II OSK 2881/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Dałkowska-Szary po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1116/11 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 roku nr [...] w przedmiocie uprawnienia do świadczenia pieniężnego postanawia: umorzyć postępowanie kasacyjne. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Łd 1116/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. M. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie uprawnienia do świadczenia pieniężnego. Skargą kasacyjną A. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości. W piśmie z dnia 5 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, iż jego mocodawca A. M. zmarł w dniu [...] maja 2012 r. Do powyższego pisma załączono odpis skrócony aktu zgonu skarżącego nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. Zgodnie z art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. W niniejszej sprawie decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] września 2011 r. została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznym Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z przepisów ww. ustawy z dnia 31 maja 1996 r. jednoznacznie wynika, że nabycie uprawnienia do świadczenia pieniężnego musi mieć miejsce za życia osoby ubiegającej się o to świadczenie. Przepis art. 1 ust. 1 ustawy, wśród warunków, jakie powinny spełniać osoby, którym przysługuje to świadczenie pieniężne, wymienia między innymi konieczność posiadania obywatelstwa polskiego. Nie ma wątpliwości, że adresatami tego przepisu nie mogą być osoby zmarłe lub ich następcy prawni (spadkobiercy). Z brzmienia art. 1 w związku z art. 4 ust. 1 ustawy wynika, że uprawnienie do świadczenia może być przyznane jedynie osobie, której to świadczenie przysługuje, gdyż ustawa ta nie zawiera stosownych postanowień, że roszczenia w tym zakresie w razie śmierci osoby uprawnionej przechodzą na inne osoby tak, jak to zostało uregulowane np. w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz.U. Nr 34, poz. 149 ze zm.). Przepisem, który również prowadzi do podobnego wniosku, chociaż dotyczy innego (dalszego) etapu postępowania – po przyznaniu uprawnienia do świadczenia, jest. art. 5 ust. 1 ustawy, z którego wynika, że świadczenie może być wypłacone przez właściwy organ emerytalno-rentowy, dopiero po złożeniu wniosku osoby uprawnionej (w rozumieniu art. 1 ustawy) wraz z decyzją stwierdzającą uprawnienie do tego świadczenia. Na tle cytowanych powyżej przepisów wyraźnie widać, że ustawodawca wyodrębnił dwa etapy postępowania. Pierwszy, w wyniku którego w drodze decyzji administracyjnej przyznaje się uprawnienie do świadczenia i drugi, na skutek złożenia wniosku osoby uprawnionej, a więc dokonania określonej czynności faktycznej (materialnoprawnej), uprawniony nabywa prawo do wypłaty świadczenia przez właściwy organ emerytalno-rentowy (art. 5 ust. 1 ustawy). Z analizy ww. przepisów wynika zatem, że nabycie uprawnienia do świadczenia, jak i prawa do wypłaty świadczenia przez właściwe organy emerytalno-rentowe, musi mieć miejsce za życia osoby, która ubiega się o to świadczenie – będącej stroną w tym postępowaniu (zob. postanowienie NSA z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1291/05). W związku z tym, że skarżący w dniu [...] maja 2012 r. zmarł, a przedmiot tego postępowania odnosił się do praw ściśle związanych z jego osobą, istnieją przesłanki do umorzenia postępowania kasacyjnego w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.