśniał, że było to spowodowane przeświadczeniem, że G. S. - jako strona prowadzonego postępowania administracyjnego - również tę decyzję otrzyma. W uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia o przywróceniu terminu [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził jedynie, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania spełnia wszystkie wymogi formalne. Podał nadto, że w jego ocenie G. S. należycie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia dowołania nastąpiło bez jej winy. Decyzja została bowiem doręczona jej pełnomocnikowi, który nie jest prawnikiem i który nie wiedział, że decyzja nakazująca zamurowanie otworów okiennych w ścianie szczytowej nie jest doręczana bezpośrednio również osobie zobowiązanej do wykonania obowiązku.
Treść uzasadnienia postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 8 kwietnia 2011 r. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania prowadzi do wniosku, że wydanie tego orzeczenia nie zostało poprzedzone wyjaśnieniem sprawy w powyższym zakresie. Nie zawiera ono bowiem wystarczająco precyzyjnego rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu.
Zwraca przede wszystkim uwagę fakt, że w uzasadnieniu omawianego postanowienia poprzestano jedynie na stwierdzeniu, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony, albowiem decyzja została doręczona jej pełnomocnikowi, który nie jest prawnikiem i który nie wiedział, że decyzja wykluczało uznania, że mocodawca nie zamierza kwestionować zapadłego rozstrzygnięcia. Obligowało to jednak organ orzekający w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu do poczynienia bardziej szczegółowych ustaleń co do okoliczności, które powyższe twierdzenie mogłyby uprawdopodobnić. Punkt ciężkości oceny organu winien przy tym spoczywać nie na tym, że pełnomocnik oświadczył, że sądził, iż reprezentowana przez niego strona nie zechce skorzystać z prawa odwołania, ale raczej na tym, czy twierdzenie to znajduje uzasadnienie w układzie ustalonych okoliczności faktycznych, w szczególności zaś w świetle jednoznacznie niekorzystnego dla mocodawczyni rozstrzygnięcia.
Wskazane wyżej uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie sposób bowiem wykluczyć, że przyjęcie przez organ prawidłowego sposobu postępowania w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu doprowadziłoby do odmiennego co do swej istoty rozstrzygnięcia w tym zakresie, co w konsekwencji czyniłoby niedopuszczalnym wydanie .merytorycznego orzeczenia przez organ II instancji.
Wobec stwierdzenia uchybień w wydanym w rozpoznawanej sprawie postanowieniu o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania, zasadne było zatem uchylenie nie tylko tego orzeczenia, ale też wydanej w wyniku rozpoznania odwołania decyzji organu II instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na sumę kosztów w niniejszej sprawie złożyła się kwota wpisu od skargi w wysokości 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz kwota 240 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa strony skarżącej przez pełnomocnika będącego adwokatem (§ 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Dz. U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) wraz z kwotą 17 zł tytułem opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2006 r., Nr 225, poz. 1635 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło